Vừa qua, Ban Kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể Bắc Kạn đã hoàn thành công tác kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể. Theo đó, đã lập hồ sơ khoa học đề nghị UBND tỉnh trình Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận Mèn Mén của dân tộc Mông, xã Xuân La, huyện Pác Nặm và chữ viết của dân tộc Dao, xã Ngọc Phái, huyện Chợ Đồn là di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.
 |
| Ông Triệu Tiến Vinh, xã Ngọc Phái, huyện Chợ Đồn truyền đạt chữ Nho cho các học viên người dân tộc Dao |
Theo hướng dẫn của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch về “Quy định việc kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể và lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể để đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”. Trong năm 2011, tỉnh Bắc Kạn đã chọn di sản văn hóa phi vật thể nhóm ngôn ngữ Mông - Dao để tiến hành tổ chức kiểm kê trên địa bàn toàn tỉnh. Để đảm bảo cho việc kiểm kê được đúng hướng, đạt yêu cầu đề ra, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã tổ chức tập huấn về nâng cao kỹ năng nhận biết các di sản văn hóa phi vật thể, thực hành cách điền phiếu kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể để đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho Trưởng, Phó Phòng Văn hóa - Thông tin các huyện, thị xã cùng 122 cán bộ phụ trách văn hóa thuộc địa bàn các xã, phường, thị trấn trong tỉnh.
Sau khi triển khai thực hiện kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể nhóm ngôn ngữ Mông - Dao trên 112/122 xã, phường, thị trấn với 767 thôn, bản, tổ dân phố đã tiến hành lập được 151 phiếu kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể, trong đó dân tộc Dao là 114 phiếu, dân tộc Mông là 37 phiếu. Ban Kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể tỉnh Bắc Kạn đã xét chọn 12 di sản văn hóa phi vật thể nhóm ngôn ngữ Mông - Dao để tư liệu hóa, bao gồm: Lễ đặt tên của người Mông, thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn; lễ cấp sắc bảy đèn của dân tộc Dao Sơn đầu, xã Lam Sơn, huyện Na Rỳ; lễ đầy tháng của người Dao Coóc Mầm, xã Cường Lợi, huyện Na Rỳ; lễ hội chọi bò của người Mông, xã Lương Thượng, huyện Na Rỳ; Mèn Mén của dân tộc Mông, xã Xuân La, huyện Pác Nặm; chữ viết của dân tộc Dao, xã Ngọc Phái, huyện Chợ Đồn; Thêu váy áo của người Dao Tiền, xã Đôn Phong, huyện Bạch Thông; nghề rèn của người Mông, xã Cao Tân, huyện Pác Nặm; lễ hội cầu mùa, xã Bành Trạch, huyện Ba Bể; lễ truyền nghề làm thầy Tảo của người Dao, xã Đức Vân, huyện Ngân Sơn; hát giao duyên của dân tộc Dao, xã Cốc Đán, huyện Ngân Sơn.
Sau khi xét chọn, Ban Kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể tỉnh đã lập hồ sơ khoa học đề nghị UBND tỉnh trình Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận Mèn Mén của dân tộc Mông, xã Xuân La, huyện Pác Nặm và chữ viết của dân tộc Dao, xã Ngọc Phái, huyện Chợ Đồn là di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.
Bà Hoàng Thị Hiền, Phó trưởng phòng Di sản, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Bắc Kạn cho biết: Kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể là nội dung công việc rất mới mẻ, dù các kiểm kê viên đã được tập huấn nhưng khi vào thực tiễn gặp nhiều khó khăn. Trong đó nổi bật là sự bất đồng ngôn ngữ, vốn hiểu biết, kỹ năng điền dã, đặt câu hỏi, khả năng phát hiện, nắm bắt di sản phi vật thể của các kiểm kê viên còn hạn chế. Điều đó dẫn đến chất lượng phiếu kiểm kê thấp, có nhiều phiếu không điền đủ các nội dung yêu cầu, có kiểm kê viên phát hiện được di sản nhưng không biết cách điền phiếu nên dẫn đến tình trạng là không lập được phiếu và báo cáo là không có di sản mặc dù trên địa bàn đó có di sản vẫn được cộng đồng lưu giữ, thực hành, trao truyền.
Thời gian tới, để khắc phục những hạn chế này, ngành sẽ tăng cường công tác tuyên truyền để cán bộ, chính quyền, nhân dân hiểu được mục đích, ý nghĩa của cuộc kiểm kê. Đồng thời thay đổi phương thức kiểm kê, tập trung xây dựng một đội ngũ kiểm kê viên đáp ứng về mặt trình độ, năng lực thực tiễn để thực hiện công việc này, ít nhất mỗi dân tộc cần có một chuyên gia cùng tham gian điều tra điễn dã chuyên sâu một vài địa điểm. Năm 2012, tỉnh Bắc Kạn sẽ tiếp tục tiến hành kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể nhóm ngôn ngữ Việt Mường, Hán Hoa./.
Phạm Ngân