Theo ước tính của ngành chuyên môn, vụ đông xuân năm nay Bắc Kạn có khoảng 1.340ha ruộng đứng trước nguy cơ bị hạn. Con số này tăng đáng kể so với cùng kỳ, trong khi đó kinh phí của tỉnh chi cho công tác chống hạn lại đang gặp nhiều khó khăn, đặt ra cho các cấp, ngành và người dân những nhiệm vụ cấp thiết.
Tình trạng khô hạn cao hơn cùng kỳ năm trước
Qua thống kê của Chi cục Thuỷ lợi và Phòng chống lụt bão (TL&PCLB) tỉnh, lượng mưa cả năm 2011 chỉ đạt 1.238mm, thấp hơn trung bình nhiều năm. Lưu lượng nước cơ bản đến từ các khe lạch, suối rất thấp nên các hồ chứa đều không tích đủ dung tích theo thiết kế. Vụ mùa năm 2011, tình trạng hạn hán đã diễn ra trên hầu khắp các huyện, thị xã. Theo nhận định của cơ quan chức năng, vụ đông xuân năm nay sẽ gặp không ít khó khăn do tình trạng hạn hán.
 |
| Nông dân Chợ Đồn chủ động tu sửa kênh mương phục vụ tưới tiêu vụ đông xuân. |
Dự kiến diện tích có khả năng bị hạn trong vụ này lên tới 1.343,34ha. Trong đó diện tích hạn ngoài công trình là 491,67ha; diện tích hạn trong công trình là 851,67ha. Diện tích có khả năng khắc phục được bằng máy bơm là trên 928ha; diện tích phải chuyển đổi cây trồng là trên 414ha. Qua khảo sát, Chợ Mới là địa phương có diện tích nguy cơ hạn cao nhất (426,3ha), tuy nhiên toàn bộ số diện tích này đều có thể khắc phục được bằng máy bơm. Tiếp đó là các huyện như Chợ Đồn, Bạch Thông, Pác Nặm... cũng có số diện tích nguy cơ hạn cao.
Trên cánh đồng dẫn vào thôn Mai Hiên, xã Xuất Hoá (thị xã Bắc Kạn), nhiều người dân dùng xẻng tạo những rãnh nhỏ chưa đầy 20cm để bắt nước về ruộng. Những rãnh này chạy dài hàng trăm mét, xuyên qua nhiều chân ruộng mới tới đích. Đôi chân trần đỏ tím vì ngâm nước lạnh, một người dân ngưng tay bừa cho biết: Nguồn nước khan hiếm, chúng tôi không thể thụ động đợi mưa. Bây giờ tranh thủ lấy nước về để cày, bừa cho ruộng ngấu để kịp gieo cấy. Vừa làm vừa lo trời tiếp tục hạn, khi ruộng đã cày bừa xong mà khô hết nước thì việc làm lại đất sẽ cực khổ hơn rất nhiều. Không ít chân ruộng của các huyện Chợ Mới, Chợ Đồn, Ba Bể... cũng trong hoàn cảnh tương tự. Dù nằm trong phạm vi các công trình thuỷ lợi, nhưng nhiều diện tích vẫn chưa thể làm đất được vì không có nước.
Trong khi đó, “kinh phí của tỉnh hỗ trợ công tác chống hạn vụ đông xuân năm nay rất khó khăn”- đồng chí Triệu Văn Thanh, Phó Chi cục TL&PCLB tỉnh cho biết. Chi cục đã trình UBND tỉnh, để nghị cấp kinh phí để phòng chống hạn vụ đông xuân 2011-2012 là 3 tỷ đồng. Trong đó hỗ trợ mua dầu chạy máy bơm là 755 triệu đồng, mua vòi bơm và phụ kiện là 282 triệu đồng, sửa chữa máy bơm và các trạm bơm là 1.963 triệu đồng. Tuy vậy thời điểm này, tỉnh vẫn chưa có điều kiện đáp ứng nguồn vốn này.
Huy động sức dân và chủ động chống hạn
Để chuẩn bị tốt cho vụ đông xuân, hạn chế tối đa những tác động xấu do hạn hán có thể gây ra, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh đã và đang đẩy mạnh công tác chỉ đạo, đề ra nhiều biện pháp chống hạn. Cụ thể như: Công ty cổ phần Vật tư kỹ thuật nông nghiệp chỉ đạo Công ty TNHH một thành viên Thuỷ nông đóng toàn bộ các cửa cống lấy nước của các hồ chứa, nạo vét kênh mương, phát dọn cây cối, khơi thông dòng chảy; lên kế hoạch và lập dự toán các công trình cần sửa chữa...
Chỉ đạo UBND các xã, thị trấn thực hiện tích nước vào các ao hồ, khe lạch, vùng trũng; tổ chức nạo vét kênh mương; tiến hành tu sửa các công trình thuỷ lợi, các trạm bơm và 345 máy bơm để sẵn sàng phục vụ chống hạn. Cùng với đó, các địa phương cần có phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng đối với những diện tích không chủ động được nước tưới; phối hợp với đơn vị chức năng cung ứng đủ giống, vật tư kỹ thuật cho nhân dân canh tác thuận lợi.
Bà Đào Thị Nguyệt- Phó Trưởng phòng Kế hoạch - Kỹ thuật và Quản lý nước (Công ty TNHH MTV Thuỷ nông Bắc Kạn) cho biết: Hiện Công ty đang quản lý và khai thác 750 hạng mục công trình thuỷ nông. Ngay từ đầu năm, Công ty đã rà soát, tu sửa 167 máy bơm đang quản lý, chuẩn bị được 20.000 lít dầu chạy máy bơm. Đơn vị đang chủ động ứng vốn và phối hợp với chính quyền các địa phương để tu sửa các công trình bị rò rỉ, hư hỏng theo định mức kinh tế kỹ thuật. Đối với các diện tích có thể bị hạn nhưng chưa có kênh mương, đơn vị sẽ bố trí dùng bạt ni-lon, vòi, ống nhựa để dẫn nước...
Để chống hạn có hiệu quả, ngành chức năng lưu ý một số giải pháp như: Chính quyền địa phương và các tổ dùng nước cần xây dựng kế hoạch điều hành hệ thống thuỷ lợi phù hợp với lịch sản xuất của nhân dân; phân phối nước tiết kiệm, khoa học; quản lý chặt chẽ các nguồn nước hiện có, chống rò rỉ, thất thoát. Đặc biệt khuyến cáo người dân không tự ý xả nước từ kênh mương vào ao để nuôi cá; các nhóm hộ gia đình cần chủ động tổ chức nạo vét, tu sửa kênh mương. Bên cạnh đó, các phương án sử dụng máy bơm cũng được xây dựng chi tiết nhằm tiết kiệm dầu, điện và tăng hiệu quả chống hạn.
Theo chỉ đạo của tỉnh, công tác gieo cấy vụ đông xuân sẽ kết thúc trong tháng 3. Thời tiết được dự báo sẽ diễn biến phức tạp, cao điểm hạn hán có thể xuất hiện vào khoảng tháng 4 – 5. Chính vì vậy công tác chống hạn cần được các cấp, ngành, địa phương và nhân dân quan tâm, chú trọng đặc biệt. Chung tay với những khó khăn của tỉnh, người dân cần tích cực bám sát diễn biến thời tiết, chủ động bơm nước khắc phục hoặc chuyển đổi cây trồng để có vụ sản xuất đạt hiệu quả tốt./.
Đăng Bách