Thưa thớt, đìu hiu đó là những gì thấy từ các cơ sở sản xuất nghề tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn tỉnh ta trong thời gian gần đây, sự thưa thớt đó bắt đầu từ chỗ doanh nghiệp làm ăn thua lỗ vì sản phẩm khó tiêu thụ, hàng loạt hệ luỵ kéo theo như công nhân nghỉ việc, dây chuyền tạm đắp chiếu, sản phẩm chất đống…một phần do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế và một vài yếu tố khác..
Ảm đạm những cơ sở sản xuất nghề
So với nhiều đơn khi khác, công ty TNHH Phúc Lộc xã Như Cố huyện Chợ Mới là đơn vị đã hoạt động trong nghề sản xuất tiểu thủ công nghiệp từ nhiều năm nay, điển hình là các nghề mây tre đan, sản xuất chè tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động địa phương. Đây cũng là một trong những đơn vị được UBND huyện Chợ Mới đầu tư cho xây dựng dự án khu làng nghề gắn với các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp mà công ty đang định hướng phát triển. Tuy nhiên trong thời gian này, khi tôi đến đây thăm cơ sở của công ty thì thấy không khí thật yên ắng, không còn thấy cảnh tấp nập ra vào của công nhân và âm thanh ròn rã của các thiết bị máy móc phát ra. Hạ tầng cơ sở xây dựng khu làng nghề còn đang dang dở, nhà xưởng sản xuất chè thì tạm đóng cửa, sản phẩm mây tre đan, nguyên liệu tạm cất vào kho, duy chỉ có bóng dáng vài nhân viên văn phòng, công nhân, bảo vệ ra vào công ty để quản lý trông nom tài sản. Theo như ông Lâm Đề, Giám đốc công ty cho biết : “Thời gian qua, công ty đã tạo nhiều sản phẩm mây tre đan với nhiều mẫu mã phong phú khai thác từ chính nguyên liệu sẵn có trong vùng, sản phẩm làm ra cơ bản được thị trường chấp nhận, tuy nhiên cái khó của công ty là phụ thuộc vào nguồn tiêu thụ nên khi xảy ra biến động từ khủng hoảng kinh tế, nhiều làng nghề mà công ty thường tiêu thụ không thể tiếp tục nhập hàng vì vậy hàng loạt mặt hàng này cũng lao đao theo!”. Không chỉ riêng với sản phẩm mây tre đan gặp phải khó khăn mà hiện nay sản phẩm chè cũng chật vật vì đầu ra, bởi nhiều nhà máy chè nổi tiếng mà công ty liên kết trong việc tiêu thụ cũng đang rất khó cạnh tranh, giá chè lại hạ thấp vì vậy buộc xưởng chè ở đây chỉ hoạt động cầm chừng, một loạt dây chuyền sản xuất chè khá hiện đại do dự án của Sở Khoa học công nghệ cấp mới chỉ phát huy được một nửa công suất.
Không khí ảm đạm trong sản xuất còn diễn ra ở nhiều nơi, tại HTX tổng hợp Đôn Phong-Bạch Thông chuyên sản xuất mành từ hạt gỗ bồ đề cũng đang phải những khó khăn, hàng loạt dây chuyền dập hạt của HTX tạm thời đắp chiếu, vì được biết thời gian qua sản phẩm này rất khó tiêu thụ, nếu có bán ra nhưng giá lại thấp trong khi đó chủ cơ sở phải chi phí rất nhiều cho quá trình sản xuất gồm tiền lương cho nhân công, nguyên nhiên liệu, phí vận chuyển.. Trong khi chờ đợi về một thị trường khả quan hơn thì cũng có một số đơn vị cũng linh hoạt chuyển sang hình thức sản xuất khác .
Sản phẩm mây tre đan của Công ty TNHH Phúc Lộc
Theo Trung tâm khuyến công tỉnh, cơ quan có nhiệm vụ tư vấn, tổ chức đào tạo nghề nhận định, hầu hết những doanh nghiệp tiểu thủ công nghiệp trong năm nay đều gặp khó khăn, nhất là việc tiêu thụ sản phẩm không mấy thuận lợi. Một số doanh nghiệp, HTX trước đây có nhu cầu đào tạo nghề thì năm nay đóng cửa hoặc chuyển sang hình thức kinh doanh khác. Thời điểm hiện nay, một số đơn vị tuy không thể giữ mức ổn định về doanh thu nhưng vẫn tiếp tục duy trì sản xuất ở quy mô nhỏ hơn như Công ty sản xuất giấy đế xuất khẩu Bình Trung huyện Chợ Đồn.
Vẫn hi vọng về một tương lai sáng
Trong khi chưa có sự biến chuyển nào đối với ngành nghề sản xuất tiểu thủ công nghiệp nói chung khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế bị động thì có không ít các doanh nghiệp vẫn lạc quan và chờ đợi về một tương lai sáng lạn hơn. Công ty TNHH Phúc Lộc thời điểm này mặc dù không mấy thuận lợi trong sản xuất nhưng công ty vẫn tiếp tục với những chiến lược của riêng mình như hoàn thành việc xây dựng cơ sợ hạ tầng khu làng nghề với kinh phí lên đến 6 tỷ đồng, trong đó sẽ đầu tư vào các nghề mây tre đan quy mô hơn như xưởng sản xuất hàng hun khói và hàng xiên, bể ngâm tre, bể xử lý nguyên liệu, trồng mới khoảng 100 ha cây nguyên liệu. Không ngừng hoàn thiện dây chuyền sản xuất chè để chế ra các loại chè chất lượng cao như chè kim ngân, chè viên và chè thường. Thời gian này, công ty vẫn tăng cường hoạt động thăm dò thị trường, chuẩn bị khởi động cho một số hạng mục. Lúc này một số doanh nghiệp đang co cụm trong sản xuất thì cũng đã xuất hiện thêm một số doanh nghiệp đăng ký học nghề tiểu thủ công nghiệp nhằm hỗ trợ cho hoạt động sản xuất như HTX miến dong Côn Minh-Na Rì đăng ký học nghề sản xuất miến dong cho 60 lao động nông thôn, Công ty B& H ở Chợ Mới sẽ đào tạo cho 100 lao động sản xuất giấy đế xuất khẩu hay Công ty TNHH Đại Minh tham gia đào tạo sản xuất đồ gỗ thủ công mỹ nghệ tại thị xã Bắc Kạn…
Co cụm, sản xuất không bền vững là những gì mà hoạt động tiểu thủ công nghiệp của tỉnh đang gặp phải, hiện nay vẫn chưa có động thái nào khiến cho lĩnh vực này khả quan hơn, thay vì chờ đợi và hi vọng về một tương lai sáng sủa hơn đối với ngành nghề tiểu thủ công nghiệp thì các doanh nghiệp trước tiên cần phải tự chủ động linh hoạt trong quá trình liên doanh, liên kết, tìm kiếm thị trường tiêu thụ./.
T.Trang