Nà Pậu, một chiều tháng 05 nắng đẹp, người dân xã Lương Bằng đang tập trung chăm sóc cho những cánh đồng lúa đương thì con gái. Những mùa vàng hứa hẹn càng ý nghĩa khi tuyến đường 254 qua xã được nâng cấp rộng thênh và đẹp. Chính tại nơi này, 1/1/1951, Bác Hồ đã gửi thư chúc tết đồng bào cả nước và ký quyết định thả 119 tù binh Âu Phi về nước; 18/1/1951, Người gửi thư cho Đại hội trù bị toàn quốc; cuối tháng 1/1951, Người cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng tiếp hai cán bộ Đảng Cộng sản Pháp… Ông Bùi Đình Bài, thôn Nà Pậu, một trong những người lính của đoàn Công binh Bắc Sơn vinh dự đặt từng viên gạch xây dựng lăng Bác Hồ khi Bác mất, nay cũng thấy buồn lòng khi di tích đồi Nà Pậu, nơi Bác ở năm 1950- 1951 dần mất đi những dấu tích quan trọng. Gia đình ông tham gia trông coi di tích, ông vừa lên rào quanh cạnh căn hầm Bác ở năm nào để chống trâu, bò lên phá hoại. Còn lại khá toàn diện có lẽ là hai cây cổ thụ ven bờ suối mọc chéo nhau nơi Bác thường tắm giặt và câu cá. Nhà của Bác có hai gian để nghỉ ngơi và làm việc, 6 gian dành cho anh em cơ quan ở… nay chỉ còn nền. Căn hầm chữ T của Bác nay cũng bị lấp một góc… Ông Bài cũng như người dân trong xã vui khi đời sống ngày càng được nâng cao nhưng cũng buồn khi di tích về Bác, vị cha già dân tộc đang dần xuống cấp. Hai cây đa kia chẳng thể kể lại những gì đã chứng kiến về Bác, cũng không thể sống mãi ven bờ suối Lương Bằng suốt đời vì thế người dân càng thêm lo.
 |
|
Ông Bùi Đình Bài, thôn Nà Pậu, xã Lương Bằng (Chợ Đồn) luôn nâng niu gìn giữ những dấu tích gắn với cuộc đời Bác Hồ. |
Tại Bản Cải (xã Phương Viên) giữa căn nhà sàn khang trang ven cánh đồng Tổng Lanh màu mỡ, ông Hoàng Sinh Thiện, năm nay đã 79 tuổi nhưng khí lực vẫn rất khoẻ mạnh sốt sắng kể cho chúng tôi ngày được gặp Bác Hồ. Ngày 04/05/1945, khi đó ông Thiện mới 17 tuổi, làm liên lạc đi báo với bố mình về đón đoàn cán bộ sang Tân Trào (Tuyên Quang) do một ông cụ áo chàm, đội nón Cao Bằng dẫn đầu. Ấn tượng về ông cụ ấy là sự giản dị, ông cụ đã nhường cả hai con ngựa cưỡi cho 02 chuyên gia người Mỹ cùng đi… Mãi sau này Ông Thiện mới biết mình đã được gặp Bác Hồ. Đến nay, ông Thiện cũng như người dân Phương Viên vẫn nhớ lời dạy của Bác : Có ruộng đất màu mỡ thì cần tăng gia sản xuất, đoàn kết lại để phục vụ cách mạng đấu tranh…
Tổng cộng có 09 điểm di tích và địa danh ghi dấu chân của Bác tại Chợ Đồn ở các xã Nghĩa Tá, Lương Bằng, Đông Viên, Đại Sảo, Bằng Phúc, Ngọc Phái, Phương Viên, Bình Trung. Có những nơi, Bác Hồ đã sống và làm việc khá dài như Bản Ca (Bình Trung), Nà Pậu (Lương Bằng), Nà Pây (Nghĩa Tá). Có những nơi Người chỉ dừng chân một đêm như Bản Bẳng (Nghĩa Tá), Mường Chò (Đông Viên), gia đình ông Trương Văn Linh (Đại Sảo), bản Nà Pài (Bằng Phúc), Bản Duồng (Ngọc Phái), Bản Cài và Khuổi Đải (Phương Viên). Những di tích, địa danh ấy đã trở thành niềm tự hào và động lực giúp người dân nơi đây phấn đấu vươn lên làm kinh tế giỏi. Qua năm tháng, Chợ Đồn trở thành một trong những huyện phát triển mạnh nhất của tỉnh có cả công nghiệp, nông nghiệp cùng số lượng doanh nghiệp khá lớn. Cũng vì thế đòi hỏi về một ghi chép, bảo tồn xứng tầm với những di tích, sự kiện gắn với Bác Hồ là rất cần thiết.
Quyết định 984/QĐ- TTg, ngày 25/10/1999 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án quy hoạch tổng thể đầu tư phục hồi, bảo tồn, tôn tạo và phát huy khu di tích lịch sử cách mạng và kháng chiến “ Chiến khu Việt Bắc” đã mở ra hướng đi triển vọng. Đề án được triển khai trong năm 2009 với tổng mức đầu tư khoảng 60 tỷ đồng cho khôi phục, tôn tạo di tích. Công ty TNHH một thành viên tu bổ, tôn tạo và phục chế công trình văn hoá Việt đã cơ bản hoàn thành tư vấn khôi phục cũng như phối cảnh. Trong chuyến khảo sát 06 di tích cách mạng tại Chợ Đồn, đồng chí Trương Chí Trung, Chủ tịch UBND tỉnh đã khẳng định : Cùng với Sơn Dương (Tuyên Quang) và Định Hoá (Thái Nguyên) thì An toàn khu Chợ Đồn đóng một vai trò quan trọng, nhưng trong quá trình tôn tạo phải làm nổi bật lên được những nét đặc thù. Chúng ta phải xây dựng, tôn tạo ATK theo mô hình bảo tàng sống, khôi phục nguyên trạng bối cảnh gắn với lịch sử đồng thời gắn với du lịch để tương lai “thông mạch” hành lang du lịch Định Hoá- Chợ Đồn- hồ Ba Bể. Phải làm sao đưa người dân sinh sống cạnh các điểm di tích vừa tham gia bảo tồn lại vừa đóng vai trò phát triển du lịch về nguồn.
 |
|
Lãnh đạo UBND tỉnh khảo sát thực trạng di tích đồi Nà Pậu, xã Lương Bằng (Chợ Đồn)./. |
Rồi đây Nà Pậu, Bản Ca sẽ trở thành những khu di tích hoành tráng đón hàng ngàn khách du lịch đến để nhớ về Bác, để hiểu về những gian khổ Bác đã trải qua trong kháng chiến. Những địa danh, di tích được tôn tạo sẽ là điểm nhấn quan trọng trong hành trình du lịch của du khách Tour (tua) du lịch theo dấu chân Bác như vậy sẽ càng thêm ý nghĩa./.
T.S