Mỗi năm học trôi qua, các địa phương lại tiếp tục củng cố, rút kinh nghiệm để chuẩn bị cho năm học mới. Với huyện Chợ Mới (Bắc Kạn), ngành giáo dục và chính quyền địa phương luôn phải tìm giải pháp để duy trì sỹ số học sinh- chuyện như là vấn đề muôn thuở nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến việc nâng cao chất lượng giáo dục.
Theo thống kê của Phòng GD&ĐT Chợ Mới, trong năm học 2008-2009 toàn huyện có 30 học sinh bỏ học, trong đó có 27 em học sinh THCS (chiếm 1,34% tổng số học sinh), còn lại là thuộc về khối Tiểu học. Một số địa phương có tỷ lệ học sinh bỏ học cao là: Tân Sơn (8 học sinh), Thanh Bình (6 học sinh), Nông Hạ (5 học sinh), Cao Kỳ (4 học sinh). Với con số này, số học sinh bỏ học của huyện đã giảm 8 học sinh so với năm học 2007-2008 nhưng lại tăng 7 học sinh so với năm học 2006-2007, tăng 12 học sinh so với năm học 2005-2006.
Thầy giáo, Trưởng phòng GD&ĐT huyện cho biết: “Từ sau khi thành lập huyện cho đến nay, năm nào ngành giáo dục địa phương cũng phải đối mặt với tình trạng học sinh bỏ học, trong đó chủ yếu là học sinh ở khối THCS, dẫn đến việc duy trì sỹ số học sinh gặp nhiều khó khăn. Khi bước vào năm học 2008-2009, ngay từ đầu năm Phòng GD&ĐT huyện đã chỉ đạo các trường, phối hợp cùng chính quyền địa phương, triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động, tìm mọi cách khắc phục khó khăn, tạo điều kiện học tập tốt nhất cho các em học sinh, tránh tình trạng các em học sinh bỏ học tràn lan như những năm trước. Tuy nhiên, nỗ lực, cố gắng là vậy nhưng tình trạng học sinh bỏ học vẫn tiếp diễn, vấn đề duy trì sỹ số học sinh theo đó càng trở nên khó khăn hơn”.
Qua tìm hiểu về tình hình thực tế tại địa phương cho thấy, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng duy trì sỹ số học sinh ở Chợ Mới gặp nhiều khó khăn là do nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn lại sống ở các thôn vùng sâu, vùng xa, điều kiện đi lại khó khăn, khi theo học ở trường chính thì thường phải trọ học ở gần trường, do vậy nhiều em có tư tưởng ngại, dẫn đến bỏ học. Nhiều em khác thì vì điều kiện gia đình khó khăn, phải nghỉ học sớm ở nhà phụ giúp cha mẹ làm kinh tế; một số em khác thì bị rỗng kiến thức dẫn đến tình trạng lười học, chán học, từ đó bỏ dần. Còn phụ huynh của học sinh thì cũng “không mấy” quan tâm đến việc học của con cái, nhiều người còn có tư tưởng cho rằng “có học hay không cũng vậy, cuộc sống có thay đổi gì đâu?”...Tất cả những lí do đó dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học, các thầy, cô giáo, các trường thì phải “chạy đôn, chạy đáo” để tìm, vận động các em quay lại lớp, duy trì ổn định sỹ số học sinh. Điển hình như ở Trường PTCS Tân Sơn, do đặc thù địa phương có thôn vùng sâu, vùng xa như: Bản Lù, Nặm Dất…nên các em phải đến trọ học ở gần trường. Thế nhưng, bên cạnh điều kiện ăn ở thiếu thốn thì tình hình an ninh, trật tự không bảo đảm cũng là nguyên nhân khiến nhiều em học sinh không yên tâm để tiếp tục theo học. Vậy là tình trạng học sinh bỏ học lại diễn ra, còn nhà trường và các thầy, cô giáo lại “khăn gói” đến nhà vận động các em quay trở lại học. Nhưng đâu lại vào đó, năm học 2008-2009 toàn trường có đến 8 học sinh bỏ học, cao nhất trong huyện.
Hay như ở Trường THPT Yên Hân- trường do Sở GD&ĐT trực tiếp quản lý, trong năm học 2008-2009 cả trường cũng có trên 10 học sinh THCS bỏ học. Số học sinh bỏ học này lại chủ yếu là học sinh người dân tộc thiểu số, sống ở các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế, giao thông đi lại khó khăn nên ngại theo học, thay vào đó là ở nhà phụ giúp cha mẹ làm kinh tế. Ngoài ra, hầu như ở tất cả các trường trên địa bàn huyện đều có học sinh bỏ học. Có thể là không bỏ học cả năm học nhưng số buổi các em theo học thường không đều, có thể ngày nay học, ngày mai nghỉ. Một vấn đề được đặt ra hiện nay là, mặc dù các trường đã tích cực tổ chức các hoạt động vận động, tuyên truyền, khuyến khích, tạo điều kiện để các em có thể được học tập trong những điều kiện tốt nhất, nhưng cũng chính ở các trường đó tỷ lệ học sinh bỏ học vẫn cao. Ví như ở các Trường THCS Nông Hạ, THCS Như Cố, THCS Cao Kỳ…cơ sở vật chất nhà trường cùng nhà nội trú dân nuôi đã được xây dựng, tạo điều kiện để học sinh trọ học. Tuy nhiên con số các nhà nội trú vẫn ít, cộng thêm nhận thức về việc học của các em còn hạn chế vì vậy tỷ lệ học sinh bỏ học tiếp tục tăng lên. Điều hiển nhiên là chất lượng giáo dục theo đó cũng bị ảnh hưởng. Thiết nghĩ, để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và duy trì sự ổn định sỹ số học sinh nói riêng, ngành chức năng cùng chính quyền địa phương cần có nhiều giải pháp hữu hiệu để các em yên tâm theo học./.
P.V