Tình cờ một lần đọc Bản tin Nông dân của Hội nông dân tỉnh tôi biết đến ông, một Nông dân với những sáng tác thơ tiếng Tày đặc sắc. Tuy bận rộn với công việc trang trại của mình song tâm hồn ông vẫn bay bổng với những áng thơ tiếng Tày truyền thống.
 |
| Trang trại rộng 21ha đem lại cho ông Quỳnh thu nhập hơn 50 triệu đồng mỗi năm. |
Say mê ngôn ngữ Tày, say mê những tác phẩm viết bằng tiếng tày nhưng do hoàn cảnh cuộc sống còn nhiều khó khăn cậu học trò 12 tuổi lúc đó chỉ biết giữ niềm đam mê trong lòng mà thay vì đó là cố gắng học tập. Chỉ đến khi tuổi đã già, cuộc sống bớt phần khó khăn ông mới có thể biến niềm đam mê ấp ủ bấy lâu trở thành hiện thực với những sáng tác thơ tiếng Tày. Năm 2003 Bản tin Nông dân của Hội Nông dân tỉnh Bắc Kạn ra đời, độc giả mới biết đến ông như một “nhà thơ tiếng Tày nghiệp dư”.
Ông tâm sự, mỗi buổi tối nằm một mình trong căn lều ở khu trang trại với chiếc đài nhỏ, du dương với những bài thơ Tày, những điệu then ông cảm thấy càng yêu tha thiết tiếng nói của dân tộc mình. Chăm chú nghe, nhẹ nhàng thưởng thức rồi chính ông lại tìm ra cho mình cảm hứng sáng tác. Theo ông kết cấu một bài thơ tiếng Tày rất giống thể thơ bảy chữ của người Kinh vần gieo giống thơ lục bát. Bài thơ của ông mà tôi đọc đầu tiên và cảm thấy ấn tượng đó là:
Chứ vằn slíp cẩu bươn hả
Dân boong lầu dú mọi miền đin Việt
Chứ vằn đeo viết đáo đeng dú lịch
Slíp cẩu bươn hả chăn vằn slinh
Cúa Bác Hồ Chí Minh kính mến
Cải tứn pền cần tiên thông thái
Dền cần thầy pò slinh vĩ đại
Pây khóp tỳ mác din tham thắp
Pây thâng chập Chủ nghĩa Mác Lênin
Au mà nước hết pền cách mạng
Tẹp hò Phap, nước lườn độc lập
Tẹp hò Mỹ, nước lườn liền căn
Dân tộc lầu slung slướng bặng đua phăn
Chùa căn chướng, dựng xây nặm mường
Sle tèng công, chứ lèng của Bác./.
Dịch thơ:
Nhớ ngày mười chín tháng năm
Nhân dân ta ở khắp miền đất Việt
Nhớ một ngày lịch đỏ trên tường
Mười chín tháng năm là ngày sinh
Của Bác Hồ Chí Minh kính mến
Lớn lên thành ông tiên thông thái
Thành người thầy người cha vĩ đại
Đi khắp địa cầu tìm đường cứu nước
Bác đã gặp Chủ nghĩa Mác - Lênin
Đem về nước làm nên cách mạng
Đuổi Pháp đi, nước nhà độc lập
Đuổi Mỹ đi, Tổ quốc - một nhà
Dân tộc ta tự do hạnh phúc
Hãy cùng nhau giữ nước xây quê nhà
Để đền công nhớ ơn của Bác./.
Tình cảm và lòng kính yêu sâu sắc đối với vị cha già của Dân tộc được ông gửi gắm vào những vần thơ da diết, dạt dào, sâu lắng trên. Về cảm xúc sáng tác bài thơ này, ông cho biết: “Là người dân đất Việt, không ai không trào dâng cảm xúc mỗi dịp sinh nhật Bác Hồ kính yêu. Tôi cũng vậy, tôi chỉ biết vận dụng ngôn ngữ của dân tộc mình viết lên những dòng thơ này để tỏ lòng biết ơn Người”.
Hiện nay người Tày làm được thơ tiếng Tày trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn không nhiều, đặc biệt những người trẻ tuổi càng thật sự hiếm. Chị Hà Thị Thoa - Phó Trưởng Ban Tuyên huấn, Hội Nông dân tỉnh Bắc Kạn, phụ trách biên tập Bản tin Nông dân cho biết: “Bác Quỳnh không chỉ thường xuyên gửi những tác phẩm thơ tiếng Tày cho Bản tin mà còn là một cộng tác viên nhiệt tình, giúp đỡ Ban biên tập biên dịch những tác phẩm của đông đảo cộng tác viên từ các nơi gửi về. Những tác phẩm của ông thực sự có ý nghĩa rất lớn đối với đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào dân tộc Tày. Nhiều người do vốn tiếng Kinh còn hạn chế, họ không hiểu hết được ý nghĩa những bài văn, bài thơ tiếng phổ thông nên thông qua những bài thơ của những người như ông Quỳnh, họ cảm nhận sâu sắc hơn về cuộc sống, nắm bắt được mọi chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và làm tăng nhu cầu tiếp cận với các phương tiện thông tin hiện đại vốn lạ lẫm với đồng bào dân tộc ở vùng sâu vùng xa.
Đến nay, ông Quỳnh đã sáng tác được gần 30 bài thơ và điệu then. Thời gian rỗi, ông thường tự độc diễn, tự thưởng thức với cây đàn tính, cây sáo trúc và những trang thơ của mình. Năm 2001 ông đạt giải xuất sắc tại: “Hội diễn hát cho dân ta nghe, hát cho dân ta xem” với màn biểu diễn tác phẩm bài hát chèo tự sáng tác của mình “ Vui xuân ơn Đảng Bác”. Sau đó ông liên tiếp đạt giải tại các hội diễn văn nghệ khác tại Thị xã và xã Nông Thượng. Năm 2004, Sở Văn hóa thông tin phát động Cuộc thi sáng tác lời mới cho các làn điệu dân ca, ông đã đóng góp tác phẩm “ Vui xuân ơn Đảng Bác” với làn điệu then.
Thật bất ngờ khi biết nhà thơ nghiệp dư này hiện đang làm chủ một trang trại rộng 21 ha, với nhiều loại cây như: mỡ, bạch đàn, quế, keo, thông đến tuổi cho thu hoạch. Vườn cây ăn quả gồm cam, quýt, chuối; đàn lợn rừng và gần 100 con gà. Mỗi năm trang trại của ông cho thu nhập 50 triệu đồng.
Tuổi già có niềm đam mê của tuổi già, ông Quỳnh luôn tâm niệm phải cố gắng, nỗ lực hết mình để theo đuổi niềm đam mê này, làm thế nào để gìn giữ nét văn hóa của dân tộc Tày trước sự du nhập ngày càng mạnh mẽ của nền văn hóa hiện đại. Mong sao thế hệ trẻ hãy quan tâm và đừng đánh mất đi các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình./.
Phạm Ngân