Đã thành lệ, vào ngày mồng mười tháng giêng âm lịch hằng năm, khi trời đất còn căng tràn sức xuân, hàng vạn du khách lại tụ hội về khu bãi Bó Lù, xã Nam Mẫu (Ba Bể) để cùng hòa mình vào Lễ hội xuân Ba Bể - lễ hội lớn nhất trong năm của Bắc Kạn.
Mặc cho cái rét căm căm, từ sáng tinh mơ dòng người đã đổ về nơi diễn ra lễ hội với sắc váy áo rực rỡ, với nụ cười tươi tắn, trong lòng dâng tràn niềm cảm xúc. Không còn cảnh ùn tắc đường như mọi năm nên khách bộ hành có thể thong dong trên những cung đường dẫn vào hồ. Nhìn từ trên cao xuống, Hội xuân Ba Bể như một nàng xuân với lung linh muôn sắc màu. Từ màu áo chàm của các cô gái Tày, màu sặc sỡ váy áo của những cô gái Mông, Dao, màu đỏ thắm của lá hồng kỳ, băng zôn, khẩu hiệu, cho tới màu xanh biếc của mặt hồ Ba Bể, tất cả đã tạo nên một không gian đa chiều, đa sắc màu cho Hội xuân Ba Bể năm 2010.
Phần không thể thiếu được trong Lễ hội xuân Ba Bể chính là phần lễ. Không cầu kỳ, tốn kém mâm cỗ mà mỗi địa phương trong huyện Ba Bể dâng lên các vị thần linh chỉ là xôi, gà, nải chuối, chai rượu nhưng nó là tấm lòng thành kính của nhân dân các dân tộc Ba Bể, mong cầu cho mùa màng bội thu, nhà nhà no ấm, yên vui. Trong không khí trang nghiêm của buổi lễ, tiếng trống khai hội vang lên như “gieo tiếng xuân” vào lòng người, truyền niềm tin và tiếp thêm sức mạnh cho tất cả để cùng với quê hương, đất nước vững tin đi theo con đường “mùa xuân” mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn.
Sau phần lễ, hàng vạn người dân và du khách tỏa đi các hướng để tham quan khu trại được trang trí bắt mắt của các đơn vị trong huyện, để mua sắm các sản vật và các kỷ vật, đặc biệt là để hòa mình vào các trò chơi dân gian, vốn được coi là cái “hồn” của mỗi lễ hội.
Người thì trầm trồ trước tài năng đi cà kheo của các chàng trai, bắn nỏ của các cô gái, kẻ thì òa vui sau mỗi lần trúng thưởng khi tham gia vào các trò chơi. Chỗ thì yên vắng, suy tư trước những bức tranh vẽ về đề tài bảo vệ môi trường của thiếu nhi, nơi thì reo hò theo nhịp đập bóng trong sân thi đấu bóng truyền. Tiếng cười nói, reo hò, tiếng loa phóng thanh, tiếng chiêng trống làm vang dậy cả một góc trời.
Trò tung còn thu hút đông đảo thanh niên tới chơi, vì đây là cơ hội để cho nam nữ tìm duyên với nhau. Dù Ban tổ chức không trao giải, nhưng ai cũng cố tung còn cho thật cao, thật trúng để mong cầu những điều thầm kín cho riêng mình. Những người ưa cảm giác mạnh (chủ yếu là đàn ông) lại tỏ ra thích thú với môn chọi bò. Những con bò thường ngày vẫn cần mẫn trên đồng ruộng nay được đem ra so tài với nhau, tuy không mang tính chuyên nghiệp cao nhưng cũng làm thỏa lòng nhiều du khách. Còn trên mặt hồ trong xanh, rộng lớn từng đôi nam nữ trong trang phục truyền thống cố gắng chèo thuyền độc mộc cho thật nhanh, thật khéo để về đích trong tiếng reo hò cổ vũ của đông đảo người xem.
Khi tham gia vào các trò chơi và cổ vũ đã thấm mệt, mọi người tìm đến các quán ăn để thưởng thức những sản vật ngon của địa phương, ngắm cảnh hồ và hướng lòng mình đến nơi tâm linh bằng cách đi thăm đảo An Mã, với những ước nguyện tốt lành cho cả năm. Sau đó lại chìm vào đêm hội huyền ảo đầy màu sắc của ánh điện, của ánh nến, của lửa trại và của những câu sli, câu lượn ngọt ngào, sâu lắng. Để rồi mai giã bạn vẫn giữ trong mình hình ảnh nước non Ba Bể, tình người Ba Bể, chân thành mà sâu đượm biết bao./.
Xuân Nghiệp