Những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo Bắc Kạn đã tích cực tham mưu, xây dựng và mở rộng quy mô trường lớp, đáp ứng nhu cầu học tập của con em các dân tộc trên địa bàn. Trong đó, phát triển hệ thống các trường Phổ thông dân tộc Nội trú (phổ thông DTNT) được đặc biệt chú trọng.
Nếu như năm học 1997 – 1998 tỉnh Bắc Kạn chỉ có 01 trường phổ thông DTNT cấp tỉnh, 02 trường phổ thông DTNT cấp huyện (Ba Bể, Na Rì) thì nay đã có thêm trường phổ thông DTNT Ngân Sơn, Chợ Đồn, Pác Nặm. Bên cạnh việc mở rộng loại hình trường phổ thông DTNT, hệ thống giáo dục mầm non, tiểu học cũng được mở rộng tới các thôn bản, đáp ứng nhu cầu học tập của con em các dân tộc trong tỉnh. Từ năm 1997 đến nay, ngành đã tham mưu với lãnh đạo các cấp thành lập mới các trường mầm non công lập tại các xã vùng đặc biệt khó khăn, mở nhiều lớp ghép để tạo điều kiện cho con em đồng bào các dân tộc được đến trường. Riêng năm 2011, toàn tỉnh có 353 lớp ghép thuộc 484 điểm trường, trong đó có 374 điểm trường lẻ. Nhờ vào mạng lưới trường lớp ngày một phát triển, do đó đã có hàng chục nghìn học sinh dân tộc thiểu số theo học, đây cũng là cơ sở để tạo nguồn nhân lực cho các địa phương.
Cùng với phát triển mạng lưới trường lớp, ngành đã đảm bảo chất lượng dạy tiếng Việt thông qua việc tích cực xây dựng và triển khai việc dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc ở cấp tiểu học. Tổ chức tốt việc chuẩn bị và tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số ở bậc mầm non, cấp tiểu học phù hợp với từng địa phương. Triển khai có hiệu quả hoạt động giao lưu “Tiếng Việt của chúng em” cho học sinh dân tộc thiểu số ở cấp tiểu học. Chỉ đạo đảm bảo dạy đủ chương trình, tăng thời lượng dạy môn tiếng Việt và môn Toán ở vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn. Đồng thời, chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, tăng cường công tác quản lý giáo dục dân tộc. Trong đó đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ giáo viên người dân tộc phát triển cả về số lượng và chất lượng ở các cấp học thông qua công tác quy hoạch, bồi dưỡng, tập huấn.
Trong những năm qua, ngành đã thực hiện tốt chế độ chính sách giáo dục dân tộc theo quy định, cụ thể như: tăng cường công tác quản lý giáo dục dân tộc; thực hiện tốt việc quản lý trường phổ thông DTNT theo Quyết định 49/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Thông tư 06/TT – BGDĐT. Việc thực hiện thi tuyển sinh vào trường phổ thông DTNT Bắc Kạn được thực hiện theo đúng quy định. Các chế độ, chính sách đối với học sinh phổ thông DTNT theo Quyết định số 82/2006/QĐ TTg của Chính phủ được thực hiện đầy đủ, kịp thời.
Hàng năm, học sinh dân tộc nội trú đều được cấp học bổng 12 tháng trong năm. Học sinh khi vào trường đều được cấp một số đồ dùng cá nhân như: chăn màn, quần áo đồng phục; được mượn sách giáo khoa, khám sức khoẻ, được bảo hiểm y tế…
Thực hiện Quyết định 112/2007/QĐ – TTg ngày 20/7/2007 của Chính phủ và Thông tư 06/2007 của Uỷ ban Dân tộc, ngành Giáo dục cũng đã kịp thời hỗ trợ học sinh là con hộ nghèo đi học tại các lớp mẫu giáo và học sinh bán trú là con em hộ nghèo đang theo học tại các trường phổ thông. Theo đó: Học sinh mẫu giáo trong độ tuổi từ 3 – 6 tuổi được hưởng mức hỗ trợ 70.000 đồng/tháng, thời gian được hưởng 9 tháng/năm học. Học sinh phổ thông được hỗ trợ về tiền ăn và dụng cụ học tập với mức hỗ trợ 140.000 đồng/tháng, thời gian được hưởng 9 tháng/năm học.
Ngoài ra, các Quyết định như: Quyết định số 135/1998/QĐ – TTg về việc cấp sách giáo khoa, giấy, vở viết cho học sinh ở địa bàn đặc biệt khó khăn… cũng đã được thực hiện nghiêm túc trong toàn ngành. Trong ưu tiên thi và xét tuyển sinh vào các lớp đầu cấp, thi và xét tốt nghiệp THCS, THPT… đối với học sinh dân tộc, ngành Giáo dục thực hiện đúng theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đối với những học sinh dân tộc thiểu số có tinh thần vượt khó học giỏi đã được động viên, khuyến khích kịp thời thông qua việc tổ chức trao học bổng Vừ A Dính. Và tính từ năm học 2008 đến nay, toàn tỉnh đã có gần 500 em học sinh dân tộc thiểu số được nhận học bổng này.
Thực hiện Thông tư số 24/2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện ngành đang tích cực chuyển đổi, thành lập các trường Phổ thông Dân tộc Bán trú (PTDT BT) theo Quy chế tổ chức và hoạt động của trường PTDT BT. Đồng thời tích cực tham mưu UBND tỉnh cấp đủ kinh phí thực hiện chế độ đối với học sinh trường phổ thông DTNT, chế độ hỗ trợ học viên bổ túc THCS tại các lớp học phổ cập giáo dục. Không chỉ vậy, trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và UBND tỉnh, ngành Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện nghiêm túc chế độ cử tuyển học sinh dân tộc vào các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, các trường tạo nguồn để đào tạo cán bộ người dân tộc thiểu số.
Hàng năm ngành triển khai thực hiện tốt việc đăng ký, tổ chức xét tuyển đảm bảo đúng tiêu chuẩn, đúng đối tượng, đúng quy trình công khai, minh bạch. Nhờ triển khai đồng bộ, đúng quy định, nhiều học sinh dân tộc thiểu số đã được tạo điều kiện theo học hệ cử tuyển tại các trường chuyên nghiệp, qua đó tạo nguồn cán bộ phù hợp với quy hoạch nguồn nhân lực ở các địa phương.
Trên cơ sở những kết quả đạt được, trong thời gian tới, ngành Giáo dục và Đào tạo tiếp tục khảo sát, điều chỉnh, bổ sung và thực hiện tốt các chế độ chính sách hỗ trợ giáo viên, học sinh, đặc biệt là đối với học sinh bán trú ở vùng dân tộc, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Từng bước nâng cao chất lượng các hoạt động giáo dục của trường phổ thông DTNT, PTDT BT. Tổ chức triển khai có hiệu quả các giải pháp tăng cường tiếng Việt, dạy và học tiếng dân tộc thiểu số ở các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông. Trong đó quan tâm đặc biệt đối với học sinh các dân tộc ít người. Đồng thời ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất trường học, nhất là việc củng cố và phát triển trường phổ thông DTNT và PTDT BT đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập của con em các dân tộc trên địa bàn.
Có thể nói, cùng với việc thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước dành cho con em dân tộc thiểu số, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh đã và đang triển khai có hiệu quả công tác giáo dục dân tộc, qua đó tạo điều kiện tốt nhất cho con em dân tộc thiểu số vươn lên trong học tập, tiếp tục có những đóng góp thiết thực trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
A.T