Ba không ở đây là không trình độ, không tay nghề, không có hoặc thiếu việc làm ổn định. Điều này càng rõ rệt ở những huyện vùng cao khó khăn như tại tỉnh ta. Lối ra nào cho vấn đề này vẫn là điều trăn trở.
Những điểm sáng còn ít ỏi
Ông Hoàng Trung Lâm, Phó Bí thư Thường trực, Chủ tịch HĐND xã Xuân Lạc trầm ngâm: Ở xã vùng cao này, đa phần là hộ nghèo, đồng bào Mông chiếm tới hơn 50% dân số và có tới 05 thôn đồng bào theo Đạo Tin Lành, nhận thức của thanh niên còn thấp, để làm ruộng, nương tốt cũng là cả một vấn đề.
 |
|
Thanh niên nông thôn làm công nhân tại Nhà máy rượu Bó Nặm của Công ty Cổ phần Khoáng sản Bắc Kạn. |
Trong bức tranh về việc làm cho thanh niên, có những điểm sáng rất đáng ghi nhận. Từ chỗ thiếu thông tin kiến thức, tay nghề nhưng nhiều thanh niên đã biết tận dụng, phát huy tối đa những điều kiện sẵn có như: đất đai, sức lao động... mạnh dạn vay vốn để phát triển sản xuất. Đơn cử như mô hình trang trại tổng hợp của anh Lê Hồng Thủy (Ba Bể); trồng rừng kết hợp san ủi mặt bằng của Ngô Triệu Khải Huỳnh (Chợ Đồn); VAC của Dương Hồng Sinh (Na Rì); chăn nuôi trâu bò của Triệu Văn Quang (Pác Nặm)… Có những mô hình thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Tuy nhiên những điểm sáng ấy vẫn không đủ khỏa lấp đi những khó khăn chung của thanh niên nông thôn Bắc Kạn hiện nay. Dù là lực lượng lao động chính nhưng trên 50% số thanh niên này thiếu việc làm ổn định vì không trình độ, không có tay nghề. Hệ quả là số hộ thanh niên nghèo chiếm tỷ lệ khá cao.
Cần một lộ trình dài hơi
Tỉnh Bắc Kạn hiện có trên 90 ngàn thanh niên, chiếm hơn 30% dân số, khoảng 55% lực lượng lao động, trong đó có trên 86% là thanh niên dân tộc thiểu số vùng cao. Rất ít thanh niên vùng cao có được việc làm ổn định, nên thu nhập thấp, đời sống gặp nhiều khó khăn. Thiếu vốn và thông tin là điểm hạn chế cốt yếu khiến thanh niên không đủ sức bật để làm kinh tế. Chị Triệu Thu Phương, Trưởng Ban Thanh niên nông thôn, công nhân và đô thị (Tỉnh đoàn Bắc Kạn) cho biết: Tỉnh đoàn đang khẩn trương triển khai việc thực hiện tư vấn nghề, việc làm và xuất khẩu lao động cho thanh niên. Tuy vậy thời gian qua số lượng đoàn viên thanh niên đăng ký học nghề cũng không nhiều. Tình trạng đoàn viên vay vốn về nhưng không phát huy được hiệu quả vẫn diễn ra.
Đến hết năm 2008, toàn tỉnh đã tổ chức tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật và phòng chống rét cho gia súc được 10 lớp cho gần 400 đoàn viên thanh niên. Tổ chức Đoàn quản lý 126 tổ tiết kiệm vay vốn với số dư nợ trên 50 tỷ đồng. Đó là con số khả quan nhưng còn thấp so với số lượng thanh niên cũng như tiềm năng mà họ có. Ngoài ra hiệu quả sản xuất sau vay vốn là điều còn nhiều nan giải, khi một số đề án lớn như phát triển đàn gia súc, cánh đồng 50 triệu, chuyển đổi cơ cấu cây trồng cũng có những khó khăn.
Đầu năm nay, Tỉnh đoàn cũng đã phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Lao động Thương binh và Xã hội tiến hành tổ chức tư vấn nghề việc làm và xuất khẩu lao động cho học sinh khối lớp 12 các trường THPT và PTDT Nội trú trên toàn tỉnh. Dù có định hướng và hỗ trợ vay vốn nhưng cơ bản mỗi thanh niên vẫn phải có động lực cho riêng mình thì sự hỗ trợ ấy mới hiệu quả. Tuy nhiên cũng cần nhìn nhận không phải nghề nào cũng phù hợp với thanh niên nông thôn, có nghề học xong về không thể phát huy được tại địa phương, hoặc với trình độ thấp thì số thanh niên được đi xuất khẩu lao động cũng chưa nhiều. Cả năm 2008 có khoảng 400 thanh niên có việc từ xuất khẩu lao động. Hệ quả, từ chỗ thiếu việc nhiều thanh niên đã trở thành “lâm tặc” góp phần tàn phá nhiều cánh rừng trên địa bàn tỉnh. Hiếm có vụ phá rừng nào lại không có sự góp mặt của một vài thanh niên nông thôn. Đó là điều nhức nhối cho thấy hiệu quả từ việc định hướng, tạo việc làm chưa thực sự được như ý muốn.
Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án Hỗ trợ thanh niên học nghề và tạo việc làm giai đoạn 2008- 2015 là một thuận lợi lớn. Hiện tại Tỉnh đoàn đang gấp rút triển khai thực hiện những nội dung được hướng dẫn. Trước mắt sẽ có nhiều thanh niên có được việc làm từ những nghề mình học được. Dù vậy, muốn hay không, để có một mặt bằng việc làm đồng đều thì trước hết cần nâng cao trình độ, giải quyết vốn vay cho thanh niên. Phổ cập được khoa học kỹ thuật, trình độ mới là điểm mấu chốt cho thành công bền vững./.
T.S