Cầm những viên thuốc uống trên tay mỗi khi đau, ốm phải dùng đến nó, ít ai nghĩ rằng: để xác định một viên thuốc với đầy đủ các thành phần tá dược, và định lượng một cách chính xác, chỉ có thể là Trung tâm Kiểm nghiệm Dược phẩm.
Được thành lập và đi vào hoạt động từ năm 2002, Trung tâm Kiểm nghiệm Dược phẩm – Mỹ phẩm (TTKNDP-MP), với chức năng chủ yếu là giúp Giám đốc Sở Y tế trong việc kiểm tra, giám sát và quản lí chất lượng các loại thuốc, mỹ phẩm đang lưu hành trên địa bàn tỉnh. Trung tâm kiểm nghiệm chịu sự quản lí về chuyên môn của Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương. Mặc dù còn thiếu về nhân lực và các thiết bị phân tích kiểm nghiệm, mới chỉ có 01 dược sĩ đại học và 03 dược sĩ trung học. Tuy nhiên, TTKNDP-MP đã khắc phục mọi khó khăn để thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn của mình.
Tính đến nay về nhân lực, Trung tâm đã có 11 cán bộ trong đó số dược sĩ đại học là 03, dược sĩ trung học 06, cao đẳng hoá thực phẩm 01 và 01 cán bộ khác. Với đội ngũ cán bộ trẻ, nhiệt huyết trong công việc, trong những năm qua TTKNDP-MP đã thực hiện kiểm nghiệm chất lượng gần 3.000 mẫu thuốc lưu hành trong toàn tỉnh, một con số ấn tượng đối với một đơn vị mới được thành lập và đi vào hoạt động còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất và trang thiết bị. Năm 2008, Trung tâm đã kiểm nghiệm được 434 mẫu, vượt 25 mẫu so với kế hoạch giao. Trong đó, có 33 mẫu là các danh mục thuốc nhập khẩu, qua kiểm nghiệm phát hiện 03 mẫu không đạt chất lượng. TTKNDP-MP đã kịp thời tham mưu cho Sở Y tế, ra văn bản đình chỉ và cấm lưu hành đối với 03 mẫu thuốc trên.
Sáu tháng đầu năm 2009, TTKNDP-MP đã tiến hành lấy ngẫu nhiên 200 mẫu thuốc, chủ yếu là các loại thuốc thuộc nhóm kháng sinh, vitamin khoáng chất, thuốc thấp khớp, corticoid(coóc-ti-cô-ít)… tại các cơ sở kinh doanh và tồn trữ thuốc trên địa bàn Tỉnh, đạt hơn 57% kế hoạch. Đồng thời, kiểm tra và phát hiện một số thuốc đã hết hạn sử dụng như: thuốc Promethazin dạng viên bao đường, kem bôi da Benzosali 10g, viên nang Vitamin E-Traphaco, Penicilin và Paracetamol dạng viên nén… Trung tâm đã nhắc nhở và giám sát tiêu huỷ tại chỗ số thuốc trên, nhằm tránh những hậu quả do thuốc quá hạn sử dụng mang lại đối với bệnh nhân.
Bên cạnh nhưng nỗ lực của TTKNDP-MP trong thời gan qua, thì cũng rất cần sự quan tâm hơn nữa của tỉnh trong việc trang bị thêm những thiết bị kiểm nghiệm. Hiện nay, Trung tâm Kiểm nghiệm Bắc Kạn, có khả năng kiểm nghiệm được 80 số dược chất, chỉ tương đương với 30% số dược chất chứa trong các thuốc đang lưu hành trên địa bàn tỉnh ta. Do thiếu các thiết bị kiểm nghiệm như: máy thử độ hoà tan, máy chuẩn độ điện thế, máy thử độ tan rã, sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) … nên Trung tâm chỉ thực hiện đánh giá được các chỉ tiêu cơ bản như : sự đồng đều hàm lượng, tính chất, độ pH, định tính, định lượng…v.v. Một số chỉ tiêu cơ bản khác của thuốc như độ hoà tan của viên nén, điểm chảy của dược chất, hiệu quả sinh học của thuốc, phương pháp vi sinh…, đơn vị chưa có thể thực hiện đươc, do thiếu cơ sở vật chất và trang thiết bị hỗ trợ. Trong khi đó, năm 2009 Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương cho triển khai Chương trình “Thử nghiệm thành thạo” đối với các TTKNDP-MP của 64 tỉnh thành trong cả nước, nhằm đánh giá năng lực thử nghiệm của các Phòng thí nghiệm. Do thiếu máy móc trang thiết bị,Trung tâm kiểm nghiệm Bắc kạn đã kkhông thể tham gia chương trình thử nghiệm này.
Một trong những tiêu chuẩn để Trung tâm kiểm nghiệm của tỉnh đạt thực hành tốt phòng kiểm nghiệm GLP, đòi hỏi đơn vị đó phải có đủ những trang thiết bị phục vụ cho công tác kiểm nghiệm. Mà hiện nay những thiết bị kiểm nghiệm của Trung tâm lại hết sức nghèo nàn, chưa đáp ứng được yêu cầu cơ bản đối với một Trung tâm kiểm nghiệm. Theo dược sĩ Hà Thị Xuân, giám đốc TTKNDP-MP Bắc Kạn cho biêt: nếu được trang bị đầy đủ về cơ sở vật chất và trang thiết bị kiểm nghiệm, cộng với đội ngũ cán bộ của Trung tâm chủ yếu là lực lượng trẻ, tôi tin rằng hàng năm đơn vị sẽ nâng được số lượng mẫu kiểm nghiệm nhiều hơn con số 400 mẫu kế hoạch giao, kết quả kiểm nghiệm sẽ chính xác, tin cậy hơn, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ của đơn vị.. Qua đó, sẽ hạn chế đến mức thấp nhất việc bỏ lọt nhiều loại thuốc kém chất lượng đang lưu hành trên thị trường mà không thể kiểm nghiệm được do thiếu thiết bị hỗ trợ!.
 |
| Kiểm nghiệm viên cua TTKNDP-MP Bắc Kạn, đang tiến hành pha chế dung dịch thuốc thử để định lượng thuốc |
Để công tác kiểm nghiệm Dược phẩm – Mĩ phẩm trên địa bàn tỉnh ta hoạt động ngày một có hiệu quả hơn, đáp ứng được lòng mong mỏi của người bệnh mỗi khi đau, ốm phải sử dụng đến thuốc, họ sẽ cảm thấy yên tâm hơn khi những viên thuốc mà mình uống đã được kiểm tra một cách an toàn và kĩ lưỡng về chất lượng. Và hơn nữa, là công tác kiểm nghiệm của tỉnh Bắc Kạn, được Viện kiểm nghiệm thuốc Trung ương công nhận là một Trung tâm có đủ năng lực hoạt động đáp ứng được những yêu cầu về kiểm tra chất lượng thuốc của tỉnh nhà, rất cần có sự quan tâm vào cuộc của Sở Y tế, UBND tỉnh trong việc đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ cho công tác kiểm nghiệm thuốc hiện nay và về lâu dài./.
Quý Đôn