Trong những năm gần đây, đời sống kinh tế của người dân các xã Đôn Phong, Dương Phong, Quang Thuận, Mỹ Thanh (Bạch Thông)… đã khởi sắc nhờ cây khoai môn. Đây là loại cây dễ trồng trên đất đồi, hương vị củ thơm ngon, giàu dinh dưỡng, có giá trị kinh tế cao, giúp người dân xóa đói giảm nghèo bền vững.
 |
| Trồng khoai môn xen ngô ở xã Quang Thuận (Bạch Thông) |
Sau 2 năm triển khai mô hình nhân giống tại xã Dương Phong, cây khoai môn sinh trưởng và phát triển tốt, ít sâu bệnh, năng suất củ đạt 88,7 tạ/ha, người dân trên địa bàn huyện đã mở rộng diện tích trồng. Vụ khoai môn năm 2011, toàn huyện trồng được 44,4 ha, tập trung nhiều tại các xã: Đôn Phong, Dương Phong, Quang Thuận, Mỹ Thanh… Đặc biệt là việc người dân trồng khoai xen với các loại cây trồng khác như: Cam, quýt, ngô... đã đem lại một nguồn thu đáng kể cho bà con nông dân huyện Bạch Thông.
Dựa trên lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu, điều kiện canh tác tại địa phương. Huyện Bạch Thông xác định cây khoai môn chính là một trong những cây trồng thế mạnh, có giá trị kinh tế, giúp người dân xoá đói giảm nghèo. Cây khoai môn hàm lượng tinh bột cao, mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng với năng suất 70 tạ/ha và giá bán trung bình 15.000đồng/kg, vào cuối vụ bà con lại bán khoai giống với giá 25.000 - 30.000 đồng/kg, mỗi một ha khoai môn cũng cho người nông dân thu nhập 70 triệu đồng (với 5 tấn củ giống), so với các loại cây trồng khác như ngô và sắn thì hiệu quả kinh tế cao gấp 2 đến 3 lần.
Đồng chí Nguyễn Văn Trong, Trưởng phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Bạch Thông cho biết: Tuy hiệu quả kinh tế của cây khoai môn Bạch Thông rất cao nhưng hiện nay loại cây này mới chỉ được trồng chủ yếu theo kinh nghiệm, diện tích manh mún, nhỏ lẻ nên giá trị về hàng hóa chưa cao.
Thực hiện Nghị quyết Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh lần thứ 4 (khoá X) nhiệm kỳ 2010 - 2015 đã đề ra, trong đó có chỉ tiêu đến năm 2015, toàn tỉnh có 1.000 ha khoai môn. Huyện Bạch Thông tập trung phát triển cây khoai môn theo hướng sản xuất hàng hóa, xây dựng các mô hình Ứng dụng công nghệ nuôi cấy in vitro (nuôi cấy mô) để nhân giống khoai môn phục vụ sản xuất tại tỉnh Bắc Kạn tại xã Dương Phong năm 2010. Năm 2011 huyện tiếp tục đầu tư mở rộng mô hình tại thôn Nà Hin xã Quang Thuận; năm 2012, mô hình được xây dựng tại xã Đôn Phong trên diện tích 1ha (cây nhân giống theo phương pháp mô).
Qua đó, tạo điều kiện cho người dân trên địa bàn huyện ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, cây khoai môn sinh trưởng và phát triển tốt, ít sâu bệnh; năng suất củ cái đạt 88,7 tạ/ha; năng suất củ giống đạt 54,15 tạ/ha, số củ con đạt trung bình 11,9 củ/khóm, cao hơn khoai trồng từ củ bi của Bắc Kạn 2,05 lần. Nếu chăm sóc tốt trung bình củ to thì cứ 2 củ được 1 kg, còn bình quân 3-4 củ được 1 kg.
Cây khoại môn có đặc điểm là giống khoai có thời gian sinh trưởng khá dài (từ 8-12 tháng) nên khoai môn trồng ở Bạch Thông chỉ có duy nhất một vụ trong năm. Thời gian bắt đầu trồng vào lúc lập xuân (độ sau tết âm lịch) và thu hoạch vào đầu đông khi lá khoai đã vàng héo. Vụ Khoai môn năm 2011, toàn huyện trồng được 44,4 ha khoai môn, năng suất đạt 70 tạ/ha, sản lượng đạt 310,8 tấn. Năm 2012 diện tích trồng khoại môn đã được mở rộng trên 85ha khoai môn, tăng 41 ha so với năm 2011. Diện tích khoai được trồng tại các xã như: Dương Phong16ha, Đôn Phong 4ha, Quang Thuận 12ha… Đặc biệt là việc người dân trồng khoai môn xen với các loại cây trồng khác như: Cam, quýt, ngô... đã đem lại nguồn thu nhập khá.
Xã Dương Phong một trong những xã có diện tích trồng khoai môn lớn nhất huyện Bạch Thông với diện tích khoảng 16ha. Năm 2010 toàn xã trồng được 10,5 ha khoai môn, năng suất đạt 50 tạ/ha, sản lượng đạt 52,5 tấn. Năm 2011 diện tích đã được mở rộng với 12,2 ha, tập trung nhiều nhất ở thôn Bản Mún 1, Bản Mún 2...
Năm 2010, xã Dương Phong đã được trồng theo phương pháp ghép mô do Trung tâm Khuyến nông- Khuyến lâm tỉnh trợ giúp về kỹ thuật tại thôn Bản Mún 1. Nhờ đó, năng suất và chất lượng khoai môn của người dân ngày một nâng cao, nhiều gia đình đã có thu nhập nhiều chục triệu đồng mỗi vụ như: ông Đặng Văn Đức, Đặng Văn Trung, Lý Văn Đặng, Lý Văn Cát…
Khoai môn là cây trồng thế mạnh có giá trị kinh tế cao tại Bạch Thông nhưng hiện nay bà con vẫn chủ yếu là tận dụng đất đai để trồng (chủ yếu là đất đồi), diện tích còn manh mún, không tập trung nên giá trị hàng hoá chưa cao. Bởi vậy, trong những năm tiếp theo, huyện Bạch Thông cần chủ động nguồn giống, tập huấn khoa học kỹ thuật và tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm, xây dựng vùng chuyên canh khoai môn tập trung nhằm góp phần xoá đói giảm nghèo, đem lại thu nhập cao trên những vùng đất dốc./.
Chinh Lan