Hồ Ba Bể (Bắc Kạn) hiền hòa mênh mông một màu xanh ngọc bích vừa bí ẩn lại vừa lôi cuốn lòng người. Đến hồ Ba Bể, du khách được khám phá những vẻ đẹp tự nhiên kỳ thú mà ông trời đã ban tặng cho vùng này. Ấy vậy, nhưng khi rời động Hua Mạ, động Puông, ao Tiên, đền An Mã, đảo bà Góa, thả mình bồng bềnh trên làn nước trong xanh của hồ Ba Bể mỗi du khách lại cảm thấy trăn trở, trâm từ nghĩ về một tiềm năng du lịch chưa được phát huy để giúp cho vùng quê miền núi này thoát khỏi nghèo khó.
Khám phá vẻ đẹp “trời ban”
Hồ Ba Bể có diện tích mặt nước hơn 500 ha, kiến tạo tự nhiên chia vùng mặt nước mênh mông này thành ba hồ thông nhau qua những eo thắt bởi những dãy núi đá vôi.
Là trung tâm của Vườn quốc gia Ba Bể, hồ có chiều dài khoảng 8km, nằm cách thị cách thị xã Bắc Kạn khoảng hơn 70 cây số, vào đây du khách tha hồ thích thú với cảnh núi non hùng vĩ, trữ tình và thơ mộng. Du khách có thể vào thư giãn ở động Puông để khám phá kiến trúc “thiên tạo”.
Vẻ đẹp hồ Ba Bể
Sau khi thăm động, du khách xuôi dọc theo dòng sông Năng trong xanh, ngắm và khám phá những khu rừng nguyên sinh ở hai bên bờ, nhìn những chiếc thuyền độc của cư dân ven hồ. Đi sâu vào vùng nõi của vườn quốc gia, mỗi du khách cảm thấy bé nhỏ bởi sự hùng vĩ của những dãy đá vôi sừng sững, bạc phếch đã tựa mình ở đây hàng ngàn năm để nghe dòng sông Năng hát rì rào và đổ về thác Đầu Đẳng.
Thăm “Ao Tiên” du khách lại ngỡ ngàng bởi trên đỉnh núi cao và bao bọc bạt ngàn cây rừng lại xuất hiện một ao Tiên, mặt nước hiền hòa soi gương lên trời. Ao Tiên càng đẹp và kỳ thú hơn khi nghe người dân bản địa kể về truyền thuyết về ao Tiên. Trong mênh mông vùng nước hồ Ba Bể lại hình thành một vùng nước độc lập có độ cao hơn mặt hồ Ba Bể khoảng 200m, nước trong xanh và không một gợn sóng. Tương truyền ao Tiên là nơi các nàng tiên xuống tắm.
Động Puông (Ba Bể - Bắc Kạn)
Tiếp cuộc hành trình khám phá vẻ đẹp trời ban của vùng hồ Ba Bể, du khách lên đền An Mã, cùng với cư dân vùng hồ thắp nén nhang cầu cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no. Ghé lên đảo bà Góa để nghe câu chuyện về cái thiện, cái ác, về lòng nhân ái, về truyền thống “thương người như thể thương thân” của dân tộc.
Dời vùng hồ, ngược dòng sông Lèng, con sông nhỏ phía thượng nguồn cứ cần mẫn đổ nước về hồ Ba Bể, để tiếp tục thăm quan một điểm du lịch mới được khám phá là động Hua Mạ. Động Hua Mạ cách Hồ Ba Bể 6 km về phía Tây Nam, thuộc xã Quảng Khê. Đây là một động đẹp có giá trị lớn về văn hóa và du lịch.
"Hua Mạ", tiếng địa phương có nghĩa là đầu ngựa. Từ Hồ Ba Bể, du khách có thể đi bất kỳ phương tiện gì đến động. Động cách mặt đất khoảng 300 m. Cửa động rộng 3 mét, cao 5 mét.
Nhũ đá ở động Hua Mạ
Khi bước chân vào hang, ngay lập tức du khách sẽ cảm thấy rất khoan khoái, dễ chịu. Bởi khí hậu nơi đây mát mẻ, trong lành. Cùng với sự tác động của khí hậu, cảnh quan trong lòng động Hua Mạ sẽ làm mê lòng du khách với những nhũ đá nhiều hình thù khác nhau rất đẹp mắt.
Bên này động là thầy trò Đường Tăng đi thỉnh kinh, bên kia là hình tháp bút, hình bông hoa sen, đầu trâu mặt ngựa...các nhũ đá trắng, đen ánh lên các màu lung linh huyền ảo từ phía trên hang động rủ xuống mặt đất những nhũ đá, tạo ra cảm giác rất thú vị. Đặc biệt lòng hang rất rộng, khoảng 1 ha. Vòm hang cao khoảng 10 mét, chiều sâu trên 500 mét tạo ra một không gian thoáng đãng, là nơi lý tưởng cho du khách nghỉ ngơi khi mệt mỏi.
Đến với hồ Ba Bể, du khách không chỉ được khám phá vẻ đẹp thiên nhiên kỳ thù mà ông trời ban tặng cho vùng này mà còn có thể thưởng thức món cá nướng, và mua một vài món quà lưu niệm. Vào những ngày “hội Ba Bể”, du khách có thể tận hưởng không khí lễ hội với các trò chơi dân gian như đấu vật, đua thuyền, ném còn, hát the, hát lượn… của đồng bào dân tộc Tày. Đây cũng là dịp các đoàn khách trong nước, quốc tế có thể khám những giá trị văn hóa đặc sắc, mang đậm nét riêng của các dân tộc đang sinh sống ở vùng hồ.
Hạ tầng thấp kém, dịch vụ nghèo nàn !
Hồ Ba Bể là biểu tượng đẹp của tỉnh Bắc Kạn, cảm nhận của nhiều du khách đến đây đều có chung một nhận xét là: đẹp, hiền hòa, như tình cảm đằm thắm của con người Bắc Kạn và cũng hùng vĩ như truyền thống cách mạng của con người Bắc Kạn. Với hồ Ba Bể tiềm năng để phát triển du lịch là rất lớn, nhưng chưa có sự đầu tư khai thác đúng tầm và hợp lý.
Dù đã đưa Ba Bể trở thành chiến lược phát triển du lịch của cả tỉnh nhưng lại chưa được đầu tư xứng với tiềm năng của nó. Hơn chục năm tái lập cũng là hơn chục năm Bắc Kạn kêu gọi đầu tư vào du lịch và cũng tiếp khá nhiều nhà đầu tư, nhưng sự đầu tư chưa được bao nhiêu.
Đường giao thông không thuận lợi, đường đèo quang co xa xôi, du khách đến đây thấy say xe hơn say cảnh đẹp thiên nhiên vùng hồ. Về hệ thống phòng nghỉ, dịch vụ ăn uống còn nghèo nàn và thiếu. Hiện nay, ngoài hơn 100 phòng ngủ do Vườn quốc gia quản lý, thì có vài chục nhà dân khai thác dịch vụ cho thuê phòng nghỉ, nhưng trang thiết bị thiều thốn và sự phục vụ không chuyên nghiệp.
Về con người làm du lịch cũng thiều và yếu, khi xây dựng chủ trương lấy vùng hồ Ba Bể là điểm nhấn phát triển du lịch của cả tỉnh thì một trong vấn đề quan tâm của các đồng chí lãnh đạo tỉnh là xây dựng được đội ngũ cán bộ làm du lịch chuyên nghiệp đáp ứng yêu cầu du khách trong và ngoài nước, nhưng đây vẫn là bài toán khó.
Ba Bể là một kì quan thiên nhiên đẹp, là tiềm năng lớn trong chiến lược phát triển du lịch không chỉ ở Bắc Kạn mà còn ở trong chiến lược phát triển du lịch của cả nước. Chính vì vậy, tỉnh Bắc Kạn cần phải đầu tư thích đáng và có chiến lược phù hợp lâu dài.
Trước tiên, cần phải phát triển hệ thống giao thông thuận tiện, và tổ chức các tuyến xe lên hồ dễ dàng. Xây dựng hệ thống nhà hàng, khách sạn, các khu ăn uống vui chơi giải trí, cần có đội ngủ hướng dẫn viên chuyên nghiệp để hướng dẫn khách tham quan, giới thiệu văn hóa bản địa, tổ chức các trò chơi vui nhộn cũng như giúp du khách có thể chọn lựa những món quà lưu niệm...
Phát triển các loại hình du lịch như: du thuyền, leo núi, nghỉ dưỡng, thăm các hang động, thôn bản.. kết hợp liên hoàn thành một tua, để du khách không chỉ cảm nhận vẻ đẹp sông núi, mà còn cảm nhận được cả tinh hoa văn hóa của người bản địa.
Điều quan trọng nhất là Hồ Ba Bể- một khu du lịch còn mang tính chất tự nhiên nên cần phải xây dựng hợp lý để khu du lịch này không mất đi vẻ tự nhiên vốn có của nó, cũng như tỉnh Bắc Kạn cần phải có chính sách khai thác và quản lý phù hợp để phát triển cũng như bảo vệ môi trường sinh thái của hồ.
Nguyễn Thị Huyền Trang
Lớp Văn Chất lượng cao, K51.
Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn