Là địa phương đang xếp trong danh sách 61 huyện nghèo nhất nước. Vì vậy, phát triển giáo dục, nhất là duy trì số lượng học sinh đến trường đều đặn ở huyện vùng cao Pác Nặm gặp rất nhiều khó khăn.
Mặt khác trong điều kiện đó thì nâng cao chất lượng giáo dục là vấn đề không dễ, bởi đa phần học sinh ở vùng này ngoài thời gian đến trường còn phải phụ giúp gia đình như chăn trâu, bò, làm nương, làm ruộng .v.v., nên thời gian dành cho việc học tập rất ít. Thấy rõ được vấn đề trong những năm qua ngoài việc đẩy mạnh phong trào dạy tốt, học tốt Pác Nặm từng bước xây dựng mô hình nhà bán trú cho học sinh vùng sâu vùng xa. Để thống nhất trong chỉ đạo phát triển, nhân rộng mô hình này, tháng 06 năm 2006 Huyện ủy Pác Nặm đã ban hành nghị quyết chuyên đề về “ xây dựng các trường nội trú trong trường trung học cơ sở”.
Trên cơ sở nghị quyết của Đảng bộ huyện phòng giáo dục huyện Pác nặm đã xây dựng đề án “xã hội hóa giáo dục xây dựng mô hình trường THCS bán trú dân nuôi” tại 08/10 xã của huyện. Sau ba năm triển khai đến nay có 04 đã được đầu tư xây dựng nhà ở cho học sinh. Đặc biệt tại xã Công Bằng, mô hình nhà bán trú dân nuôi đã được đưa vào sử dụng từ năm học 2007 – 2008 và đạt được kết quả đáng khích lệ, được các bậc phụ huynh hết sức ủng hộ và đây cũng được coi là mô hình điểm của huyện Pác Nặm.
Ông Hoàng Ngọc Quỳnh – Phó phòng Phụ trách Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Pác Nặm cho biết: ở xã Công Bằng những năm trước chưa có nhà nội trú dân nuôi thì năm nào cũng có học sinh bỏ học, tỷ lệ học sinh đạt khá thấp, không có học sinh giỏi, nhưng từ năm học 2007 – 2008 khi có nhà nội trú dân nuôi thấy rằng 56 em được nội trú đều tham gia đầy đủ các buổi học, không có học sinh bỏ học, 100% học sinh đạt từ hạnh kiểm trung bình trở lên, điều đáng mừng đã có học sinh giỏi toàn diện là dân tộc Mông.
Mặt khác, học sinh nội trú được sống trong môi trường tập thể, nên có ý thức tổ chức kỷ luật hơn trong học tập, tu dưỡng rèn luyện cũng như việc giữ gìn nề nếp sinh hoạt hàng ngày. Qua hai năm triển khai mô hình nhà bán trú dân nuôi thấy rằng ý thức học tập của học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số được nâng lên, các bậc phụ huynh cũng quan tâm hơn đến việc học tập của con em họ. Phía người dân địa phương và các bậc phụ huynh cung cấp đồ dùng nội trợ, quyên góp gạo tiền hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, phía nhà trường tổ chức tốt công tác nội trú như: có lịch sinh hoạt nội trú, quản lý giờ giấc học tập, vệ sinh, đảm bảo an ninh trật tự, phụ đạo học sinh yếu kém.v.v.
Phó phòng Phụ trách Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Pác Nặm nhấn mạnh: cái được lớn nhất trong việc triển khai mô hình nhà bán trú dân nuôi là đã từng bước thay đổi được nhận thức của người dân vùng cao trong việc đầu tư cho giáo dục, quan tâm đến giáo dục. Bởi từ trước đến nay hầu hết các thôn bản vùng sâu vùng xa việc làm nương rẫy mới là chính, nhiều bậc phụ huynh còn suy nghĩ “đi học rồi cũng phải về làm nương, làm rẫy, trồng cây ngô, cây lúa nên không cần phải học nhiều”. Từ những suy nghĩ này nên nhiều năm qua việc phát triển giáo dục ở vùng cao gặp nhiều khó khăn.
Hiệu quả bước đầu từ mô hình nhà bán trú dân nuôi không những góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mà còn có tác động xã hội to lớn trong việc thay đổi nhận thức của một bộ phân đồng bào dân tộc thiểu số về giáo dục, đào tạo, từ đó huy động được các nguồn lực xã hội đầu tư cho giáo dục vùng đồng bào miền núi vùng cao còn gặp nhiều khó khăn.
Từ hiệu quả mô hình nhà bán trú dân nuôi ở xã Công Bằng, trong năm học 2009 – 2010, huyện Pác Nặm sẽ tiếp tục mở rộng ra các xã Giáo Hiệu, Bằng Thành, Nghiên Loan ..v.v. Với phương châm Nhà nước đầu tư cơ sở hạ tầng, nhân dân đóng góp giúp đỡ học sinh bằng gạo, tiền, vật dụng sinh hoạt để các em học tập tốt hơn, đẩy mạnh xã hội hóa công tác giáo dục, phát huy tốt mọi nguồn lực xã hội để phát triển giáo dục và coi phát triển giáo dục là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong phát triển kinh tế xã hội ở địa phương./.
Cao Xuân