Theo kết quả điều tra của Sở Khoa học & Công nghệ, Hội đồng khoa học công nghệ chuyên ngành của tỉnh Bắc Kạn:Thị xã Bắc Kạn và thị trấn Chợ Rã (huyện Ba Bể) là những khu vực trọng điểm có nguy cơ sạt lở cao.
Đây là một trong những ngôi nhà đang bị nguy cơ bị sạt lở đất.
Tuy nhiên, bất chấp nguy hiểm nhiều người dân vẫn cố tình san ủi chân núi không đảm bảo kỹ thuật để xây nhà, nhất là những nơi có dự án làm đường giao thông và các công trình công cộng đi qua. Hậu quả, nhiều hộ gia đình đang phải sống trong nỗi lo đất lở, đá lăn, “đi thì dở, mà ở thì nguy”.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, tổ 4 phường Đức Xuân, thị xã Bắc Kạn vẫn chưa hết bàng hoang nhớ lại: gia đình ông đang ăn cơm thì nghe thấy tiếng đất lở, cây đổ ầm ầm sau nhà, cả nhà vừa kịp chạy ra đường quay lại thì thấy ngôi nhà gia đình ông mới xây cách đây vài năm, tổng trị giá hơn 100 triệu đồng, sập đổ hoàn toàn do đất đá vùi lấp. Kế sát nhà ông Cường, ngôi nhà 3 tầng của bà Quách Thị Hiền vừa mới xây xong phần thô, chưa kịp hoàn thiện cũng bị đất lở sát đến chân nhà. Theo bà Hiền cho biết, gia đình bà đã đầu tư hơn 1 tỷ đồng, để san nền, xây nhà, nay không biết nên xây tiếp hay là bỏ dở? Cùng dãy nhà của ông Cường, bà Hiền còn hàng trăm hộ gia đình khác cũng đang trong cảnh nỗi lo đất đá có thể sạt lở bất cứ lúc nào.
Được biết, sau khi Quốc lộ 3 đi qua thị xã Bắc Kạn được nâng cấp đã có hàng trăm hộ gia đình như ông Cường, bà Hiền đã san núi để xây nhà bám theo trục đường này.
Cũng như vậy, nhiều hộ gia đình ở thị trấn Chợ Rã (huyện Ba Bể) đang sống trong cảnh nỗi lo đất lở, đá lăn. Anh Dương Văn Hanh, một hộ dân ở Tiểu khu 4, thị trấn Chợ Rã tâm sự, đã hơn 10 ngày qua gia đình anh chưa được một đêm ngon giấc, 2 vợ chồng cứ thay nhau thức trông chừng sợ nhà bị sập. Qua quan sát chúng tôi thấy đất lở làm căn nhà 3 tầng mới xây, trị giá hơn 700 triệu đồng của gia đình anh bị xô nghiêng về phía trước, phần tường và cột phía sau nhà anh đã bị nứt gãy, nguy cơ sập đổ là rất cao.
Tình cảnh của nhà anh Doãn Văn Khu, ở gần nhà anh Hanh còn nguy cấp hơn. Toàn bộ phần công trình phụ và bếp nhà anh đã bị sập đổ, vùi lấp, hàng nghìn m3 đất đá từng ngày tấn công vào tường phía sau khiến cho ngôi nhà đang oằn mình lên chống chịu. Không dám để con cái sống chung với “tử thần” nên anh đã di tản các cháu sang nhà người thân gần 1 tháng nay.
Theo thống kê, thị trấn Chợ Rã có 120 hộ dân đang sống ở những nơi có nguy cơ bị sạt lở cao. Đáng ngại nhất, quả đồi thuộc Tiểu khu 4, thị trấn Chợ Rã có những vết nứt kéo dài 40 đến 50 mét, rộng 2 mét, khiến cho 450.000m3 đất, đá từ quả đồi cao 80 m này bị trôi tụt xuống gần 5 m so với đỉnh; địa chất của quả đồi này yếu, hơn nữa đã bị hẫng chân nên chắc chắn toàn bộ khối lượng đất, đá nói trên sẽ tiếp tục sạt lở vào nhà dân. Nếu trời mưa to liên tục kéo dài thì hậu quả rất khó lường.
Sau khi trục đường liên xã Nông Thượng – Thanh Vận hoàn thành năm 2005, các hộ dân xã Nông Thượng, thị xã Bắc Kạn đã đua nhau làm nhà bám theo trục đường. Trong số đó, có nhiều hộ khi xây nhà đã không xin phép các cơ quan chức năng. Thậm chí, có những hộ tự ý san núi xây nhà đã bị chính quyền địa phương lập biên bản đình chỉ nhiều lần nhưng vẫn cố tình xây tiếp như hộ gia đình ông Vũ Đình Sử, thôn Nam Đội Thân, xã Nông Thượng.
Nguyên nhân chính của tình trạng này, do đất ở ven đường có giá, hơn nữa việc làm nhà ở ven đường vừa thuận tiện cho việc đi lại và kinh doanh, nên người dân đã bất chấp nguy hiểm, vẫn cố tình san ủi chân núi làm nhà trái phép.
Từ đầu năm đến nay, Phòng Quản lý đô thị thị xã Bắc Kạn đã phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra và lập biên bản xử lý 12 trường vi phạm trong lĩnh vực xây. Tuy nhiên, so với thực tế số vụ xử lý là quá ít, không những vậy, sau khi các cơ quan chức năng rút đi người dân lại tiếp tục xây dựng.
Việc cố tình san chân đồi núi không đảm bảo kỹ thuật làm nhà ở thị xã Bắc Kạn và thị trấn Chợ Rã đã và đang phải trả giá đắt. Điều cần thiết lúc này, tỉnh Bắc Kạn cần có biện pháp di dời những hộ sống ở những nơi có nguy cơ sạt lở cao và quản lý chặt, không để cho người dân tự ý san chân đồi núi làm nhà, ngăn ngừa những tai nạn đáng tiếc có thể xảy ra bất cứ lúc nào./.
Bích Ngọc