Thời gian qua, Báo Bắc Kạn nhận được một số ý kiến phản ánh chung quanh hoạt động của Ban quản lý dự án Xây dựng cơ bản (BQLDA XDCB), Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Kạn. Sau khi tìm hiểu mới biết, cung cách làm việc của đơn vị này có nhiều vấn đề cần làm rõ.
Từ những lá đơn kiến nghị
Đơn kiến nghị ghi tên 10 doanh nghiệp xây dựng đã và đang thi công xây lắp các công trình thuộc dự án XDCB của Sở GD&ĐT Bắc Kạn, trong đó nội dung chủ yếu phản ánh những vấn đề sau: BQLDA XDCB của Sở GD&ĐT có phòng kế toán riêng, trong đó có 02 người là bà Nguyễn Thị Nga, kế toán trưởng và bà Nguyễn Thị Ngoan, kế toán viên là hai chị em ruột. Khi thanh toán các công trình, hai cán bộ nêu trên đã có hành vi nhũng nhiễu. Cụ thể là chia tách mỗi công trình ra làm nhiều lần thanh toán. Nhưng tổng các lần thanh toán không khớp với tổng giá trị công trình đã ký kết. Đơn tố cáo bà Nguyễn Thị Nga đã “bắt” các nhà thầu phải đến tận nhà riêng để nộp cho bà từ 1 đến 5 triệu đồng mỗi lần thanh toán. Lý do khoản tiền ngoài quy định này là “để trả lương cho anh em vì tiền chi phí BQLDA không đủ”. Một số công trình nhà thầu đã hoàn thành xây lắp, đã nghiệm thu, bàn giao và hồ sơ đã được phê duyệt nhưng BQLDA vẫn chưa thanh toán công trình. Đơn tố cáo bà Nga tham gia thành lập Công ty xây dựng Chính Thuỷ, khi thanh toán các công trình do công ty này xây lắp, bà Nga đã dành sự ưu tiên đặc biệt. Nội dung tiếp theo, đơn kiến nghị việc Sở GD&ĐT Bắc Kạn bố trí ông Hứa Minh Thống nguyên là giáo viên Văn, không có kiến thức chuyên môn về XDCB làm Trưởng BQLDA XDCB là trái với Nghị định số 99/2007/NĐ-CP ngày 13/6/2007 của Chính phủ. Đồng thời, đơn cũng tố cáo ông Thống bắt các nhà thầu phải nộp tiền từ 5 – 10% giá trị hợp đồng xây lắp công trình, ngoài quy định của Chính phủ.
Sau khi nhận đơn phản ánh, UBND tỉnh đã ra văn bản yêu cầu Sở GD&ĐT tổ chức kiểm tra và giải quyết đơn kiến nghị. Theo đó, ngày 13/10/2008, Sở GD&ĐT Bắc Kạn đã ra Báo cáo số 1646/BC-GD&ĐT giải trình các vấn đề đơn kiến nghị nêu. Điều đáng nói, bản báo cáo này đã bác bỏ toàn bộ những nội dung đơn kiến nghị nêu, với những lý do chính là đơn phản ánh sai và “không có chứng cứ”! Cụ thể, việc tố cáo bà Nga đòi nhà thầu phải nộp những khoản tiền ngoài quy định là không có chứng cứ. Việc tố cáo ông Hứa Minh Thống “ăn” từ 5 – 10% giá trị xây lắp mỗi công trình cũng không có cơ sở để khẳng định vì thiếu chứng cứ. Bà Nga và bà Ngoan là hai chị em ruột, nhưng chỉ có bà Nga làm kế toán trưởng, còn bà Ngoan chỉ là nhân viên phụ trách báo cáo, tổng hợp. Bà Nguyễn Thị Nga không có liên quan gì về quyền và lợi ích đối với Công ty xây dựng Chính Thuỷ. Để tăng thêm tính trung thực cho bản báo cáo, không rõ tự nguyện hay được khuyến cáo mà 7/10 đơn vị xây dựng có tên trong đơn kiến nghị đồng loạt viết “bản cam kết” gửi Sở GD&ĐT, khẳng định rằng họ bị mạo danh. Các đơn cam kết này không tiếc lời “khen” cung cách làm việc của các cán bộ BQLDA XDCB và mong được duy trì tốt mối quan hệ sẵn có với BQLDA. Về việc xé lẻ kinh phí khi thanh quyết toán cho các nhà thầu xây lắp, Sở GD&ĐT giải trình: “Một số công trình chưa được thanh toán đã nghiệm thu và bàn giao là do công tác tư vấn lập dự án, dự toán không đảm bảo chất lượng và thiếu chính xác, thường hay bị cắt giảm khi thanh, quyết toán. Để khắc phục yếu tố đó, tránh thanh toán xong lại phải thu hồi ở các nhà thầu xây lắp, nhà tư vấn thiết kế và không làm thất thoát vốn Nhà nước thì trong thời gian chờ phê duyệt của UBND tỉnh, BQLDA thanh toán trên cơ sở tạm tính, sau khi có kết quả thẩm định và phê duyệt quyết toán thì thanh toán toàn bộ”. Về việc Sở GD&ĐT Bắc Kạn bổ nhiệm ông Hứa Minh Thống làm Trưởng ban QLDA trong khi ông này nguyên là giáo viên dạy văn, không có kiến thức chuyên môn về XDCB. Sở cho rằng việc này không trái với Nghị định 99/2007/NĐ-CP và không trái quy định nào vì việc bố trí ông Thống làm lãnh đạo BQLDA không có gì ảnh hưởng đến quá trình quản lý các dự án XDCB như trong đơn nêu.
Báo cáo giải trình của Sở GD&ĐT Bắc Kạn trình UBND tỉnh thể hiện một số điểm né tránh bản chất của những vấn đề đơn nêu. Không có gì lạ khi nhiều người hiểu chuyện đã đánh giá rằng, bản báo cáo này có tính chất “uốn lượn” và tô hồng thực tế! Cụ thể: Những bất cập trong công tác thanh toán, phải tạm tính và xé lẻ kinh phí giải ngân, nhiều công trình bị cắt giảm khi thanh quyết toán… đều thể hiện sự non kém của BQLDA về nghiệp vụ chuyên môn. Vì nếu làm tốt khâu giám sát, thẩm định, nghiệm thu thì sẽ hạn chế tối đa việc các đơn vị thiết kế, tư vấn làm thiếu chất lượng và thừa khối lượng. Thứ hai là, việc bố trí ông Hứa Minh Thống vào chức danh Trưởng BQLDA không trái với Nghị định 99, nhưng trái với các văn bản khác liên quan đến tiêu chuẩn của người giữ chức danh này.
Cụ thể, theo Điều 55, Nghị định 16/2005/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình, trường hợp chủ đầu tư thành lập Ban quản lý dự án thì giám đốc quản lý dự án phải có năng lực tương ứng với giám đốc tư vấn quản lý dự án, nghĩa là phải có trình độ đại học thuộc chuyên ngành xây dựng phù hợp với yêu cầu của dự án; đối với vùng sâu, vùng xa, những người có trình độ cao đẳng hoặc trung cấp thuộc chuyên ngành xây dựng phù hợp với loại công trình, có kinh nghiệm trong công tác lập dự án hoặc thiết kế hoặc thi công xây dựng tối thiểu 5 năm được giữ chức danh Giám đốc tư vấn quản lý dự án hạng 2. Như vậy, việc bổ nhiệm giáo viên chuyên ngành Văn vào chức danh Trưởng BQLDA XDCB có trái với quy định?
Trường hợp chủ đầu tư (Sở GD&ĐT Bắc Kạn) chọn chức danh Trưởng BQLDA không cần bằng cấp đúng chuyên ngành xây dựng và kinh nghiệm công tác trong lĩnh vực xây dựng cũng là một trong những nguyên nhân khiến hoạt động của BQLDA XDCB gặp một số sai phạm mà Báo Bắc Kạn sẽ nêu ở phần cuối bài viết này.
Thi công trước, đấu thầu sau!
Trong quá trình tìm hiểu để trả lời đơn thư bạn đọc, Nhóm PV điều tra của Báo Bắc Kạn đã phát hiện một số sai phạm của BQLDA XDCB Sở GD&ĐT Bắc Kạn. Cụ thể như sau: Năm 2008, Sở GD&ĐT Bắc Kạn là chủ đầu tư của Dự án Giáo dục tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Dự án này sử dụng 78% vốn vay của Hiệp hội Phát triển Quốc tế và 22% vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam. Mục tiêu của dự án này nhằm đầu tư phát triển giáo dục tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, đầu tư xây dựng mới hệ thống cơ sở vật chất trường học, cải thiện tình trạng thiếu lớp học và phòng ở cho giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học tại vùng sâu vùng xa. Theo đó, dự án triển khai tại 03 huyện: Ngân Sơn, Ba Bể và Pác Nặm; được chia thành 25 gói thầu với 27 điểm trường cần xây dựng. Riêng phần phòng chống mối được chia làm 03 gói thầu tại mỗi huyện, tổng giá trị các gói thầu chống mối là trên 1,4 tỷ đồng. Điều đáng nói, mặc dù các khâu thủ tục đấu thầu của các gói thầu chống mối chưa thực hiện xong, nghĩa là chưa tìm ra được nhà thầu thực hiện hạng mục này. Vậy nhưng đến nay, tại 27/27 điểm trường đều đã được một đơn vị đến phun hoá chất xuống các hố móng (?).
 |
|
Ban giám hiệu trường tiểu học Nà Nọi, thị trấn Nà Phặc (Ngân Sơn) xác nhận có đơn vị đến phun hóa chất chống mối vào công trình đang thi công. |
Trả lời câu hỏi này, ông Hứa Văn Quốc- Cán bộ kỹ thuật của BQLDA XDCB Sở GD&ĐT Bắc Kạn, chuyên quản Dự án Giáo dục tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn 2008, khẳng định: Hiện nay, tiến độ xây lắp tại 27 điểm trường đã đạt khoảng 80%. Tại huyện Ngân Sơn, 3/5 công trình đã bàn giao và đưa vào sử dụng, các công trình còn lại cũng đang bước vào khâu hoàn thiện. Các huyện khác, tiến độ xây lắp cũng đạt tương tự. Tuy nhiên, việc có đơn vị tự ý phun hoá chất vào chân các công trình đang xây lắp, ông Quốc chỉ được nghe phản ánh lại, chứ không trực tiếp trông thấy. Ông cũng không biết đó là đơn vị nào, không biết ai đã cho phép đơn vị đó phun hoá chất vào các công trình đang thi công xây lắp. Là cán bộ chuyên quản, ông Quốc khẳng định rằng: Gói thầu chống mối phải được tiến hành đầy đủ các bước theo quy định, việc tự ý “làm” trước như vậy là sai luật. Sau khi biết sự việc, ông Quốc đã báo cáo miệng chuyện này với Trưởng BQLDA.
Khi được hỏi về gói thầu chống mối, Ông Hứa Minh Thống- Trưởng BQLDA XDCB Sở GD&ĐT Bắc Kạn cũng khẳng định rằng: Phần đấu thầu chống mối hiện nay mới đang tiến hành các thủ tục. Cụ thể là đang ở giai đoạn trình Sở Kế hoạch và Đầu tư phê duyệt kế hoạch phần chống mối. Về việc chưa đấu thầu đã có đơn vị phun thuốc chống mối, ông Thống không biết, không nghe ai nói, không trông thấy ai làm! Việc này cũng không phải do ông chỉ đạo.
Chuyện thật khôi hài, 27 điểm trường tại 3 huyện đều đã được thi công chống mối trước khi có kết quả đấu thầu. Nhưng cán bộ chuyên quản dự án không biết, ông Trưởng BQLDA cũng không biết, vậy chuyện “ăn cơm trước kẻng” này ai biết? Hay có một đơn vị chuyên ngành chống mối, tự nguyện bỏ ra 1,4 tỷ đồng để biếu không cho các điểm trường của Bắc Kạn? Nếu vụ việc này không bị phát hiện, hồ sơ của cả 03 gói thầu chống mối có được hoàn thiện khép kín hay không? Việc phun hoá chất chống mối liệu có phải làm lại từ đầu hay chưa đấu thầu đã biết chắc ai sẽ trúng? Hoá chất đã phun xuống nơi thầy trò các điểm trường khó khăn kia là loại gì, nồng độ, quy cách và tác dụng ra sao, có hại cho sức khoẻ con người hay không?… Chưa ai biết rõ vì làm gì có người giám sát! Những câu hỏi này chỉ những người trong cuộc mới biết rõ. Khi được hỏi về trách nhiệm của Trưởng BQLDA trong vụ việc nêu trên, ông Hứa Minh Thống cho rằng: Đơn vị nào tự ý đến thi công chống mối khi chưa tiến hành thủ tục đấu thầu, thì tự gánh lấy trách nhiệm. Bên cạnh đó, ông Thống cũng cho rằng, nếu Ban giám hiệu các điểm trường biết việc phun hoá chất mà không báo cho BQLDA biết là thiếu trách nhiệm; các đơn vị giám sát xây lắp nếu biết mà không báo cáo về BQLDA cũng là thiếu trách nhiệm. Còn cá nhân ông và BQLDA XDCB Sở GD&ĐT thì “hoàn toàn không chịu trách nhiệm”!
Ai là người có đủ thẩm quyền “bật đèn xanh” cho doanh nghiệp vào thi công chống mối khi chưa tổ chức đấu thầu và trúng thầu? Việc này có lợi cho những ai khi mọi việc trôi đi êm thấm? Các câu hỏi này xin chuyển đến Sở GD&ĐT và các cơ quan chức năng tỉnh Bắc Kạn. Việc cán bộ BQLDA có mối liện hệ đặc biệt với doanh nghiệp như thế nào? Những bất minh trong công tác đấu thầu, chỉ thầu của BQLDA XDCB Sở GD&ĐT Bắc Kạn ra sao? Báo Bắc Kạn sẽ tiếp tục tìm hiểu và làm rõ trong thời gian tới./.
Hải Đăng