Gỡ nút thắt trong xử lý nợ đọng thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản

Thứ Ba, 22/07/2014, 15:57 [GMT+7]
.
Nợ đọng xây dựng cơ bản tăng dần trong vài năm trở lại đây do kinh tế khó khăn, khi Chính phủ thực hiện chính sách cắt giảm đầu tư công, siết chặt tín dụng. Doanh nghiệp lĩnh vực này đa phần trở thành “con nợ” trong dòng chảy vốn của ngân hàng, lại biến thành “chủ nợ” đối với vốn ngân sách...
 
Lao đao vì nợ đọng
 
 
Nợ đọng xây dựng cơ bản đã trở thành “nút thắt” khó gỡ nhất trong bài toán phát triển kinh tế của Bắc Kạn thời gian qua do trên 90% ngân sách chi cho đầu tư phát triển của tỉnh phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn Trung ương cấp. Trong bối cảnh khó khăn chung, ngân sách cho lĩnh vực này bị cắt giảm thì nguồn vốn dành cho trả nợ đọng cũng eo hẹp theo. Qua thăm nắm tình hình tại một số doanh nghiệp thì thấy rằng trung bình mỗi doanh nghiệp xây dựng cơ bản bị nợ đọng trung bình từ 2 - 5 tỷ đồng trở lên. Nghịch lý là ở chỗ, do tài chính hạn chế, đa phần các doanh nghiệp đều vay ngân hàng để thi công nên khi bị chậm thanh toán lập tức trở thành con nợ và nợ đọng cả thuế. Theo báo cáo của Cục Thuế Bắc Kạn, đến hết năm 2013, tổng số nợ thuế có khả năng thu được là gần 40 tỷ đồng của 210 doanh nghiệp. Đến hết tháng 5/2014 số doanh nghiệp nợ đã tăng lên 281 đơn vị với tổng số nợ gần 50 tỷ đồng. Trong đó, có 69 đơn vị nợ trên 100 triệu đồng và 12 đơn vị nợ trên 01 tỷ đồng.
 
 
Theo báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư Bắc Kạn, trong vài tháng đầu năm số doanh nghiệp giải thể trên toàn tỉnh là 11 đơn vị, tăng 175% so với cùng kỳ năm 2013; số tạm dừng hoạt động là 8 đơn vị. Những hạn chế nội tại của doanh nghiệp là yếu khả năng quản trị, tính minh bạch, sự tự chủ nguồn vốn kinh doanh thấp… Nhất là khi đầu tư công bị siết chặt thì tốc độ tăng trưởng các doanh nghiệp đều chậm lại, thậm chí giải thể, phá sản. 
 
 
Nợ đọng xây dựng cơ bản cũng tạo phản ứng dây chuyền tiêu cực đối với hệ thống ngân hàng. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống hiện ở mức 175 tỷ đồng và trong đó cơ bản là của các doanh nghiệp xây dựng cơ bản. Lãnh đạo Ngân hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh Bắc Kạn cho biết, rất nhiều doanh nghiệp vay vốn thi công các tuyến đường tỉnh; công trình vượt lũ nhưng sau vài năm vẫn chưa được thanh toán vốn. Lãnh đạo Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Bắc Kạn cũng cho rằng một trong những giải pháp cơ bản tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh chính là phải sớm chi trả nợ đọng xây dựng cơ bản. 
 
 
Thi công hạng mục tường rào nhà thi đấu tỉnh Bắc Kạn.
Thi công hạng mục tường rào Nhà thi đấu đa năng tỉnh Bắc Kạn.
 
 
Tổng hợp số liệu của Sở Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, đến hết năm 2013, tổng số nợ đọng xây dựng cơ bản của Bắc Kạn còn hơn 646 tỷ đồng. Đến nay, đã trả nợ được hơn 312 tỷ đồng và hiện còn nợ hơn 381 tỷ đồng. Một số công trình còn nợ đọng lớn là trụ sở xã Bằng Lãng (Chợ Đồn) nợ hơn 5 tỷ đồng; cụm công trình thủy lợi huyện Chợ Mới nợ hơn 10 tỷ đồng; trụ sở hợp khối huyện Ba Bể nợ hơn 30 tỷ đồng; trụ sở HĐND - UBND huyện Ngân Sơn nợ hơn 10 tỷ đồng; đường giao thông nông thôn xã Kim Hỷ (Na Rì) nợ hơn 3 tỷ đồng…
 
 
Tập trung giải quyết
 
 
Việc thanh toán hết nợ đọng xây dựng cơ bản là chuyện không thể giải quyết ngay chỉ trong một năm nhất là đối với một tỉnh phụ thuộc ngân sách như Bắc Kạn. Tỉnh đã thực hiện quyết liệt tinh thần Chỉ thị 27/CT-TTg ngày 10/10/2012 và Chỉ thị 14/CT-TTg ngày 28/6/2013 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý và xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản. Theo đó, ít nhất mỗi năm bố trí 30% kế hoạch vốn cho chi trả nợ đọng. Thực tế, từ 2013 đến nay tỉnh gần như không bố trí vốn cho khởi công mới mà cơ bản dành vốn cho thanh toán nợ đọng. Do đó, tỷ lệ nợ đọng trên toàn tỉnh từ chỗ khoảng 700 tỷ đồng nay đã giảm xuống còn hơn 381 tỷ đồng. UBND tỉnh đã rà soát thống kê, phân loại nợ đọng, xác định cụ thể nguyên nhân của thanh khoản nợ đọng (khách quan, chủ quan); trên cơ sở đó có kế hoạch và lộ trình xử lý dứt điểm theo lộ trình từng năm và thứ tự ưu tiên hợp lý. 
 
 
Theo tinh thần Chỉ thị 27/CT-TTg thì việc xử lý nợ đọng phải hoàn thành trong năm 2015. Sở Kế hoạch và Đầu tư đã hướng dẫn các đơn vị xây dựng kế hoạch năm 2015. Trong đó, riêng với nợ đọng xây dựng cơ bản, các chủ đầu tư phải báo cáo danh mục và số nợ đọng xây dựng cơ bản đến hết ngày 31/12/2013 và đến ngày 30/6/2014; làm rõ nguyên nhân gây ra nợ đọng xây dựng cơ bản trong kế hoạch và không thuộc kế hoạch; xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan (gắn với trách nhiệm cá nhân) trong việc để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản. 
 
 
Theo Chỉ thị 08 của UBND tỉnh về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách năm 2015 việc quản lý và xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản cũng đã được triển khai nhiều giải pháp cụ thể. Theo đó, trong từng ngành, lĩnh vực, ưu tiên bố trí vốn cho các dự án, công trình đã hoàn thành và đã bàn giao đưa vào sử dụng trước năm 2014 nhưng chưa bố trí đủ vốn; thanh toán nợ xây dựng cơ bản; các dự án dự kiến hoàn thành năm 2015; bố trí hoàn trả các khoản vốn ứng trước theo đúng quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Chỉ bố trí vốn khởi công mới các dự án thật sự cấp bách khi đáp ứng đủ các điều kiện: xác định rõ nguồn vốn và khả năng cân đối vốn ở từng cấp ngân sách; có đủ thủ tục đầu tư theo quy định trước ngày 31/10/2014; đã bố trí đủ vốn để xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản theo quy định tại Chỉ thị số 27/CT-TTg; không bố trí vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước cho các dự án không thuộc nhiệm vụ chi đầu tư theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Các ngành, địa phương không được yêu cầu các doanh nghiệp ứng vốn thực hiện các dự án ngoài kế hoạch, chưa cân đối được vốn... 
 
 
Việc có xử lý được hết nợ đọng hay không còn phụ thuộc vào kế hoạch vốn Trung ương cấp cho năm 2015, nhưng với những giải pháp trên thì chắn chắn Bắc Kạn cũng sẽ giải quyết được phần lớn số còn nợ đọng. Tuy nhiên, để nhanh chóng xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản thì các chủ đầu tư cần kịp thời thanh toán khi đã có vốn bố trí. Doanh nghiệp phải hoàn thiện đầy đủ, chính xác hồ sơ, thủ tục. Đối với ngành thuế cũng cần xem xét kỹ càng, linh hoạt đối với các doanh nghiệp nợ thuế đã bị đình chỉ hóa đơn, tránh tình trạng có tiền thanh toán nhưng không có hóa đơn để làm thủ tục./.
 
Tuấn Sơn