Các em chủ yếu là học sinh người dân tộc thiểu số, có hoàn cảnh khó khăn. Để đến trường học các em phải vượt qua nhiều cây số đường rừng, đèo dốc gian nan, có em phải đi bộ gần một ngày đường. Đó là hành trình đến với “cái chữ” của các học sinh THCS ở các thôn vùng cao của xã Thượng Quan (Ngân Sơn - Bắc Kạn)
 |
| Nơi ở của học sinh bán trú dân nuôi Trường THCS Thượng Quan |
Là vùng khó khăn của huyện Ngân Sơn, xã Thượng Quan có địa bàn rộng, dân cư không tập trung, toàn xã có 22 thôn, bản. Trong đó có nhiều thôn của đồng bào vùng cao phải đi bộ hàng ngày đường. Ởbậc tiểu học học sinh được học tại các phân trường, đến bậc THCS các em ra trung tâm xã học tập, riêng hai thôn Sam Coóc và Khuổi Bin các em phải đi học nhờ ở xã Vũ Loan (Na Rì). Vì đường quá xa, đi bộ từ 1 đến 2 ngày mới tới nơi, nên hầu hết các em phải ở tại trường.
Đến nay, số học sinh ở bán trú dân nuôi là 50 em cả hệ chính quy và một số đối tượng học sinh phổ cập. Số học sinh ở nhà bán trú dân nuôi được xây dựng từ nguồn vốn 135 có 5 phòng ở và một nhà bếp. Mỗi phòng có 10 giường, có điện và quạt nhưng đều nhỏ hẹp chật chội, có phòng chỉ còn một bóng điện. Đến thăm các em vào giờ nấu cơm chiều, các bữa ăn đều đạm bạc chủ yếu là rau và muối trắng, nhiều học sinh phải ăn ngô xay. Các em nấu ăn trong bếp khói mù mịt, có em tự nấu ăn riêng vài em tập trung thành nhóm góp gạo nấu chung.
Em Triệu Thị Phương, dân tộc Dao ở thôn Khuổi Slảo cho biết: Em phải đi bộ 4 tiếng đồng hồ mới đến trường, gia đình em còn khó khăn, nhà không có ruộng chỉ làm nương rẫy, nên lương thực chính của gia đình là ngô. Thứ bảy hằng tuần em lại đi bộ về nhà lấy gạo, ngô và củi, muối xuống trường để học. Buổi tối, 13 em trong phòng học bài dưới một bóng điện.
Hiện nay, nhà trường có 7 giáo viên ở tập thể nên các cô thay nhau quản lý đôn đốc học sinh học tập trong thời gian ngoài giờ. Các cô cho biết: các em đa phần có hoàn cảnh khó khăn, sinh hoạt thiếu thốn, các bữa ăn chủ yếu là cơm hoặc ngô xay ăn với muối trắng. Để đến trường các em phải đi bộ một buổi ngày đường, hằng tuần học sinh về nhà đều đi theo từng nhóm do các em ở cùng thôn bản hoặc ở thôn, bản gần nhau cùng đi. Một số học sinh do hoàn cảnh khó khăn và sức học đuối nên bỏ học, các thầy cô đến từng gia đình vận động học sinh quay lại lớp hiện nay một số học sinh đang học theo diện phổ cập.
Em Triệu Thị Hương, dân tộc Dao Đỏ ở thôn Ma Nòn phải đi bộ 4 tiếng đồng hồ đường rừng mới đến được trường, là con thứ 5 trong gia đình 9 người con. Hiện nay 4 anh chị của em đã nghỉ học một số đã có gia đình riêng, hiện có 4 đứa em đang học bậc tiểu học tại phân trường.
Đông anh em, nhà ít ruộng cuộc sống chủ yếu dựa vào nương rẫy nên còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, hằng năm những ngày giáp hạt gia đình em lại thiếu ăn. Tuy khó khăn nhưng Hương học khá từ lớp 1 đến nay học lớp 6 luôn là học sinh tiên tiến, em cho biết: Em thích học các môn học tự nhiên nhất là môn toán, em mong muốn sau này được học lên bậc THPT và ước mơ trở thành cô giáo dạy toán. Dáng người nhỏ nhắn, đôi mắt sáng thông minh thoáng nét buồn em cho biết gia đình khó khăn, đông anh em liệu bố mẹ có đủ sức nuôi em ăn học ở bậc học cao hơn.
Qua trò chuyện với các em được biết đa phần các em là người dân tộc Dao, sinh sống ở các vùng núi cao, ít ruộng một số gia đình không có ruộng, cuộc sống chủ yếu phụ thuộc vào nương rẫy, nhiều gia đình đông anh em nên vô cùng khó khăn nhưng các em đều mong muốn được đi học ở các bậc học cao hơn.
Được biết toàn trường THCS Thượng Quan có 122 học sinh và khoảng 20 học sinh ở diện phổ cập THCS thì có tới hơn 50 em ở bán trú dân nuôi. các em sống ở các thôn như Pác Đa, Nà Sánh, Nà Kịt, Ma Nòn, Ma Nu, Khau Liếu…đây là những thôn các em đi bộ mất khoảng vài tiếng đến nửa ngày là đến trường còn nhiều thôn như Pù Piót, Khuổi Bin, Sam Coóc, Sáo Sào…các em phải học nhờ tại trường của các xã lân cận.
Hiện nay trên địa bàn huyện Ngân Sơn một số điểm trường học sinh bán trú dân nuôi phải ở trong những căn lều tạm bợ, thiếu thốn vì vậy, tuy còn nhiều khó khăn nhưng có thể nói mô hình trường bán trú dân nuôi ở Thượng Quan đã giúp học sinh các dân tộc vùng cao có chỗ ở thuận tiện trong việc học tập. Đây là mô hình cần nhân rộng ở các xã có địa bàn rộng, dân cư không tập trung./.
Hồng Hạnh