Cách đây 80 năm, vào ngày 01/8/1930, Ban cổ động và Tuyên truyền của Đảng Cộng sản Việt Nam đã cho xuất bản tài liệu “Ngày Quốc tế đỏ 1-8”, kêu gọi chống chiến tranh đế quốc, bảo vệ hoà bình, bảo vệ Liên bang Xô viết, ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc, kêu gọi binh lính đoàn kết với nhân dân hưởng ứng cuộc đấu tranh chống đế quốc.
Đây là tài liệu duy nhất, sớm nhất còn lưu lại cho đến nay. Tài liệu đề rõ Ban cổ động và Tuyên truyền của Đảng Cộng sản Việt
Từ đó, ngày 1/8 trở thành một mốc lớn trong lịch sử đấu trang cách mạng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trên cơ sở những tài liệu và sự kiện lịch sử đặc biệt có ý nghĩa này, năm 2000, Bộ Chính trị Trung ương Đảng (khoá VIII) đã quyết định lấy ngày 1/8 hằng năm làm Ngày truyền thống công tác tư tưởng - văn hoá của Đảng và cũng là Ngày truyền thống Tuyên giáo của Đảng (sau khi hợp nhất Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương và Ban Khoa giáo Trung ương).
Cơ quan tham mưu của Trung ương Đảng về công tác tuyên giáo từng thời kỳ, từng giai đoạn có khác nhau về tên gọi: từ Ban Cổ động và Tuyên truyền, Bộ Cổ động và Tuyên truyền (1930-1945); Ban Tuyên truyền và Giáo dục Trung ương (1950); Ban Tuyên huấn Trung ương (1951); đến Ban Tuyên giáo Trung ương (1959)... và Ban Tuyên giáo Trung ương (2007). Cho dù tên gọi ở mỗi thời kỳ có khác nhau, song về cơ bản, Ban Tuyên giáo Trung ương là cơ quan tham mưu của Ban Chấp hành Trung ương, trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, về chủ trương, quan điểm và chính sách của Đảng trong lĩnh vực tuyên truyền, báo chí, xuất bản, văn hoá, văn nghệ, khoa học- công nghệ, giáo dục- đào tạo, một số lĩnh vực xã hội; và cũng là cơ quan chuyên môn- nghiệp vụ về các lĩnh vực công tác đó.
Có thể nói, truyền thống vẻ vang của ngành Tuyên giáo khởi đầu từ thời kỳ Đảng mới ra đời, lãnh đạo nhân dân đấu tranh đánh đuổi thực dân, phong kiến, giải phóng dân tộc, giành chính quyền về tay nhân dân. Điểm nổi bật của công tác Tuyên giáo thời kỳ này là thông qua báo chí, tài liệu bí mật, các lớp huấn luyện và hàng ngàn cuộc mít tinh, biểu tình...đã cổ vũ các cao trào cách mạng, tiến tới tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.
Giai đoạn 1945- 1954, cách mạng mới thành công, chính quyền còn non trẻ, giữa vòng vây thù trong, giặc ngoài, nạn đói diễn ra gay gắt, ngân sách cạn kiệt, Đảng phải tạm thời rút vào hoạt động bí mật...Trong hoàn cảnh vận nước ngàn cân treo sợi tóc, hoạt động công tác tuyên giáo đóng vai trò quan trọng, góp phần nuôi dưỡng, xây dựng, phát triển sức mạnh của nhân tố con người Việt Nam; tập hợp lực lượng, khơi dậy ý chí tự lực tự cường với phương châm “toàn dân, toàn diện, trường kỳ, tự lực cánh sinh”, đáp ứng những đòi hỏi gay gắt của cuộc kháng chiến trường kỳ. Sức mạnh tổng hợp to lớn đã tạo nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, buộc Pháp phải ký Hiệp định Giơnever về Việt
Giai đoạn 1955- 1975, công tác tuyên giáo tập trung phục vụ hai nhiệm vụ chiến lược là tiến hành cách mạng XHCN ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thực hiện thống nhất Tổ quốc, hoàn thành cách mạng dân tộc, dân chủ trong cả nước. Ở giai đoạn này, công tác Tuyên giáo đóng vai trò trọng yếu trong việc khơi dậy ý chí, tri thức và sức mạnh trong quần chúng, tập hợp lực lượng, phát động và nhân rộng phong trào thi đua yêu nước ở cả hai miền, với quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược. Sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng đã được chuyển hoá bằng thắng lợi của cuộc Tổng tiến công nổi dậy mùa Xuân năm 1975, mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đưa cả nước đi lên CNXH.
Từ năm 1975 đến nay, nhất là trong hơn 24 năm đổi mới vừa qua, đất nước phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thử thách, tưởng chừng không thể vượt qua nổi. Nhưng với bản lĩnh chính trị vững vàng, bản chất cách mạng và khoa học, Đảng đã lãnh đạo toàn dân, toàn quân đưa đất nước vươn lên giành được nhiều thắng lợi có ý nghĩa lịch sử, làm cho vị thế nước ta ngày càng cao trên trường quốc tế. Nhiệm vụ công tác Tuyên giáo của Đảng trong giai đoạn này là tập trung phục vụ hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Điểm nổi bật của công tác Tuyên giáo trong thời kỳ này là tích cực tuyên truyền chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, luật pháp, chính sách của Nhà nước; đổi mới tư duy, tổng kết thực tiễn; làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta; cổ vũ, động viên phong trào thi đua trên mọi lĩnh vực; khơi dậy và nhân lên sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, sức sáng tạo xã hội, góp phần tạo nên những thành tựu to lớn của đất nước. Đặc biệt từ khi Đảng ta phát động Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” nhằm làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc về những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương đạo đức của Người; đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng. Ban Tuyên giáo các cấp đã trực tiếp tham mưu cho cấp uỷ Đảng triển khai sâu rộng, có hiệu quả Cuộc vận động, được đông đảo cán bộ, đảng viên và mọi tầng lớp nhân dân tham gia, hưởng ứng, tạo ra sự chuyển biến tích cực trong toàn xã hội.
Trải qua 80 năm, đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên giáo của Đảng không ngừng phát triển, ngày càng đông đảo và trưởng thành theo mỗi bước tiến lên của sự nghiệp cách mạng. Dạn dày trong đấu tranh cách mạng, hoà mình vào phong trào quần chúng, nhiều thế hệ những người làm công tác tuyên giáo luôn xứng đáng là những chiến sĩ tiên phong trên mặt trận này của Đảng, đấu tranh không mệt mỏi cho lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH. Đội ngũ đó đã và đang không ngừng lớn mạnh cả về số lượng, chất lượng, từng bước hiện đại về phương tiện kỹ thuật, công nghệ, trưởng thành về bản lĩnh chính trị và nghiệp vụ.
Đối với tỉnh Bắc Kạn, cùng với từng giai đoạn lịch sử của việc chia tách và sáp nhập tỉnh, ngành Tuyên giáo luôn tham mưu cho cấp uỷ Đảng thực hiện tốt công tác chính trị, tư tưỏng, bám sát nhiệm vụ chính trị của từng thời kỳ để tuyên truyền, động viên cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc trong tỉnh tin tưởng và chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, ra sức thi đua lao động sản xuất, xây dựng quê hương Bắc Kạn. Có thể điểm qua quá trình phát triển và trưởng thành của ngành Tuyên giáo tỉnh ta qua các giai đoạn như sau:
Công tác tuyên giáo của tỉnh giai đoạn từ khi tái lập tỉnh đến trước Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ VIII (1997 - 2000)
Theo Nghị quyết của kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoá IX, tỉnh Bắc Kạn được tái lập trên cơ sở sáp nhập các huyện Bạch Thông, Chợ Đồn, Na Rì, thị xã Bắc Kạn của tỉnh Bắc Thái và hai huyện Ngân Sơn, Ba Bể của tỉnh Cao Bằng. Ngay sau khi tái lập tỉnh. Đảng bộ đã tập trung thực hiện nhiệm vụ trọng tâm là tiếp nhận bàn giao từ hai tỉnh Bắc Thái và Cao Bằng, kiện toàn và ổn định bộ máy các cấp; chăm lo đới sống nhân dân; lãnh đạo sản xuất, công tác…Với bộn bề công việc của những ngày đầu tái lập, cùng với các ngành, các lĩnh vực khác, ngành Tuyên giáo đã khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy từ tỉnh đến cơ sở, tham mưu cho các cấp uỷ Đảng về công tác tư tưởng, văn hoá, công tác khoa giáo và lịch sử Đảng trên địa bàn, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng trên địa bàn tỉnh. Xác định nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn này của công tác tuyên giáo là cùng với việc tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phải tích cực, thường xuyên tuyên truyền, động viên cán bộ, đảng viên, công nhân, viên chức và quần chúng nhân dân khắc phục khó khăn, phát huy truyền thống đoàn kết, nhất trí, tạo nên sức mạnh mới, chung sức chung lòng cùng nhau xây dựng quê hương Bắc Kạn ngày càng phát triển.
Công tác tuyên giáo của tỉnh giai đoạn 2001- 2005: Đây là giai đoạn Đảng bộ tỉnh lãnh đạo đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế- xã hội để đáp ứng bước đầu sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, rút ngắn khoảng cách phát triển giữa tỉnh Bắc Kạn với các tỉnh bạn trong khu vực và cả nước; có thể nói đây là giai đọan có ý nghĩa hết sức quan trọng tạo ra sự chuyển biến mới về mọi mặt của tỉnh, là giai đoạn thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ VIII với nhiệm vụ trọng tâm là: Đẩy nhanh tốc độ phát triển, tích cực chuyển dịch cơ cấu kinh tế; ra sức phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp; xây dựng, nâng cấp kết cấu cơ sở hạ tầng kinh tế- xã hội và phát triển đô thị; phát triển công nghiệp, thương mại, du lịch - dịch vụ; làm tốt công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân; phát triển giáo dục- đào tạo, thực hiện phổ cập giáo dục THCS; phát triển văn hoá, thông tin, thể thao; tạo bước ngoặt về ổn định và cải thiện đời sống nhân dân; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế-xã hội với giữ vững an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội; xây dựng, củng cố hệ thống chính trị trong sạch vững mạnh…
Trên cơ sở những nhiệm vụ trọng tâm trên, ngành Tuyên giáo của tỉnh đã cố gắng, khắc phục mọi khó khăn, bằng nhiều hình thức tập trung tuyên truyền, giáo dục, động viên cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân tăng cường đoàn kết, phát huy truyền thống cách mạng, phát huy nội lực là chính, đồng thời sử dụng có hiệu quả và tiết kiệm nguồn hỗ trợ quan trọng của Trung ương, tập trung đầu tư phát triển vào những mục tiêu, lĩnh vực quan trọng, thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế thuần nông, tư cung tự cấp sang nền kinh tế hàng hoá gắn với thị trường nhiều thành phần kinh tế, xây dựng nhiều mô hình kinh tế gia đình, kinh tế trang trại, đồi rừng, kết hợp với kinh tế nông- lâm nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ…thực hiện chủ trương xã hội hoá giáo dục và hoạt động y tế, chăm sóc sức khoẻ nhân dân; thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc…tăng cường công tác giáo dục chính trị cho cán bộ, đảng viên; củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng, chính quyền, đoàn thể trong sạch, vững mạnh…Đây cũng là giai đoạn bộ máy ngành Tuyên giáo từ tỉnh đến cơ sở cơ bản đã được kiện toàn. Với sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng, số cán bộ của ngành được đào tạo bồi dưỡng về trình độ chuyên môn cũng như trình độ lý luận chính trị từng bước đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ của ngành; biên chế cán bộ cũng dần đáp ứng theo quy định của tổ chức bộ máy.
Công tác tuyên giáo của tỉnh giai đoạn 2006 - 2010: Đây là thời kỳ mà toàn thể cán bộ, đảng viên, nhân dân trong tỉnh đã hoàn thành thắng lợi Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ VIII; ra sức thi đua lao động sản xuất nhằm thực hiện thắng lới nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ IX, nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng; thực hiện Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.
Đội ngũ ngành Tuyên giáo từ tỉnh đến cơ sở đã có bước trưởng thành vượt bậc cả về tổ chức lẫn lực lượng. Công tác tuyên giáo đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, hoàn thành trọng trách, nhiệm vụ chính trị của ngành là tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân về chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; triển khai và đẩy mạnh Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” góp phần quan trọng vào công tác xây dựng, củng cố chính quyền, đoàn thể, sự phát triển kinh tế- xã hội ở địa phương…
Có được những kết quả như vậy, ngoài sự nỗ lực phấn đấu của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong toàn ngành, còn có sự quan tâm thường xuyên của các cấp uỷ Đảng, sự phối hợp của chính quyền, MTTQ, các Ban, Ngành, Đoàn thể từ tỉnh đến cơ sở, tạo điều kiện cho Ngành hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Vinh dự và tự hào trước những thành tích to lớn đã đạt được, những người làm công tác tuyên giáo càng ý thức được trách nhiệm nặng nề nhưng vẻ vang trong sự nghiệp cách mạng của Đảng. Để nâng cao hiệu quả công tác, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, công tác tuyên giáo trong thời gian tới cần thực hiện tốt một số vấn đề sau đây:
Một là, cần nhận thức rõ hơn, sâu hơn về bối cảnh và những đặc điểm mới tác động đến công tác tuyên giáo trong giai đoạn hiện nay; Chủ động, nỗ lực đi trước một bước để dự báo, đề xuất và tham gia tích cực, giải quyết những vấn đề mới của thực tiễn, nhất là các vấn đề về toàn cầu hoá, hội nhập kinh tế quốc tế...
Hai là, đề cao vai trò, vị trí và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức công tác trong ngành. Đây là hoạt động trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ; bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng; khẳng định và nâng cao vai trò tiên phong của Đảng về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hoá và đạo đức, làm cho hệ tư tưởng của Đảng, của giai cấp công nhân, lý tưởng XHCN, những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hoá dân tộc, tinh hoa văn hoá thế giới chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội.
Ba là, đề cao hơn nữa trách nhiệm của toàn Đảng đối với công tác tuyên giáo. Nhất quán quan điểm, đây là nhiệm vụ của toàn Đảng, của tất cả đảng viên, trước hết là cấp uỷ và đồng chí bí thư cấp uỷ, của cả hệ thống chính trị với sự tham gia, đóng góp của nhân dân. Phải nắm vững quy luật riêng của tư tưởng, có thái độ, phương pháp khoa học, kết hợp chặt chẽ giữa lý trí và tình cảm, giữa lời nói và việc làm, giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” làm chính, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực.
Bốn là, tập trung tuyên truyền sâu rộng về đại hội Đảng các cấp, tiến tới Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ X và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng; tuyên truyền về đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội…
Năm là, tiếp tục triển khai có hiệu quả Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” theo hướng toàn diện - hiệu quả - thiết thực - lan toả, có tác dụng lâu dài, tránh phô trương, hình thức. Tổ chức tổng kết 4 năm thực hiện Cuộc vận động, để đánh giá, phát huy những kết quả đã đạt được khắc phục những yếu kém, nhược điểm, rút kinh nghiệm để triển khai thực hiện trong thời gian tiếp theo.
Sáu là, thực hiện phương châm công tác tuyên giáo hướng về cơ sở, nhất là vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa; tăng cường đối thoại, tranh luận cởi mở mang tính xây dựng; trực tiếp giải quyết các vấn đề bức xúc của cuộc sống; hết sức coi trọng việc phát hiện, biểu dương, nhân rộng các nhân tố mới, các điển hình tiên tiến; phản bác có hiệu quả những thông tin, quan điểm sai trái, phản động thù địch, bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng.
Kỷ niệm 80 năm ngành Tuyên giáo của Đảng, cán bộ, đảng viên ngành Tuyên giáo tỉnh Bắc Kạn tiếp tục đoàn kết, nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.