 |
| Cơ sở hạ tầng ở Khau Ban ngày càng đẹp hơn |
Để phục vụ cho việc xây dựng công trình thuỷ điện Tuyên Quang, tỉnh ta đã có quyết định di dời 58 hộ dân thôn Tà Kèn, xã Nam Mẫu về Khau Ban, xã Khang Ninh (Ba Bể) - nơi định cư mới. Mới đây, chúng tôi có dịp trở lại Khau Ban, sau gần 1 năm so với lần gần nhất chúng tôi đến đây và sau hơn 3 năm kể từ ngày người dân thôn Tè Kèn đến nơi định cư mới, thôn Khau Ban đã có sự thay đổi vượt bậc về mọi mặt.
Thôn Khau Ban được thành lập từ cuối năm 2005 đầu 2006, toàn thôn hiện có 27 hộ, 300 nhân khẩu. Với lợi thế là một thôn tái định cư mới nên cơ sở vật chất của Khau Ban được đầu tư tương đối đồng bộ và hoàn chỉnh như: đường giao thông, nước sạch sinh hoạt, kênh mương phục vụ sản xuất, điện, trường học…với số tiền nhiều tỷ đồng. Bên cạnh đó, kể từ ngày được thành lập đến nay, hàng năm thôn đều được tỉnh, huyện và chính quyền địa phương phối hợp triển khai nhiều chương trình, dự án để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội như: hỗ trợ lương thực; tập huấn kiến thức trồng ngô, đỗ tương; hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, hỗ trợ giống, vật nuôi. Nhờ đó cuộc sống của bà con nơi đây đã dần ổn định và có điều kiện phát triển sản xuất, vươn lên xoá đói, giảm nghèo và làm giàu chính đáng. Trưởng thôn Nông Văn Đô cho biết: Theo dự án, thôn có 58 hộ ở Tà Kèn thuộc diện di dời đến thôn Khau Ban, nhưng do một số người chưa hiểu mục đích của dự án nên chỉ có 27/58 hộ tại Tà Kèn đến Khau Ban. Số còn lại họ nhận tiền di dời xong thì tự đi tìm nơi ở khác sinh sống. Ngày mới thành lập khu tái định cư mới còn nhiều khó khăn, một phần do điều kiện thiên nhiên không thuận lợi, một phần do một số hạng mục công trình thiết yếu như nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt nằm trong dự án chưa hoàn thiện, một số hạng mục có biểu hiện chất lượng chưa tốt. Đất phục vụ sản xuất chia cho từng hộ tuy đủ diện tích theo quy định nhưng nhỏ, phân tán nhiều mảnh. Ngoài một số diện tích đất xấu, hoặc phải tự làm mương dẫn nước dài đến hàng nghìn mét, có nhà còn được phân mảnh đất có chiều rộng chừng 1 mét…Từ những khó khăn trên, một số ít hộ đến đây với tư tưởng chưa ổn định, nửa muốn ở, nửa muốn đi. Nhưng nhờ có sự quan tâm của tỉnh, huyện và trực tiếp là Ban quản lý dự án, các hạng mục công trình trước khi được bàn giao chính thức đã được hoàn thiện sửa chữa. Những thắc mắc của dân, đều được Ban quản lý dự án giải thích kịp thời và trả lời thẳng thắn. Những chương trình hỗ trợ về khuyến nông, khuyến lâm được ưu tiên triển khai tại đây và triển khai có hiệu quả. Do vậy, bên cạnh cây ngô, cây lúa là 2 cây lương thực người dân nơi đây quen trồng, trong 2 năm qua thôn đã đưa cây đỗ tương, đỗ xanh vào trồng với diện tích lên gần 10 ha, giá trị kinh tế tăng gấp hai lần so với cấy lúa. Ngày mới thành lập, thôn có 4/5 diện tích là đất 1 vụ, nhưng sau 3 năm cải tạo và được nhà nước tiếp tục xây dựng, hoàn thiện kên mương phục vụ sản xuất, số diện tích trên trên đã và sẽ được người dân trong thôn chuyển thành đất 2 vụ. Năng xuất cây lúa tuy chưa ngang bằng năng xuất lúa nơi khác, nhưng trong 2 vụ gần đây năng xuất lúa tăng cao, trong đó có gia đình năng suất đã tăng gấp đôi so với vụ đầu tiên mới cấy. Trong phát triển chăn nuôi, nhờ được hướng dẫn cách làm ăn mới, trong năm qua nhiều hộ mạnh dạn chăn nuôi châu, bò, lợn, với tổng đàn trâu, bò lên tới trên 50 con, nhà nhiều có 3 con, nhà ít cũng có 1 con. Trong năm qua thôn đã có 6 hộ thoát nghèo, 100% hộ trong thôn đã có nhà gỗ lợp ngói prô xi măng vững chắc; có xe máy. 100% trẻ em trong độ tuổi đến trường đều đi học, thôn đã có 2 em học đại học và trung cấp. Kinh tế phát triển, tư tưởng người dân ổn định, các phong trào của thôn cũng dần hình thành. Đến nay các hội, đoàn thể trong thôn đã được hình thành và hoạt động hiệu quả, thôn đã có 4 đảng viên…
 |
Tuy nhiên, qua tìm hiểu thực tế, Khau Ban vẫn là thôn khó khăn mà nguyên nhân chính vẫn là kỹ thuật canh tác còn lạc hậu chăn nuôi theo thói quen cũ như một năm chỉ nuôi 2 con lợn để giết vào dịp tết và ngày lễ truyền thống của thôn. Hộ nào cũng nuôi trâu, bò, nhưng các hộ mới chỉ dừng lại ở quan điểm nuôi để phục vụ sản xuất chưa phát huy lợi thế của thôn trong việc phát triển chăn nuôi với số lượng lớn thành hàng hoá. Một vài người trong thôn vẫn còn tư tưởng dựa vào trợ cấp hàng năm của nhà nước, chưa chịu khó lao động. Các hộ trong thôn đã có nhà kiên cố, có xe máy… nhưng cơ sở vật chất đó hầu như là xây dựng, mua sắm từ tiền đền bù, hỗ trợ của dự án tái định cư.
Để giúp bà con trong thôn Khau Ban có thêm điều kiện, tự lực vươn lên trong phát triển sản xuất, xoá đói giảm nghèo, ông Nông Văn Đô cho biết: bên cạnh người dân trong thôn tiếp tục được hỗ trợ về giống, vốn, kỹ thuật sản xuất theo các chương trình, dự án phát triển kinh tế của tỉnh, huyện, trong các hộ thuộc diện di dời lên đây, một số hộ chỉ nhận tiền từ dự án mà không có nhu cầu đến ở, nên phần đất chia cho từng hộ theo dự án vẫn còn thừa và bỏ trống, gây lãng phí, do vậy đa số người dân nơi đây mong muốn phần đất sản xuất nông nghiệp của dự án mà Ban quản lý chưa giao cho ai sử dụng (còn khoảng 50%) được cấp bù bổ sung phần đất cho người dân có nhu cầu sử dụng hoặc cấp, điều chỉnh cho những hộ trước đây phải nhận hàng chục mảnh, với diện tích rất nhỏ để học có điều kiện dồn lại tạo thuận lợi cho sản xuất.
Nguyễn Nghĩa và B. L. P