Tiếng máy bơm công xuất lớn rền rã, hàng trăm tổ nhóm đang mặc sức khai thác vàng trái phép, nhiều thảm thực vật đã bị máy bơm xả trơ đất đỏ, những dòng nước sền sệt đỏ quạch từ trên núi chảy xuống…đó là hình ảnh đã quen thuộc từ lâu nay trong Khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ.
 |
| Một điểm trong rừng Bảo tồn bị tàn phá |
Trong thời điểm mùa khô hiện nay, địa bàn Khu Bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ thuộc huyện Na Rì, tình hình khai thác vàng trái phép đang gia tăng mạnh mẽ. Để “mục sở thị” chúng tôi đã có chuyến lên rừng bảo tồn “tham quan”. Theo chân một “bưởng” vàng nhỏ chúng tôi nai nịt hành trang gọn nhẹ lần bước theo con đường dưới thung lũng. Mới chỉ vào đầu thung lũng chúng tôi đã thật sự bàng hoàng trước sự tàn phá ác liệt của đội quân “vàng tặc”. Trước mặt, sau lưng, bên phải bên trái cơ man nào là hố lớn hố nhỏ tiếng máy bơm nổ rền vang tứ bề. Ở ven bìa thung lung, xung quanh triền núi có tới vài chục tổ nhóm khai thác vàng trái phép.
Thời buổi hiện đại nên công nghệ khai thác vàng cũng hiện đại, hàng nghìn mét dây ống được nối từ hồ nước dưới thung lũng bơm thẳng lên ven sườn núi, đối tượng chỉ cần vác đầu bơm xả thẳng vào tất cả mọi nơi có thể có vàng, từ gốc cây, mặt đất, kẽ đá, thảm thực vật…tất cả đều bong tróc hết lên, nước sền sệt chảy qua máng chớp xuống thảm, và vàng sẽ ở lại tấm thảm. Cứ thế, nhiều đầu bơm sẽ có nhiều vàng. “ mùa khô kéo dài là trời đãi, chưa thấy tổ nào đói cả” Huy một tổ trưởng tổ làm vàng quê ở Tú Trĩ (Bạch Thông) cho chúng tôi biết. Đứng giữa thung lũng, chúng tôi lấy máy ảnh ra chụp, hàng chục tiếng hú vang lên tỏ vẻ phấn khích...
Theo lối mòn nhẵn thín, chúng tôi tiến sâu vào khu Xạ Hang tại đây cùng có hàng chục lán trại tổ nhóm đang hoạt động, cảnh tượng hoang tàn của rừng bảo tồn khiến chúng tôi không khỏi xót xa. Từng mảng thực vật đã bị máy bơm phụt rửa làm bong hết lớp mặt trơ đất đỏ. Thấy chúng tôi chụp ảnh các đối tượng tỏ thái độ không hài lòng. Nở nụ cười làm xã giao chúng tôi hỏi thăm xung quanh công việc khai thác vàng nhưng chỉ nhận được những câu trả lời cộc lốc, lạnh lẽo.
Mặc dù biết chắc càng tiến sâu sẽ càng phát hiện nhiều tổ nhóm khai thác vàng trái phép nhưng nhìn những tay “vàng tặc” tóc tai lởm chởm, tôi lạnh người liên tưởng tới mấy tên cướp hay bắt cóc người trong truyện “Đảo giấu vàng” vội bấm tay ông bạn đồng nghiệp quay đầu… rút.
Thực tế cho thấy, việc khai thác vàng trái phép trong Khu Bảo tồn diễn ra nhức nhối trong nhiều năm qua, địa bàn sảy ra chủ yếu ở các xã Kim Hỷ, Lương Thượng của huyện Na Rì. Theo báo cáo của Hạt Kiểm lâm Khu Bảo tồn thì trong năm 2009, Hạt đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức nhiều cuộc tiến hành kiểm tra, truy quét “vàng tặc”, thu giữ rất nhiều phương tiện là tang vật của các đối tượng như máy nổ , máy bơm, sên hút nước, vòi dẫn, phá hủy nhiều lán trại…Đặc biệt, trong đợt kiểm tra, truy quét tháng 9/2009, lực lượng kiểm lâm Khu Bảo tồn đã xử lý ông Nông Văn Hưng, trú tại Phương Linh (Bạch Thông). Ông Linh có hành vi phá rừng để khai thác vàng sa khoáng bằng cách đào và xả bơm nước diện tích hơn 300 m2 trái phép tại khu vực lũng Duốc, xã Lương Thượng. Lực lượng kiểm lâm đã phạt tiền và bắt san lấp lại. Tuy nhiên, đây chỉ là vụ bắt được đối tượng còn hầu hết là khi lực lượng liên ngành đến nơi thì các đối tượng cũng đã lẩn trốn hết và lực lượng truy quét rút đi thì mọi việc đâu lại vào đó.
 |
| Một điểm đãi vàng trái phép |
Theo thống kê chưa đầy đủ thì tại Khu Bảo tồn thuộc 2 xã Kim Hỷ và Lương Thượng hiện này có 18 lũng bãi có khai thác vàng trái phép với tổng số người lên hơn 400 đối tượng, trong đó có 107 chủ bưởng, 123 máy nổ, 15 bơm cao tốc, 122 sên hút nước, 6 củ phát điện, gần 4.000 m dây vòi bơm nước …v…
Tại buổi làm việc với Hạt Kiểm lâm Khu bảo tồn, ông Nông Xuân Lanh-Hạt Trưởng thẳng thắn cho biết: Cả Hạt chỉ có 21 người được bố trí ở 4 trạm, quản lý diện tích rộng lớn lên tới gần 15 nghìn ha, địa hình rất hiểm trở, mặc dù chúng tôi đã cố gắng tăng cường tuần tra, kiểm soát nhưng do lực lượng quá mỏng, địa bàn rộng nên không thể duy trì được thường xuyên dẫn đến việc truy quét “vàng tặc” cũng chỉ như “bắt cóc bỏ đĩa”. Ông Lanh băn khoăn: Việc xử lý tang vật như máy nổ, máy bơm rất khó khăn vì chúng tôi không được phép phá hủy, mà để vận chuyển về thì không có kinh phí.
Với những hạn chế của lực lượng kiểm lâm Khu Bảo tồn, thiết nghĩ các cấp, các ngành chức năng cần có biện pháp để chấn chỉnh tình trạng trên ./.
PV