Châu Chợ Rã là địa phương của tỉnh Bắc Kạn sớm có phong trào Việt Minh phát triển mạnh trong đồng bào dân tộc. Năm 1942, theo chỉ thị của Bác Hồ, Đại Tướng Võ Nguyên Giáp đã đến Nguyên Bình (Cao Bằng) củng cố và phát triển phong trào Việt Minh, đồng thời mở con đường Nam tiến. Chẳng bao lâu phong trào phát triển sang Ngân Sơn và sau đó mở rộng ra phía Đông châu Chợ Rã, nay là huyện Ba Bể.
Ngày 14/03/1945, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân vào châu lị Chợ Rã được đồng bào liệt liệt hoanh nghênh. Nhiều thanh niên ở châu lị Chợ Rã và các xã lân cận đã tham gia vào Quân giải phóng.
Trước tình hình cách mạng chuyển biến nhanh chóng, ngày 30/03/1945, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã quyết định cho thành lập Ủy ban nhân dân lâm thời châu Chợ Rã. Tại thôn Phiêng Chì (xã Thượng Giáo) Ủy ban nhân dân lâm thời đã ra mắt nhân dân trong một cuộc mít tinh trọng thể. Đây là chính quyền cách mạng cấp huyện đầu tiên trong cao trào khởi nghĩa kháng Nhật cứu nước năm 1945.
Trải qua 65 năm, sự kiện này trở thành mốc son chói lọi, niềm tự hào của đồng bào các dân tộc huyện Ba Bể. Phát huy truyền thống yêu nước, đấu tranh cách mạng, qua các thời kỳ Đảng bộ và nhân dân các dân tộc huyện Ba Bể ra sức thi đua xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, đóng góp sức người, sức của vào thắng lợi vĩ đại của sự nghiệp chống mỹ cứu nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, nhân dân các dân tộc huyện Ba Bể đang tiếp tục phấn đấu vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng và văn minh. Và những thành tựu đạt được trong những năm qua đã tạo nên sự đổi thay rõ rệt nhất về một vùng quê cách mạng.
Với thế mạnh là nông nghiệp và lâm nghiệp, Ba Bể đã tập trung chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa. Bằng các giải pháp chỉ đạo quyết liệt, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, mùa vụ, áp dụng các biện pháp tiến bộ KHKT vào sản xuất, nên Ba Bể đã xây dựng thành công nhiều mô hình thu nhập cao trên một đơn vị diện tích từ 30 triệu - 50 triệu đồng/ha.
Một số mô hình cho thu nhập cao có tính ổn định như mô hình trồng mướp đắng ở xã Yến Dương; mô hình trồng dưa hấu ở xã Quảng Khê, Đồng Phúc, Khang Ninh, ngoài ra còn mô hình cá + lúa; 2 lúa + 1 ngô. Nhờ đó, bình quân lương thực đầu người đến năm 2010 đạt 550 kg/người/năm.
Tranh thủ các nguồn vốn đầu tư của nhà nước, trong 5 năm qua cơ sở hạ tầng được đầu tư tăng khá. Tổng vốn đầu tư gần 223, 2 tỷ đồng. Trong đó đầu tư đường giao thông được 34,564 km với 12,7 tỷ đồng; 32 công trình thuỷ lợi với hơn 5 tỷ đồng; 39 công trình trường học với 17,6 tỷ đồng; 6 công trình đường điện 7,1 tỷ đồng; 16 công trình nước sinh hoạt 6,2 tỷ đồng; 7 cầu treo với 5,8 tỷ đồng.
Đến nay 16/16 xã, thị trấn có đường ô tô đến trung tâm xã, có 85,5% số phòng học được xây dựng từ cấp 4 trở lên; 72,5% số hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia; 70% số hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh; 16/16 xã, thị trấn có trạm y tế xã. Huyện xây dựng được một trường chuẩn và một trạm đạt chuẩn quốc gia.
Đời sống nhân được nâng lên, tỷ lệ hộ đói hộ nghèo giảm nhanh qua các năm. Cụ thể, năm 2006 tỷ lệ đói nghèo là 69,44%, năm 2009 giảm xuống còn 37,18% và hiện nay giảm còn 32,26%. Cùng với công tác xoá đói giảm nghèo, Ba Bể còn nhận được sự giúp đỡ của tỉnh, của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước với số tiền trên 7 tỷ đồng để hỗ trợ làm nhà ở cho hộ nghèo, đến cuối năm 2009 toàn huyện đã cơ bản xoá xong nhà tạm cho hộ nghèo.
Với Phiêng Chì nơi diễn ra cuộc mít tinh trọng thể ra mắt chính quyền cách mạng cấp huyện đầu tiên cách đây 65 năm, nay đã không còn hộ đói, hộ nghèo. Nhiều hộ trong thôn đã thoát ly hẳn với nghề nông chuyển sang đầu tư, buôn bán, phát triển kinh tế gia đình có cuộc sống khá giả.
Là đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, và phát huy truyền thống quê hương cách mạng, nhân dân các dân tộc huyện Ba Bể đang nỗ lực vươn lên, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới có cuộc sống ấm no, hạnh phúc./.
Xuân Lâm – Hồng Tuyến