Theo những quy định tại Quyết định 1315/QĐ - TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt kế hoạch thực hiện Công ước khung về kiểm soát thuốc lá kể từ ngày 01/01/2010, nghiêm cấm hút thuốc lá ở trường học, cơ sở y tế, thư viện, rạp chiếu phim, nhà hát, nhà văn hoá, các khu vực sản xuất và nơi làm việc trong nhà, nơi có nguy cơ cháy nổ cao, trên các phương tiện giao thông công cộng. Tại những nơi cấm hút thuốc lá phải có biển treo cấm hoặc biểu tượng “Cấm hút thuốc lá”. Mức xử phạt hành vi hút thuốc lá tại những nơi cấm là phạt cảnh cáo cho vi phạm lần đầu và phạt từ 50.000 – 100.000 đồng nếu tái phạm.
Một tuần sau khi quyết định trên của Thủ tướng có hiệu lực, chúng tôi có mặt tại một số địa điểm công cộng của thị xã Bắc Kạn để ghi nhận ý thức chấp hành của người dân.
Tại Trường Mầm non Đức Xuân, hơn 4 giờ chiều nhiều phụ huynh đã có mặt tại cổng trường để đón con. Tuy nhiên, theo quan sát của chúng tôi không thấy bất cứ trường hợp phụ huynh nào hút thuốc lá trong lúc chờ đợi. Anh Bùi Mạnh Dũng – một phụ huynh cho biết: Tuy không hút thuốc lá nhưng tôi vẫn biết tác hại của nó đối với sức khoẻ của con người. Việc Chính phủ có quy định cấm hút thuốc lá tại những nơi công cộng là hợp lý, tôi rất đồng tình. Anh Dũng nhấn mạnh thêm: Ở môi trường học đường cần phải cấm một cách triệt để việc hút thuốc lá bởi nó là mối nguy hại rất lớn cho sức khoẻ của học sinh, nhất là đối trẻ nhỏ như con anh.
Còn tại Bến xe Bắc Kạn, nhiều hành khách, thậm chí là một số lái xe và phụ xe vẫn vô tư phì phèo hút thuốc. Một số hành khách hút thuốc tỏ ra ngỡ ngàng trước quy định mới về cấm hút thuốc tại nơi công cộng, một số khác biết cấm nhưng vẫn có tình hút vì “quá thèm”.
Ông Tạ Phi Hùng – một lái xe bày tỏ thái độ: “Là người từng nghiện hút thuốc lá tôi rất hiểu về tác hại của nó. Bởi thế, đã hơn một năm nay trên xe của mình tôi luôn dán biển cấm hút thuốc lá và yêu cầu mọi hành khách chấp hành. Việc cấm hút thuốc lá tại những nơi công cộng là một chủ trương đúng, tôi mong ngành chức năng xử lý nghiêm những người cố tình vi phạm để bảo vệ môi trường sống chung của mọi người”.
Mặc dù đã có nhiều biển cấm hút thuốc lá treo ở dọc các hành lang, nhưng khói thuốc vẫn xuất hiện tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Kạn. Người thì hút lén lút, nhưng cũng có người công khai hút tại cửa ra vào. Là một bệnh nhân đang điều trị tại bệnh viện, nhưng vì quá thèm thuốc ông Dương Văn Thượng – xã Công Bằng, huyện Pác Nặm vẫn trốn ra ngoài hành lang để cố gắng hút một điếu thuốc. Ông cho biết: “Biết Chính phủ cấm hút thuốc ở bệnh viện vì nó ảnh hưởng tới sức khoẻ của mình và mọi người nhưng nghiện quá rồi phải dần dần mới bỏ được”.
Khói thuốc đặc biệt vẫn tràn lan tại các quán bar, nhà hàng, khách sạn. Tại những địa điểm này, gần như không có biển cấm hút thuốc lá, khách hàng không phải vào khu vực dành riêng cho người hút thuốc mà cứ tự do nhả khói thuốc và không chịu bất cứ sự nhắc nhở nào.
Theo quy định, người có quyền xử phạt các trường hợp vi phạm cấm hút thuốc lá tại những nơi công cộng là Chủ tịch UBND các cấp, lực lượng công an và thanh tra chuyên ngành. Nhưng để thực hiện xử phạt thì cần có kế hoạch chi tiết hơn như: nộp tiền ở đâu? người trực tiếp là ai? Vì điểm cấm có phạm vi rộng, hành vi vi phạm có thể diễn ra bất cứ ở đâu, lúc nào, trong khi đó lực lượng thanh, kiểm tra mỏng nên công việc xử phạt sẽ rất khó. Vì thế, để xoá bỏ một thói quen có hại như hút thuốc lá tại những nơi công cộng cần có chế tài xử phạt nghiêm khắc, sự vào cuộc đồng bộ, mạnh mẽ của nhiều cấp ngành và sự đồng tình ủng hộ của tất cả người dân cũng như của công luận./.
Xuân Nghiệp - Phạm Ngân