Ngân Sơn là huyện vùng cao của tỉnh Bắc Kạn có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, trẻ em bước vào bậc học tiểu học còn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận và học tiếng Việt. Chương trình nhân viên hỗ trợ giáo viên thuộc Dự án Giáo dục Tiểu học cho trẻ em đặc biệt khó khăn (PEDC) được triển khai ở đây đã góp phần giúp trẻ em người dân tộc thiểu số có kĩ năng cơ bản trong việc tiếp thu ngôn ngữ tiếng Việt.
Với mục đích là cải thiện cơ hội tiếp cận trường tiểu học và nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, Dự án PEDC đã triển khai chương trình này. Một trong những yêu cầu bắt buộc đối với nhân viên hỗ trợ giáo viên là phải sống ở xã có điểm trường hoặc trường chính, có thể nói và viết tiếng Việt, có thể nói một trong những tiếng dân tộc thiểu số mà trẻ em nói chủ yếu tại điểm trường.
Trẻ em người dân tộc thiểu số ở Ngân Sơn đặc biệt là dân tộc Mông, Dao thường sống rải rác các vùng núi cao. Cuộc sống tự cung tự cấp, ít giao du với bên ngoài đặc biệt trong ngôn ngữ họ chỉ giao tiếp bằng tiếng dân tộc của mình hoặc tiếng Tày. Ngôn ngữ tiếng Việt thường được sử dụng ít, nhiều người già cũng không biết tiếng Việt. Chính vì vậy, trẻ em dân tộc thiểu số khi bước vào học tiểu học sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong giao tiếp cũng như tiếp thu bài giảng.
Hiện nay ở huyện Ngân Sơn có 18 nhân viên hỗ trợ giáo viên, chủ yếu là người Mông, Dao có trình độ tốt nghiệp bậc THCS trở lên. Qua một thời gian triển khai và hỗ trợ, khả năng nói tiếng Việt cuả trẻ em dân tộc thiểu số ở đây đã có chuyển biến tích cực. Những nhân viên hỗ trợ giáo viên thường là người bản địa tại các phân trường, khi các giáo viên giảng bài các nhân viên sẽ hướng dẫn học sinh những chỗ chưa hiểu về tiếng Việt và các môn học khác như tập viết, toán, hát nhạc… Ngay cả thời gian ngoài giờ học các nhân viên cũng thường xuyên đến các gia đình kèm các học sinh về cách phát âm, cách đọc, hiểu tiếng Việt, hay cầm tay học sinh hướng dẫn viết chữ. Thậm chí khi học sinh bỏ học, các nhân viên hỗ trợ giáo viên lại đến tận các gia đình để động viên các em ra lớp.
Theo đánh giá của bà Dương Thị Chí, Trưởng phòng Giáo dục huyện Ngân Sơn: Chương trình nhân viên hỗ trợ giáo viên cơ bản đáp ứng được việc truyền tải tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số, qua đó cải thiện được tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số. Hỗ trợ cho các giáo viên đứng lớp thực hiện chiến lược đa dạng, lấy học sinh làm trung tâm, cải thiện được chất lượng giáo dục. Đồng thời, hỗ trợ trẻ em trong những năm đầu học tập có hiệu quả.
Qua đó cho thấy, chương trình nhân viên hỗ trợ giáo viên đã mang lại hiệu quả trong việc truyền tải tiếng Việt đến với học sinh dân tộc thiểu số vùng cao. Tuy nhiên điều khó khăn hiện nay là thù lao cho các nhân viên hỗ trợ thấp, mỗi tháng được 300.000 đồng và chi trả theo học kì. Theo như một số nhân viên hỗ trợ giáo viên thì mức thù lao như vậy là thấp, không thể đủ trang trải cuộc sống. Bên cạnh đó, mỗi khi tới mùa vụ thì các nhân viên hỗ trợ phải tập trung vào lao động sản xuất nên họ không hào hứng với công việc. Theo bà Dương Thị Chí thì việc huy động người cho dự án rất khó khăn. Trình độ dân trí thấp nên rất khó tuyển được người đáp ứng được yêu cầu và cũng rất khó vận động họ làm nhân viên hỗ trợ. Chính vì vậy, các chính sách ưu đãi dành cho đối tượng tham gia công việc này cần được các cấp, ngành chức năng xem xét và điều chỉnh cho phù hợp./.
Hồng Hạnh