Từ năm 2008 đến nay, huyện Ngân Sơn đã tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng khai thác vàng sa khoáng trái phép trên địa bàn, tiến hành giải toả nhiều lần, đốt và tháo dỡ nhiều lán trại…tuy nhiên hiệu quả đạt chưa cao. Trên thực tế hiện tượng khai thác vàng vẫn diễn ra khá phức tạp trên địa bàn. Điều đó cho thấy sự vào cuộc của các cấp uỷ chính quyền địa phương chưa được quyết liệt, ngành chức năng làm chưa hết trách nhiệm của mình.
Những điểm “nóng” về khai thác vàng
Có dịp đi thị sát dọc theo con suối khu vực Nà Kịt, Nà Sánh, Ma Nòn… xã Thượng Quan ( Ngân Sơn) chúng ta vẫn dễ dàng nghe tiếng ầm ầm của những chiếc máy nổ, máy cuốc đang ngày đêm hoạt động và theo đó là những lán trại cũng được dựng lên để đảm bảo phục vụ sinh hoạt hằng ngày của mấy chục người làm công cho các ông Bưởng.
Chị P- một người dân thôn Ma Nòn cho biết: Con suối ở những khu vực này vẫn chưa khi nào được ngưng nghỉ, cứ sau mỗi lần giải toả tình trạng đâu lại vào đấy, có chăng chỉ là giảm về mức độ và quy mô khai thác nhưng được một thời gian sau lại “như nấm mọc sau mưa”. Nhìn cảnh tượng khai thác vàng ở đây cho thấy lời nhận định của chị P là đúng.
Tại xã Thượng Ân, dọc con suối từ Hang SLậu lên Nà Pài, Bản Sành… tình trạng khai thác vẫn diễn ra. Dọc con suối này xưa là đất soi bãi, những thửa ruộng nhỏ ven suối rất thích hợp với trồng ngô, lúa nay chỉ là những hố nhỏ sâu, nham nhở, bờ sông đoạn được mở rộng ra đoạn lại thu hẹp vào khiến cho dòng nước không biết chảy về đâu đành toả ra khắp ngả rồi lại xuôi về một dòng. Và từ trên con đường từ trung tâm xã đi khoảng gần 1km cũng có thể nghe rõ tiếng máy xúc, máy nổ với hàng chục con người đang xả cát lấy vàng, trông như một công trường xây dựng. Chính quyền địa phương và ngành chức năng đã tiến hành giải toả nhiều lần nhưng gần 1ha soi, bãi vẫn bị tàn phá nay chỉ còn nham nhở những bãi cát. Hoạt động KTVSKTP nơi đây có thời điểm được coi là tạm lắng xuống, nhiều máy móc di dời ra khỏi địa bàn xã, song vẫn còn những người khai thác nhỏ lẻ, bí mật và nay chuyển sang công khai và tăng về số lượng người khai thác; chính quyền nơi đây hằng ngày vẫn đi qua nhưng cũng đành tỏ ra bất lực.
 |
|
Khai thác vàng trái phép diễn ra công khai ở Thượng Ân (Ngân Sơn |
Để được nhìn rõ và gần hơn, chúng tôi men theo con đường mòn nhằm hướng về phía chiếc máy xúc nơi có bưởng vàng đang chỉ huy những người lao động, đi được chừng hơn 10 m đã thấy 2 cái lán liền kề nhau. Còn tại dọc con suối chúng tôi thấy một số phụ nữ, đàn ông, họ đều không có phương tiện máy móc hiện đại nên đành đào đãi theo kiểu “ mót vàng” và phía bên kia bờ sông là 2 chiếc máy xúc, máy nổ và hàng chục “ công nhân” đang miệt mài khai thác. Dọc bên bờ suối thuộc đoạn Nà Pài, Bản Sành nay chỉ là những bãi cát, đá và người ta đang cố gắng “ gặm nhấm” những mảnh đất còn lại… nhìn những cảnh tan hoang, chỗ cao, chỗ hõm sâu như vừa bị một trận bom oanh tạc nay đã bị bỏ lại ai cũng không khỏi xót xa và nhìn vào đó chúng tôi tự hỏi: Với hiện trạng như hiện nay bao giờ mới được hoàn thổ? Tương lai của nhiều diện tích đất canh tác xung quanh bờ suối này sẽ đi về đâu nhất là khi có mưa lũ đến và ai sẽ là người chịu trách nhiệm?.
Trước những hiện tượng nêu trên, rõ ràng Thượng Ân, Thượng Quan… vẫn là những điểm “nóng” về khai thác vàng trái phép và việc xử lí hoạt động này ở Ngân Sơn chưa phát huy hiệu quả và mang tính triệt để.
Quản lí lỏng lẻo và thiếu kiên quyết
Những vi phạm và cách xử lí về hoạt động khai thác vàng trái phép của các cấp, ngành chức năng huyện Ngân Sơn trong thời gian qua cho thấy sự lúng túng trong cơ chế cũng như thiếu tính kiên quyết. Nếu như ở chính quyền cơ sở nơi có hoạt động KTVSKTP việc xử lí còn mang tính nể nang đối với bà con trong thôn, xã; tuyên truyền vận động chưa được đầy đủ đến mọi người dân, việc nắm bắt và phản ánh tình hình chưa được kịp thời và thẩm quyền ở cấp xã còn hạn chế… thì ở cấp trên, sự phối hợp chưa tốt, chưa quy định rõ trách nhiệm của từng ngành, từng cấp và cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan liên quan chưa được chặt chẽ. Các chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe đối với các trường hợp vi phạm.
Bởi vậy, Ngân Sơn cần có quyết tâm cao hơn nữa, đề ra nhiều giải pháp trước mắt và lâu dài, các giải pháp phải đồng bộ và hoàn thiện về hệ thống pháp lí, đồng thời cần chú trọng nâng cao quyết tâm và trách nhiệm của ngành chức năng trong việc xử lí hoạt động khai thác vàng trái phép trên địa bàn. Trong đó, mỗi ngành cần kiểm tra trách nhiệm đối với những công việc đã được phân công, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, xử lí vi phạm một cách nghiêm minh./.
Anh Thuý