Tiềm năng lớn
Nói không ngoa khi rất nhiều gương làm ăn kinh tế giỏi của huyện Chợ Đồn ở các xã phía nam là nhiều và đại đa số trong họ đều đi lên từ kinh tế rừng. Những cái tên như Triệu Thị Bình, Ngô Triệu Khải Huỳnh (Nghĩa Tá), Triệu Văn Lường (Lương Bằng), Hoàng Văn Thùng (Bằng Lãng)… đã được nhiều người biết tới khi thu hàng trăm triệu từ rừng mỗi năm. Lợi thế không nhỏ cho các xã phía nam là đa phần diện tích đất tự nhiên là đồi đất, ít có rừng núi đá vì thế việc giao khoán khoanh nuôi triển khai dễ dàng, đất để trồng rừng là rất nhiều. Hầu như toàn bộ diện tích rừng giao khoán ở các xã đều đã được người dân trồng rừng với các loại cây chủ yếu là mỡ, keo, quế. Ngay cả những địa bàn xa xôi như Bản Pình, Bản Pèo, Khuổi Đẩy (Bình Trung) cũng đã phủ kín rừng keo xanh tốt. Việc đặt nhà máy giấy Bình Trung cũng là nhằm mục đích tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu tại đây. Trong nhiều năm trở lại đây, việc phát triển rừng trồng của huyện, nhất là rừng sản xuất cũng mạnh nhất là địa bàn này. Những khu khác ở phía bắc, đông, tây với những lý do chủ quan, khách quan tiến độ trồng rừng thường chậm hơn.
 |
| Lâm sản ngoài gỗ đem lại thu nhập cao cho người dân.( ảnh: Người dân thôn Bản Bẳng, xã Nghĩa Tá bốc xếp nứa bổ chuyển về xuôi)./. |
Trao đổi với chúng tôi, ông Ngôn Văn Quế, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Tá cho biết: Tổng diện tích đất tự nhiên của xã là hơn 4.000ha, xã có gần 40ha rừng sản xuất và hơn 100ha rừng phòng hộ. Những thôn tiêu biểu về phát triển kinh tế đồi rừng là Nà Đẩy, Nà Kiến, Nà Khằn, Bản Lạp. Hiện tại thu nhập chính của người dân là từ rừng và nông sản phụ. Chỉ riêng việc khai thác nứa tại rừng khoanh nuôi hàng tháng cũng đem lại một nguồn thu nhập cao. Giá nứa bổ, cắt bán về xuôi hiện là 90.000đ/tạ là giá chấp nhận được. Lâm sản phụ giúp người dân ổn định kinh tế tập trung chăm sóc rừng trồng. Khi đến tuổi khai thác việc nhiều hộ trở thành triệu phú là không hiếm khi gỗ mỡ đang có giá. Trong năm nay, người dân toàn xã cũng đã nhiệt tình tham gia dự án trồng rừng 147 với diện tích 86ha. Người dân đã nhận rõ lợi ích từ kinh tế rừng nên sẵn sàng tham gia tất cả các dự án trồng mới.
Cũng đồng quan điểm như vậy, ông Mạc Văn Hưng, Bí thư Đảng ủy xã Lương Bằng cho biết: Toàn xã có diện tích tự nhiên khoảng 61.000ha, đã giao khoán 4.500ha, trồng rừng 147 cũng được hơn 200ha. Lương Bằng có đặc điểm riêng là nhiều diện tích tự nhiên dành cho công tác quốc phòng vì thế việc phát triển rừng sản xuất chưa được nhiều. Nhà máy Giấy đế Bình Trung cũng đã trồng luồng nguyên liệu tại đây đem lại hiệu quả tốt. Nhiều điển hình phát triển kinh tế rừng đa dạng như ông Triệu Văn Lường kết hợp với nuôi ong lấy mật, hay ông Bùi Đình Bài thực hiện phát triển rừng định kỳ khai thác tỉa đem lại thu nhập cao. Những điển hình đó là cơ sở để xã mong muốn mở rộng hơn diện tích rừng sản xuất. Ông Hưng tiếc nuối: Xã cũng đã có ý tưởng xây dựng những mô hình trang trại gắn với kinh tế rừng nhưng thực sự không có đủ diện tích đất như vậy vì những đặc thù riêng.
 |
| Một diện tích rừng mỡ tại các xã phía nam Chợ Đồn./. |
Tất cả trên địa bàn các xã phía nam trong nhiều năm qua diện tích rừng trồng mới phát triển hết sức ổn định. Nhiều diện tích sản xuất đã đến tuổi khai thác đem lại thu nhập cao trong khi diện tích trồng mới được chăm sóc tốt. Từ đó rừng phòng hộ không chỉ phát triển mạnh mà còn được giữ rất tốt. Theo UBND huyện thì đến hết tháng 11, kết quả trồng rừng Dự án 661 được 727,01 ha, đạt 191,3 %KH (Trong đó: trồng rừng phòng hộ được 160 ha, trồng rừng sản xuất được 567,01 ha); Chăm sóc rừng trồng được 87,86 ha, đạt 100 %KH; Khoán khoanh nuôi được 1.924,59 ha, đạt 100 %KH…; Khoán bảo vệ rừng: 2.590,75 ha/2.590,75 ha, đạt 100 % KH giao. Việc cấp giấy phép khai thác cũng ổn định từng tháng, người dân khai thác cũng có quy trình và hiệu quả cao. Theo Xí nghiệp Chế biến Lâm sản Chợ Đồn thì nhiều năm lại đây trồng rừng phát triển nhanh chủ yếu là các xã phía nam, người dân đăng ký rất nhanh dự án 147 trong năm. Thu nhập từ rừng bước đầu ổn định, khá cao và tương lai sẽ lớn khi rừng đã đủ tuổi khai thác.
Thuận lợi và khó khăn
Thuận lợi lớn ở các xã phía nam đó là diện tích đất trồng rừng lớn, người dân hết sức đồng thuận với phát triển cả rừng sản xuất lẫn phòng hộ. Từ lâu lãnh đạo huyện Chợ Đồn vẫn luôn trăn trở với việc nâng cao thu nhập từ kinh tế đồi rừng. Rừng sản xuất hiện tại rõ ràng là hiệu quả nhưng chưa thể nói là xứng tầm với diện tích và công sức người dân bỏ ra. Chẳng hạn như cây quế một thời đình đám nay đang có nhiều dấu hiệu đi xuống về giá cả. Trong khi đó cây mỡ, keo tai tượng phát triển rất tốt nhưng giá cả cũng chưa phải là cao và ổn định. Mặt khác đầu ra cho một lượng lớn nguồn nguyên liệu này đang là dấu hỏi. Nhà máy Giấy đế Bình Trung cũng đang ở giai đoạn sản xuất ổn định và cũng không thể mua một khối lượng quá lớn nguyên liệu đầu vào vì điều đó tùy thuộc tình hình kinh doanh. Hiện tại nứa bổ được khai thác đều nhưng có phần manh mún vì phụ thuộc vào tư thương miền xuôi có lên mua hay không.
Vấn đề còn lại là làm sao tìm thêm những loại cây trồng phù hợp mà đem lại giá trị kinh tế cao không nhất thiết phải keo, mỡ, quế. Bên cạnh đó là sự tính toán đầu ra cho phù hợp tránh rơi vào tình trạng trồng ồ ạt đến lúc bán giá thấp như cây quế. Quyết định 147/QĐ- TTg ngày 10/9/2007 của Thủ tướng Chính phủ về quy định một số chính sách phát triển rừng sản xuất giai đoạn 2007- 2015 đã mở ra rất nhiều thuận lợi, khuyến khích người dân trồng rừng sản xuất. Hiện rừng sản xuất tại đây vẫn chỉ ở hai nhóm cung cấp gỗ (vật liệu xây dựng, cốp pha, đồ mộc gia dụng, nguyên liệu giấy) và ngoài gỗ (tre, trúc, luồng, nứa, vỏ quế). Cái thiếu là nơi tiêu thụ ổn định, lâu dài khi mà các cơ sở chế biến tại đây vẫn còn nghèo nàn. Thực tế việc trồng rừng đang thu hút không chỉ người dân mà còn cả nhiều doanh nghiệp vì lợi nhuận lớn. Vì vậy thu hút đầu tư để xây dựng các cơ sở chế biến tại các xã phía nam là điều cần thiết với huyện Chợ Đồn./.
T.S