Những ngày đầu tháng năm, chúng tôi trở lại thôn Bản Ca, xã Bình Trung (Chợ Đồn), nơi Bác Hồ đã từng sống và làm việc tại đây trong những năm kháng chiến chống Pháp. Dọc theo con đường rải nhựa thông thoáng dẫn vào bản, hai bên là màu xanh của lúa xuân đang thì đứng cái, những đồi keo, mỡ rợp bóng mát dưới cái nắng gắt của chiều hè, gợi lên vẻ đẹp trù phú của vùng đất lịch sử này.
Bản Ca năm xưa
Cách đây hơn 60 về trước, Bản Ca còn là một thung lũng được bao bọc bởi rừng cây rậm rạp và lúc bấy giờ Bản Ca mới chỉ có 7 hộ đồng bào dân tộc Dao sinh sống. Theo Lịch sử Đảng bộ địa phương ghi lại, trong những năm kháng chiến chống thực dân pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc tại nhiều nơi thuộc an toàn khu Chợ Đồn, trong đó có Bản Ca. Người đã ở Bản ca từ ngày 7/12/1947 đến cuối tháng 12/1947.
Ban đầu, Bác Hồ chọn địa điểm dựng lán ở đầu suối Bản Ca, thời gian sau, Người tìm đến chân đồi Khau Phay cho dựng thêm một chiếc lán nữa. Địa điểm dựng lán sau rất gần với nhân dân trong bản. Hai chiếc lán cách nhau khoảng 800 mét, bên cạnh là lán của các chiến sỹ bảo vệ và cơ quan Chính Phủ và ngoài ra, còn có lán đặt máy chữ để in ấn và soạn tài liệu. Trong thời gian ở đây, Bác Hồ đã từng ra nhiều Sắc lệnh, Chỉ thị, thư từ và ra Lời kêu gọi đồng bào cả nước chung sức, chung lòng hướng vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Cũng tại nơi đây, Bác Hồ đã tiếp và trả lời phỏng vấn của các nhà báo trong nước và ngước ngoài…
 |
| Dấu tích lán Bác Hồ ở và làm việc tại Bản Ca năm 1947 |
Theo người dân nơi đây kể lại, thời gian ở và làm việc tại đây, Người sống rất giản dị và gần gũi với nhân dân, cũng mặc áo nâu, đeo túi vải như một người dân. Người làm việc có giờ giấc và sau giờ làm việc Bác thường tập thể dục, tham gia trồng rau xanh cùng cán bộ trong cơ quan Phủ Chủ tịch. Lúc bấy giờ, Người thường xuyên đi thăm các đồng chí lãnh đạo Trung ương Đảng ở Nà Kham, bản Nà Quân và một số cơ quan khác đóng trên địa bàn huyện Chợ Đồn. Phương tiện đi lại lúc bấy giờ chủ yếu là đi bộ, thỉnh thoảng Bác mới đi ngựa.
Hơn 60 năm đã trôi qua, hiện nay khu vực lán Bác Hồ tại Bản Ca chỉ còn lại dấu tích của nền lán bên cạnh cây cọ già và hai hiện vật là kiềng nấu ăn cho Bác và chiến áo dạ đen người tặng cho gia đình cụ Bàn Văn Trai. Năm 1990, gia đình cụ Trai đã tặng lại hai hiện vật này cho Bảo tàng Bắc Thái (cũ). Nay các hiện vật này vẫn còn được lưu giữ tại Bảo tàng Thái Nguyên. Xác định đây là một trong những địa điểm di tích nằm trong khu di tích lịch sử về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong ATK nói chung và tại huyện Chợ Đồn nói riêng, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, ngày 28/6/1996, Bản Ca được Bộ Văn hóa-Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử cấp Quốc gia.
Bản Ca hôm nay
Qua khứ đã lùi xa, nhưng hình ảnh giản dị của Người vẫn còn in đậm trong lòng người dân nơi đây. Đồng bào Bản ca hôm nay tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết, tương thân, tương ái, luôn nguyện một lòng đi theo Đảng và Bác Hồ kính yêu. Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, chính quyền các cấp và sự nỗ lực của bà con nhân dân Bản Ca đã có nhiều đổi thay. Đường vào Bản ca đã được rải nhựa nhân dân đi lại thuật lợi, có điện lưới quốc gia để phục sinh hoạt, sản xuất. Thôn hiện nay có 65 hộ với 270 nhân khẩu.
Toàn thôn có 12 ha ruộng cơ bản được nhân dân sản xuất 2 vụ, nhờ đó thu nhập đầu người đạt trên 400 kg/người/năm. Bên cạnh sản xuất nông nghiệp, bà con tích cực tham gia phát triển trồng rừng, mỗi năm trồng hàng chục ha rừng keo, mỡ. Nhờ đó, đến nay thôn đã có hàng trăm ha rừng, trong đó nhiều diện tích keo, mỡ đã được khai thác, góp phần thu nhập cho người dân nâng cao cải thiện đời sống. Nhờ tích cực phát triển kinh tế, Bản Ca hiện nay chỉ còn 11 hộ nghèo, thôn có 80 chiếc xe máy (có hộ có 3-4 chiếc), nhiều hộ có máy xay xát, ti vi, có máy cày để sản xuất và 99% số hộ làm được nhà bán kiên cố.
Cuộc sống khấm khá dần lên, đồng bào quan tâm cho con cái đi học hành. Trong thôn có đám cưới, đám ma đều thực hiện theo nếp sống văn minh, lành mạnh. Người dân đau ốm đến cơ sở y tế xã, huyện khám chữa bệnh thay vì làm cúng bái như trước đây. Hoạt động của các tổ chức xã hội trong thôn được phối hợp nhịp nhàng, nhất là việc giúp người dân vay vốn phát triển sản xuất, đã tạo điều kiện tốt cho người dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, vươn lên cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Cây cọ già bên lán Bác ở năm xưa vẫn còn đứng đó, như đang chứng kiến những đổi thay của làng quê, các thế hệ con cháu Bản Ca hôm nay vững bước trên con đường đổi mới mà Đảng và Bác đã lựa chọn./.
Lý Dũng