Nhà nhiếp ảnh Võ An Ninh
Người đóng góp lớn cho sự phát triển nhiếp ảnh Việt Nam
07:39' 11/06/2009 (GMT+7)
Vào 19 giờ ngày 4-6-2009, nghệ sĩ Võ An Ninh đã từ giã cõi đời ở tuổi 102, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình, giới nghệ sĩ nhiếp ảnh và công chúng nghệ thuật. Sống hơn một thế kỷ, từ những năm đầu thế kỷ 20 đến ngày 4-6-2009, Võ An Ninh là nhà nhiếp ảnh có hạnh phúc đặc biệt, được sống, chứng kiến và ghi lại hình ảnh một xã hội từ một nước nô lệ, lạc hậu trở thành một nước độc lập, tự do trên đà phát triển. Nghề ảnh, cái nghề mà ông say mê ngay từ khi ngồi trên ghế học sinh Trường Bưởi - Hà Nội. Ông đã chứng kiến và ghi lại được những hình ảnh của nạn đói năm 1945, hình ảnh những ngày đầu Cách mạng Tháng Tám. Thành phố Hồ Chí Minh, nơi ông đã sống, ông đã thấy nhiều khu nhà ở dành cho người có thu nhập thấp đang được thực hiện. Ông cũng đã thấy ở Thái Bình, nơi có hàng trăm người chết đói xưa, nay đã là một thành phố thịnh vượng. Võ An Ninh là một trong số rất ít nhà nhiếp ảnh được ghi vào lịch sử văn hóa Việt Nam với tư cách một danh nhân. Bộ ảnh dân Việt Nam chết đói trước Cách mạng Tháng Tám, hình ảnh Bác Hồ và Chính phủ của nhân dân những năm đầu độc lập, thanh niên miền nam đấu tranh chống Mỹ, hình ảnh đời sống nhân dân các dân tộc miền núi phía bắc và vẻ đẹp tự nhiên của miền núi, các thắng cảnh Việt Nam,v.v. của nghệ sĩ Võ An Ninh đang được lưu giữ tại nhiều bảo tàng ở Việt Nam và thế giới.
Võ An Ninh trước hết là một nhà nhiếp ảnh tài liệu như đúng nghĩa của nó. Ông sử dụng máy ảnh như một công cụ để quan sát, ghi chép và lưu giữ những sự kiện xảy ra trong đời sống xã hội. Tôi chưa hề thấy ở ông sự ngộ nhận về những gì đã làm được, kể lể và lý giải về những thành công đạt được. Ông là nhà nhiếp ảnh bình dị, dễ hiểu và gần gũi như các hình ảnh ông đã từng thu lại qua ống kính. Nhưng những kết quả sáng tạo của ông lại khiến cho nhiều thế hệ cầm máy tiếp theo phải suy nghĩ và trân trọng học hỏi. Có một bức ảnh phong cảnh và khi nói đến, ai cũng nhắc lại tên người chụp Võ An Ninh là ảnh Thủy mặc Sa Pa được chụp bằng phim đen trắng, qua một ống kính đơn giản và gần với cái thật nhất là ống kính tiêu cự trung bình. Sa Pa trong sương sớm nhẹ nhàng vậy vẫn đang nổi bật lên giữa hàng trăm tấm ảnh Sa Pa khác của bao người chụp với các máy ảnh hiện đại, gần đây dù những ảnh này được làm đẹp thêm bởi phần mềm kỹ thuật số. Ảnh của Võ An Ninh bình dị như một bức tranh thủy mặc, gợi hết các phong vị sinh thái Sa Pa, có sức quyến rũ đặc biệt. Sa Pa hôm nay đang là một thị trấn du lịch mới, có nhiều tiện nghi. Nhưng nếu để hiểu về một Sa Pa quá khứ thì không thể thiếu những tấm ảnh của Võ An Ninh. "Cây đại thụ Võ An Ninh", là người sống dung dị nhưng lại được gắn với bao giai thoại, có chuyện tưởng như bịa ra, như chuyện nhà nhiếp ảnh 80 tuổi trở lại Sa Pa gặp lại bà cụ già, người ông đã chụp cách đây mấy chục năm trước, hai người gặp nhau với lời tâm sự "cứ tưởng là ông/bà đã chết rồi cơ mà", chuyện nhà nhiếp ảnh vừa leo cầu khỉ, chân tập tễnh vừa chụp các đàn cá dưới sông. Là đại thụ nhưng bao giờ ông cũng quan tâm đến lớp trẻ, mong họ tiến bộ. Không đi dự được một triển lãm mới, ông thường luyến tiếc: "Già rồi, không đi dự khai mạc triển lãm ảnh của các bạn trẻ nữa, tiếc quá và thông cảm cho nhé". Có một nhà nhiếp ảnh trẻ ở Vĩnh Phúc treo trong nhà mình bức ảnh được chụp cùng với Võ An Ninh. Anh ta thường "khóc" bức ảnh đó, cho đến một ngày ngã ngửa người ra vì đó chỉ là ông già giống cụ Võ. Võ An Ninh là một trong những nhà nhiếp ảnh Việt Nam được chụp chân dung Bác Hồ, từng đoạt nhiều giải thưởng ảnh quốc tế. Năm 1938 được Giải thưởng Ngoại hạng ở Pa-ri với bức ảnh Ðẩy thuyền ra khơi, được Bằng danh dự tại Bồ Ðào Nha với ảnh Chợ bán nồi đất. Năm 1965, với ảnh Thủy mặc Sa Pa ông được Bằng khen tại Triển lãm ảnh nghệ thuật quốc tế Béc-lin. Năm 1975, Võ An Ninh được tặng danh hiệu Người công dân thành phố Hồ Chí Minh, Người công dân số 1 của đất mỏ Quảng Ninh. Ông đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng nhất, Huân chương Chiến công hạng nhất, Huy chương Vì sự nghiệp văn hóa, Huy chương Vì sự nghiệp nhiếp ảnh, Huy chương Vì sự nghiệp Báo chí. Năm 1996, ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh cho các tác phẩm: về hoạt động của Bác Hồ những năm 1945-1946, phóng sự ảnh về thanh niên và nhân dân Sài Gòn đấu tranh chống Mỹ xâm lược (1950). Võ An Ninh là nhà nhiếp ảnh tận tụy trọn vẹn với nghề, với đời, là người có đóng góp lớn cho nhiếp ảnh và văn hóa Việt Nam. |
Theo NhânDân