Sáng ngày 18 tháng 5 năm 2012, UBND huyện Ngân Sơn đã tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử Quốc gia nơi Bác Hồ dừng chân từ Pác Bó về Tân Trào tại xã Cốc Đán tháng 5 năm 1945.
Theo tài liệu Ban Quản lý Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tỉnh Cao Bằng thì chuyến đi của Bác và đoàn công tác từ Pác Bó (Cao Bằng) ước tính có khoảng 40 người, có trang bị vũ khí. Chiều 09/5/1945, Bác và đoàn đến bản Hoàng Phài, xã Cốc Đán, huyện Ngân Sơn. Bà con bản Hoàng Phài đón Bác với tấm lòng hân hoan phấn khởi, Ban Việt Minh chuẩn bị chu đáo cho đoàn về chỗ ăn chỗ nghỉ tại Hoàng Phài (nhưng lúc đó không ai biết đó là Bác Hồ).
Tại Hoàng Phài Bác đã đến lớp bình dân học vụ thăm hỏi tình hình học tập của các học viên. Tối đó tại Hoàng Phài đã diễn ra cuộc gặp gỡ giữa Bác Hồ với đại diện các đoàn thể nghe Bác nói chuyện và tổ chức liên hoan văn nghệ kéo dài đến 9 giờ đêm, trước lúc ra về Bác dặn nam nữ thanh niên cố gắng rèn luyện, chăm chỉ học hành để sau này trở thành chủ nhân của nước Việt Nam độc lập.
 |
| Đồng chí Cao Sinh Hanh, Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch, thừa uỷ quyền Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch trao cho lãnh đạo đại diện huyện Ngân Sơn, xã Cốc Đán |
Sáng 10/05/1945, Bác cùng đoàn cán bộ tiếp tục cuộc hành trình về Tân Trào (Tuyên Quang), tại khu vực Hoàng Phài, Ban Việt minh và các đoàn thể xã cùng nhân dân đã lưu luyến tiến Bác và đoàn công tác trước khi lên đường.
Thời gian lưu lại tại Hoàng Phài của Bác và đoàn công tác chỉ có một buổi chiều và một đêm, nhưng hình ảnh của Người đã mãi mãi khắc sâu trong ký ức của nhân dân các dân tộc tại Hoàng Phài. Để ghi dấu sự kiện lịch sủ quan trọng này, Ban Quản lý di tích Hồ Chí Minh tỉnh Cao Bằng và Huyện uỷ; UBND huyện Ngân Sơn; Đảng uỷ UBND xã Cốc Đán đã xác định địa điểm bia giới thiệu di lưu niệm của Bác Hồ tại gốc cây đa với nội dung địa điểm Bác Hồ nghỉ đêm trên hành trình từ Pác Bó về Tân Trảo lãnh đạo khởi nghĩa, giành độc lập.
Địa điểm di tích lịch sử Hoàng Phài nằm trong hệ thống di tích lịch sử liên quan tới Bác Hồ từ Pác Bó (Cao Bằng) về tới Tân Trào (Tuyên Quang) và đây sẽ là địa điểm cho du khách tham quan, nghiên cứu học tập và giáo dục truyền thống đấu tranh cách mạng của Đảng, Bác Hồ và nhân dân các dân tộc thoát khỏi ách áp bức bóc lột của thực dân, đế quốc cho các thế hệ mai sau.
Hiện nay trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn có 12 di tích lịch sử cách mạng và kháng chiến được Nhà nước công nhận gồm: Di tích chiến thắng Đèo Giàng, Hoàng Phài (Ngân Sơn); Di tích lịch sử Nà Tu, Đồn Phủ Thông (Bạch Thông); huyện Chợ Đồn có 6 di tích lịch sử ATK là: Bản Ca, Đồi Nà Pậu, Khuổi Linh, Đồi Pù Cọ, Khau Mạ, Nà Quân… và 2 di tích danh lam thắng cảnh là: Động Nàng Tiên (Na Rỳ) và Hồ Ba Bể (Ba Bể).
Văn Lạ