Tới nay, tỉnh Bắc Kạn đã có hơn 550 km đường huyện, hơn 1.000 km đường xã, thôn và 211 cầu các loại, hệ thống đường GTNT vẫn được tiếp tục xây dựng mở rộng. Tuy nhiên, bên cạnh việc đầu tư xây dựng mới thì việc quản lý sửa chữa đường GTNT còn nhiều khó khăn bất cập, dẫn tới các tuyến đường GTNT nhanh chóng xuống cấp. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu kinh phí cho công tác này.
Có thể nói đường GTNT gắn bó mật thiết sự phát triển kinh tế - xã hội của đại đa số nông dân trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn. Tiêu chuẩn, chất lượng đường GTNT không thể cao như đường quốc lộ và còn nhiều hạn chế như mặt đường nhỏ hẹp, nhiều tuyến chưa vào cấp… lại vắt qua những khu có địa hình hiểm trở, quanh co, ta luy cao hoặc sâu rất dễ hư hỏng khi có mưa lũ lớn. Trong điều kiện khó khăn như vậy thì nguồn vốn duy tu bảo dưỡng hầu như không có dẫn đến hệ thống đường GTNT càng xuống cấp nhanh chóng. Các tuyến đường GTNT xuống cấp nhanh có thể kể đến tuyến Chợ Rã - Quảng Khê (Ba Bể), tuyến Quang Thuận - Mai Lạp (Chợ Mới), tuyến Lương Hạ - Lương Thành (Na Rì)…
Thực ra, tỉnh Bắc Kạn đã tiến hành triển khai thực hiện đề án đưa các tuyến đường GTNT vào thí điểm phân cấp tổ chức quản lý duy tu bảo dưỡng. Theo đề án, các tuyến đường Sĩ Bình - Cao Sơn (huyện Bạch Thông), tuyến đường Cao Kỳ - Thanh Vận (Chợ mới), tuyến Nghiên Loan - An Thắng (Pác Nặm), tuyến Vân Tùng - Cốc Đán (Ngân Sơn)... Tổng chiều dài các tuyến đường đưa vào quản lý là gần 90 km. Phương án tổ chức quản lý được giao cho UBND cấp huyện và UBND cấp xã trực tiếp ký hợp đồng giao khoán đối với từng hộ dân, tổ dân phố, doanh nghiệp tư nhân hoặc đoàn thanh niên với kinh phí hơn 9 triệu đồng/km. Các hạng mục công việc đựơc đưa vào thực hiện như phát cây ta luy dương, ta luy âm, đào rãnh dọc, rãnh ngang, khơi nước mưa, thông cống, đắp phụ lề đường, nề đường, hót đất sụt nhỏ, chôn chỉnh cọc tiêu biển báo, bạt lề đường...
Trong 3 mô hình trên thì mô hình giao cho từng hộ dân, tổ dân phố, thôn, bản là hiệu quả nhất. Nguyên nhân được đánh giá là phù hợp vì các hộ dân, tổ dân phố, thôn, bản nằm dọc theo tuyến đường rất thuận lợi cho sông tác tổ chức quản lý lao động, khi cần thiết có thể huy động được ngay, nhân dân hai bên đường thường xuyên phát hiện kịp thời những hỏng hóc, sụt lở do thiên tai, kịp thời tổ chức khắc phục bảo đảm giao thông và đây là mô hình đúng với mục tiêu đề án đề ra là tạo công việc làm và tăng thu nhập cho người dân, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ đường giao thông, hạn chế vi phạm, lấn chiếm hành lang giao thông.
Ngoài ra, tỉnh Bắc Kạn cũng được Ngân hàng thế giới (WB) viện trợ không hoàn lại hơn 800 nghìn đô la Mỹ để bảo trì đường GTNT trên địa bàn. Từ nguồn vốn này, Sở GT - VT đã lập kế hoạch bảo dưỡng thường xuyên trong năm 2010, 16 tuyến đường có tổng chiều dài 200 km. Cụ thể như các tuyến đường Lạng San - Ân Tình (Na Rì), Vân Tùng - Cốc Đán (Ngân Sơn), Phong Huân - Yên Nhuận (Chợ Đồn), Quảng Chu - Vân Lang (Chợ Mới)… đã được đưa vào quản lý bảo dưỡng thường xuyên. Phương cách tổ chức thực hiện được công khai dân chủ bằng cách tổ chức đầu thầu, giao cho các doanh nghiệp nhỏ thực hiện duy tu bảo dưỡng.
Mặc dù, đề án của tỉnh và nguồn tài trợ của Ngân hàng thế giới được đánh giá hiệu quả, tuy nhiên, nguồn vốn của tỉnh Bắc Kạn còn rất hạn hẹp và nguồn hỗ trợ cũng chỉ trong thời gian ngắn, trong khi đó hàng trăm tuyến đường, cây cầu treo khác, nhu cầu được duy tu bảo dưỡng thường kỳ rất bức thiết.
Quản lý đường GTNT là yêu cầu rất cấp bách trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Nhưng thực tế công tác này đang đứng trước rất nhiều khó khăn, nhất là cơ chế quản lý và vốn. Thiết nghĩ các cấp, các ngành chức năng cần nhanh chóng xây dựng kế hoạch lâu dài nhằm bảo vệ đường GTNT, tránh tình trạng hư hỏng nặng mới sửa chữa gây thiệt hại rất lớn cho ngân sách nhà nước./.
P.Q