Trường THCS xã Nam Mẫu (Ba Bể) có 120 học sinh thì có hơn 60 học sinh là con em đồng bào Mông, Dao có nhu cầu ở bán trú tại trường. Tuy nhiên, do thiếu phòng ở, thiếu nước sạch sinh hoạt và chủ yếu là học sinh nghèo lên các em phải sống và học tập trong điều kiện hết sức khó khăn.
Nỗi khổ của học sinh bán trú
Số học sinh tốt nghiệp bậc tiểu học về trường chính để tiếp tục học lên bậc THCS ngày một đông thì vấn đề chỗ ở, chỗ sinh hoạt cho học sinh ở xã Nam Mẫu trở lên bức xúc và gặp nhiều khó khăn. Nếu như năm học 2008 – 2009 trường THCS xã Nam Mẫu có hơn 30 em ở bán trú tại trường thì năm học 2009 -2010 đã có hơn 60 em.
 |
| Hơn 40 học sinh phải nấu cơm chung trong một gian bếp chật trội |
Học sinh ở bán trú chủ yếu là con em đồng bào Mông, Dao ở bốn thôn vùng cao như: Nặm Dài, Khau Qua, Đán Mẩy, Nà Nghè cách trường chính khoảng một buổi sáng đi bộ đường rừng. Các em xuống học buộc phải ở tại trường cuối tuần mới về lấy gạo, tiền sinh hoạt.
Thầy giáo Nguyễn Hồng Sơn Hiệu trưởng nhà trường cho biết: các em xuống đây học đa phần gia đình thuộc diện nghèo, mỗi tháng bố mẹ chỉ chu cấp được 10 kg gạo và khoảng 60 nghìn đồng tiền sinh hoạt phí do đó không có tiền để thuê nhà trọ bên ngoài.
Trước hoàn cảnh đó trong những năm qua nhà trường và địa phương phương cũng đã có nhiều cố gắng thu xếp lo chỗ ăn, chỗ ở cho học sinh ở lại trường. Hiện tại ngoài hai gian nhà do Báo Tuổi trẻ đầu tư xây ở tầng hầm của ngồi trường thì nhà trường cũng vận động trong nhân dân dựng thêm một gian nhà gỗ giúp các em tránh nắng, tránh mưa để học tập. Tuy nhiên sự nỗ lực này vẫn không đáp ứng được điều kiện tối thiểu để giúp các học sinh vùng cao xuống học và ở bán trú.
Đi thăm quanh khu “ký túc xá” chật trội của các em học sinh bán trú chúng tôi thấy chạnh lòng. Ba gian nhà, mỗi gian rộng khoảng 20 m2 mà có tới 20 em ở, không có giường các em nằm thẳng xuống nền nhà theo kiểu xếp lá mái mới đủ chỗ. Hai dãy học sinh ngủ nằm chổng chân vào nhau, chăn màn nhuộm một màu đất vàng, đen nhàu nhĩnh.
Em Trương Văn Tu, dân tộc Mông học sinh lớp 7, nhà ở thôn Khau Qua, Tu xuống trường chính học và ở bán trú được hai năm. Tu tâm sự: ở bán trú các em gặp rất nhiều khó khăn, có bạn thiếu cả chiếu phải nằm xuống nền gạch để ngủ, chăn không đủ ấm, áo không đủ mặc, tối rét các em cứ mặc cả đồng phục học sinh đi ngủ. Thậm chí các em phải nằm sát lại lấy hơi ấm của nhau để chống chịu với cái rét mùa đông.
Kể về sinh hoạt hàng ngày em Sùng Văn Hẩu, dân tộc Mông, học sinh lớp 9, nhà ở thôn Đán Mẩy cho biết: ngoài giờ lên lớp, các em phải tranh thủ kiếm từng que củi, mớ rau rừng, xách nước hồ Ba Bể về để nấu cơm. Thường thì cứ 2 đến 3 em cùng thôn hoặc cùng họ nấu chung một nồi cơm. Do sinh hoạt phí gia đình cho ít lên tiền chỉ đủ mua cá khô, rau xanh và mì tôm.
Thiếu thốn đủ thứ lâu rồi cũng quen, nhưng chỗ ở chật trội quá nên rất ảnh hưởng đến việc học tập, ngoài giờ học trên lớp về phòng các em không có nổi một góc học tập để ôn bài. Và có lẽ do điều kiện sinh hoạt của học sinh bán trú quá thiếu thốn lên kết quả học tập hàng năm đạt rất thấp. Thầy Sơn cho biết, qua đánh giá kết quả học tập năm học 2008 – 2009 thì có tới 1/3 học sinh đạt kết quả học lực dưới trung bình và trong năm đã có học sinh phải bỏ học vì không theo nổi chương trình học.
Ước mơ của học sinh bán trú
Em Thầu Văn Hùng, dân tộc Mông, học sinh lớp 6, năm đầu tiên Hùng xa nhà, rời bản Khau Qua xuống trường chính học. Khi hỏi chuyện Hùng còn khá rụt rè, mong muốn của em là được học, được biết nhiều chữ, nhiều kiến thức hơn nữa.
 |
| Một gian nhà rộng chừng 20m2 có tới 20 em học sinh ở bán trú |
Nhưng suốt gần một học kỳ học tại trường chính mặc dù được các thầy, cô giáo các bạn hết sức giúp đỡ nhưng điều kiện ăn ở, học tập, sinh hoạt khó khăn thiếu thốn như vậy không biết em có theo học được hết bậc THCS ?. Hùng cho biết ước mơ của em cũng như hơn 60 bạn ở bán trú là được ở trong một ngôi nhà rộng rãi hơn, mỗi em đều có một cái giường để ngủ, một góc học tập nhỏ để ôn bài, học bài ngoài giờ lên lớp.
Nhìn nét mặt hồn nhiên của Hùng tôi bỗng nghĩ đến những học sinh ở thị xã, thị trấn chắc bằng tuổi Hùng nhiều bạn vẫn được bố mẹ đưa đón đến lớp hàng ngày và được học tập trong điều kiện tốt hơn rất nhiều. Tuy nhiên, với những học sinh ở đây các em đã sớm phải lo cuộc sống tự lập, phải học tập trong điều kiện thiếu thốn đủ thứ. Thiết nghĩ ước mơ của Hùng và các em học sinh ở trường THCS Nam Mẫu là chính đáng, nhưng để trở thành hiện thực xem ra vẫn còn rất xa vời.
Đem thực trạng về điều kiện ăn ở của học sinh bán trú trường THCS xã Nam Mẫu trao đổi với ông Dương Văn Hoa - Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Ba Bể chúng tôi được biết: trong thời gian qua ngành giáo dục huyện cũng đã có nhiều hoạt động nhằm giúp đỡ các học sinh bán trú.
Cụ thể phòng đã phối hợp Hội Chữ thập đỏ vận động, quyên góp quần, áo, chăn màn để tặng cho các em, triển khai tốt chế độ trợ cấp cho học sinh nghèo với mức 140 nghìn đồng/tháng/học sinh giúp các em bớt đi phần nào khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày để học tập. Tuy nhiên, về giải quyết chỗ ở thì ngành giáo dục vẫn chưa có một giải pháp nào với lý do khó khăn về nguồn vốn.
Ông Hoa cho biết: tới đây sẽ đề nghị với UBND huyện xem xét cân đối nguồn vốn và quỹ đất để xây nhà bán trú dân nuôi cho học sinh vùng này. Tuy vậy huyện cũng còn rất khó khăn do đó xem ra giải pháp này có vẻ cũng không mấy khả thi. Vì thế, việc xây dựng một nhà bán trú dân nuôi, tạo cho học sinh ở trường THCS Nam Mẫu một chỗ ở tốt hơn còn hy vọng vào sự quan tâm của các cấp ngành của tỉnh và rất cần một nhà hảo tâm, một “Mạnh thường quân” sẵn sàng đầu tư vốn để xây dựng nhà bán trú./.
Xuân Lâm - Hồng tuyến