 |
|
Phát triển các cây trồng mũi nhọn tạo điều kiện cho đồng bào định canh định cư ổn định cuộc sống. |
Trong những năm đầu mới thành lập huyện, toàn huyện Chợ Mới có khoảng 1.230 hộ dân với trên 6.500 nhân khẩu ở 36 thôn, bản định canh định cư thuộc 12 xã. Ở thời điểm này đời sống của bà con ở các thôn định canh, định cư phần lớn còn nhiều khó khăn, chủ yếu phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp theo hình thức tự cung tự cấp, manh mún, nhỏ lẻ. Nhiều trường hợp do chỉ định cư mà chưa định canh, thậm chí còn du canh, phát rừng làm nương rẫy nên đói nghèo vẫn tiếp diễn. Ở một số nơi tình trạng du canh du cư vẫn xảy ra. Theo thống kê của huyện thì giai đoạn này toàn huyện vẫn còn 29/36 thôn, bản đã định cư nhưng chưa ổn định định canh; tỷ lệ hộ nghèo, đói chiếm khoảng 53%, chỉ có khoảng 47% hộ trung bình và dưới trung bình. Trong khi đó, cơ sở hạ tầng và các công trình phúc lợi ở các thôn, bản định canh định cư còn nghèo nàn. Toàn huyện mới chỉ có 7 thôn định canh định cư có đường ô tô từ trung tâm huyện đến thôn và 1 thôn có điện lưới quốc gia. Các công trình thủy lợi chưa được đầu tư, hoặc được xây dựng từ lâu đã xuống cấp làm ảnh hưởng đến sản xuất của bà con. Mặc dù ở mỗi thôn, bản đều có các chi hội, đoàn thể của thôn nhưng hoạt động chưa liên tục, thiếu tự chủ; các phong trào, hoạt động văn hóa, văn nghệ mang bản sắc văn hóa dân tộc chưa được diễn ra thường xuyên và có nguy cơ bị mai một. Trước thực trạng đó huyện đã đề ra Nghị quyết số 06-NQ/HU ngày 11/10/2000 của Ban chấp hành đảng bộ huyện về công tác định canh định cư – kinh tế mới giai đoạn 2001-2005 nhằm chấm dứt tình trạng du canh du cư, xây dựng cơ sở vật chất kinh tế - xã hội để ổn định và phát triển bền vững định canh định cư trên địa bàn toàn huyện.
 |
|
Cơ sở hạ tầng ở nhiều thôn định canh định cư đã được xây dựng mới |
Để thực hiện được chủ trương này, huyện cũng đã đề ra các giải pháp cần tập trung huy động mọi nguồn lực để khai hoang đất, bảo đảm phân phối đất sử dụng cho các hộ dân còn thiếu hoặc chưa có đất canh tác. Trên cơ sở quy hoạch, phân phối sử dụng đất sẽ tiến hành sắp xếp lại dân cư thôn, bản bằng hình thức dãn hộ dân trong xã và trên địa bàn huyện. Đồng thời, từ các nguồn hỗ trợ, các dự án khác nhau, tiếp tục đầu tư xây mới và sửa chữa các công trình thủy lợi phục vụ nhu cầu tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp của bà con. Đi đôi với đó, hệ thống đường giao thông cần sớm được xây dựng đáp ứng nhu cầu lưu thông, trao đổi hàng hóa, tiêu thụ sản phẩm trong sản xuất của người dân. Các công trình nước sinh hoạt, các công trình phúc lợi như lớp học, trạm xá, nhà văn hóa ở các thôn bản nhanh chóng được đầu tư xây dựng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện ngay để công tác định canh định cư sớm hoàn thành là chú trọng tuyên truyền, phổ biến khoa học kỹ thuật trong trồng trọt, chăn nuôi đến người dân. Trong đó tập trung vận động, hướng dẫn bà con thay đổi tập quán canh tác, đưa các tiến bộ khoa học kỹ thuật và sản xuất và bố trí cơ cấu cơ cấu, cách sử dụng đất canh tác, cơ cấu vật nuôi, cây trồng để các hộ dân sản xuất có hiệu quả.
Do được triển khai đồng bộ, nhất quán, có sự vào cuộc của tất cả các ban, ngành, đoàn thể và sự đồng lòng của người dân ở các thôn, bản định canh định cư nên đến thời điểm này huyện Chợ Mới đã cơ bản hoàn thành công tác định canh định cư theo Nghị quyết đã đề ra, toàn huyện không còn đối tượng du canh du cư, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 53% năm 2000 xuống 23% năm 2005 (theo tiêu chí cũ), và giảm từ 63% năm 2006 xuống còn 45% năm 2007 (theo tiêu chí mới). Hiện nay tỷ lệ hộ nghèo của huyện là 25,1%, trong đó tỷ lệ hộ nghèo ở các thôn, bản định canh định cư là gần 30%. Một trong những thành tựu đáng kể trong công tác định canh định cư của Chợ Mới trong những năm qua là sản xuất nông nghiệp đã có những chuyển biến tích cực. Từ chỗ nhiều hộ dân chủ yếu du canh du cư, phát nương làm rẫy, sản xuất lạc hậu, manh mún thì nay bà con đã định canh định cư, tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thâm canh các giống lai, giống tiến bộ kỹ thuật năng suất, chất lượng cao, đưa năng suất lúa của huyện đạt gần 46tạ/ha, ngô đạt 37 tạ/ha (2009). Thông qua các mô hình, ô mẫu trồng trọt, chăn nuôi đã được thử nghiệm có kết quả rồi nhân rộng ở các thôn, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật đã được triển khai giúp bà con có thêm kinh nghiệm trong sản xuất. Từ đó góp phần bảo đảm an ninh lương thực, toàn huyện không còn hộ đói, giảm hộ nghèo. Song song với mô hình cánh đồng 30, 50 triệu đồng/ha được triển khai thực hiện có hiệu quả thì chủ trương đưa các loại cây công nghiệp, cây ăn quả có giá trị kinh tế cao vào trồng đã góp phần tăng thu nhập cho các hộ dân khi “hạ sơn”. Điển hình là phát triển trồng chè trung du ở thôn Làng Dao (Yên Đĩnh), chè tuyết ở Bản Cháo, Thái Lạo (Yên Cư), chuối tây ở Tân Minh (Cao Kỳ) hay gừng ở Tân Sơn...đều cho thu nhập khá, góp phần xóa đói, giảm nghèo, ổn định cuộc sống cho bà con. Hằng năm, được sự tuyên truyền, vận động của các cấp, ngành, sự hỗ trợ của Nhà nước, đồng bào đã tích cực khai hoang đất, mở rộng diện tích trồng lúa nước. Tận dụng các diện tích đất bằng hoặc đất dốc, mỗi năm đã có hàng chục héc ta đất ruộng được khai hoang và nhiều diện tích nương rẫy cố định phục vụ sản xuất của đồng bào. Bên cạnh đó, được nhà nước giao đất, giao rừng, đồng bào ở các thôn định canh định cư có thêm điều kiện để phát triển kinh tế đồi rừng, tăng thu nhập. Bởi vậy đời sống của nhân dân ở các thôn định canh định cư ngày càng được nâng cao. Ví dụ như ở thôn Làng Dao (Yên Đĩnh), mặc dù đã “hạ sơn” được hơn 30 năm nhưng đời sống của bà con trong thôn vẫn gặp nhiều khó khăn. Đất sản xuất ít, người dân vẫn phải du canh để phát nương làm rẫy nhưng đói nghèo vẫn xảy ra. Được sự đầu tư của Nhà nước, nhiều giống cây trồng, vật nuôi đã được hỗ trợ cho bà con, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật đã được áp dụng vào sản xuất giúp thay đổi tập quán canh tác, đưa năng suất cây trồng tăng lên. Với lợi thế có nhiều diện tích đồi rừng, huyện đã chú trọng vận động người dân tập trung mở rộng diện tích trồng chè trung du và dần đưa nhiều giống chè mới năng suất cao vào sử dụng, đưa sản phẩm chè trở thành hàng hóa cho thu nhập ổn định. Từ các chương trình hỗ trợ của Nhà nước như Chương trình 134, 135, Chương trình hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn...điện lưới quốc gia đã được kéo về thôn, đường ô tô từ trung tâm huyện đến thôn đã được mở, phân trường tiểu học, mầm non được xây mới tạo điều kiện cho người dân trong thôn ổn định cuộc sống. Do vậy tỷ lệ hộ nghèo của thôn đã giảm xuống còn 28%, đời sống văn hóa tinh thần của người dân được nâng cao.
Cũng như ở Làng Dao, được sự đầu tư của Nhà nước, cơ sở hạ tầng như điện lưới quốc gia, đường ô tô đến thôn, lớp học đã được xây dựng ở thôn định canh định cư khác trên địa bàn huyện. Từ nguồn ngân sách của tỉnh, nguồn vốn 134, 135 và các dự án khác mỗi năm đã có hàng chục công trình được ưu tiên xây dựng cho các thôn định canh định cư. Trong đó, từ năm 2000 đến nay đã có trên 50 công trình thủy lợi, trên 30 công trình đường giao thông, trên 10 công trình điện hạ thế, hàng chục công trình nước sinh hoạt tập trung và hàng trăm công trình nước sinh hoạt phân tán được xây dựng. Ngoài ra từ nguồn vốn kiên cố hóa trường học và các chương trình khác, hiện nay ở các thôn định canh định cư có gần 20 phòng học kiên cố được xây dựng, giúp học sinh ở các thôn, bản có điều kiện được học tập đầy đủ. Hiện nay 100% trẻ em ở các thôn định canh định cư đến tuổi được đến trường và nhiều học sinh theo học ở các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp. Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân ở các thôn định canh định cư được chú trọng thực hiện, chất lượng dân số ngày càng được nâng cao, tỷ lệ sinh con thứ ba theo đó ngày càng giảm. Khi đời sống vật chất được nâng cao, đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân cũng được chăm lo.
Nhìn chung, được sự đầu tư của Nhà nước, sự vào cuộc của cấp ủy đảng, chính quyền và sự đồng lòng của đồng bào các dân tộc công tác định canh định cư ở Chợ Mới đã thu được những kết quả đáng kể. Đời sống của đại đa số đồng bào định canh định cư đã có sự chuyển biến, thay đổi sâu sắc về nhiều mặt, cuộc sống dần dần được ổn định, bước đầu giải quyết những khó khăn chuyển đổi tập quán sản xuất lạc hậu, củng cố lòng tin của đồng bào định canh định cư với Đảng và Nhà nước./.
T.H