Trong năm 2009, 21 xã của Chợ Đồn đã đăng ký nhu cầu xin khai thác gỗ tận thu, tận dụng lên tới 6.976,9m3 gỗ tròn các loại từ nhóm III tới nhóm VIII. Tuy nhiên theo chương trình giám sát việc cấp phép của HĐND huyện thì chung quanh số lượng này còn nhiều vấn đề cần xem xét lại.
Với địa hình rừng núi đất xen lẫn núi đá có thảm thực vật phong phú, nhiều loại gỗ quý hiếm. Theo thời gian nhiều cây gỗ bị đổ do gió bão, mục lõi hoặc bị lâm tặc chặt hạ từ lâu nên việc xin và cấp phép tận thu, tận dụng là hoàn toàn hợp lý nhằm tránh thất thoát, lãng phí số lượng gỗ này.
Tại Chợ Đồn, nhu cầu đăng ký khai thác gỗ tận thu, tận dụng của bà con rất lớn nhưng cán bộ thẩm định của Phòng chuyên môn chỉ có 01 người nên việc thẩm định chậm từ năm 2006 tới nay. Cuối năm 2006 còn tồn 122 bộ hồ sơ, năm 2007 tồn 69 bộ.
 |
| Tận thu gỗ bị lâm tặc chặt hạ trái phép, đổ do gió bão, mục lõi là cần thiết nhưng kê khai phải chính xác./. |
Theo quy định, cán bộ chuyên môn chỉ thẩm định 30% khối lượng thiết kế, tức là chỉ lựa chọn một số điểm trong thiết kế để kiểm tra nên không tránh khỏi việc khó bao quát hết vì một số điểm chưa đi tới. Bà Hoàng Thị Tông, Phó Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện cho biết: Khi người dân có đơn xin, được sự đồng ý họ sẽ thuê đơn vị thiết kế để làm hồ sơ cấp phép.
Hiện trên địa bàn huyện có 02 đơn vị tư vấn thiết kế. Trong năm qua, các xã đã đăng ký xin khai thác tận thu, tận dụng 6.796,9m3 gỗ tròn các loại. Trong đó nhiều nhất là các xã Xuân Lạc, Nam Cường, Yên Thượng, Bản Thi, Lương Bằng, Yên Nhuận... Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã kiểm tra xác minh tại 5 thôn/4 xã với khối lượng hơn 530m3. Cụ thể tại Lũng Noong (Nam Cường); Kéo Nàng, Khuổi Kẹn (Bản Thi); Bản Cuôn (Ngọc Phái); Nà Bay (Bằng Phúc).
Theo kết quả giám sát của HĐND huyện thì còn tồn tại một số vấn đề như danh sách đăng ký của các xã đa phần hết sức sơ sài, chỉ có tổng khối lượng đăng ký. Chỉ có 2 xã có danh sách từng hộ cụ thể là Yên Thượng và Xuân Lạc. Các xã Bản Thi, Bằng Lãng, Yên Nhuận, Bằng Phúc có danh sách thôn cụ thể.
Đáng chú ý có xã như Yên Thịnh số lượng đăng ký chỉ do cán bộ lâm nghiệp hoặc UBND xã ước lượng, không đi thực tế. Điều này dẫn tới qua kiểm tra thực địa phát hiện một số điểm không đúng như báo cáo số lượng mà phòng chuyên môn đã kiểm tra. Cụ thể như tại rừng Lũng Noong (Nam Cường) chủ yếu là gỗ nằm do lâm tặc chặt hạ trái phép trong nhiều năm qua chứ không phải do bão đổ như báo cáo. Khuổi Kẹn, Kéo Nàng (Bản Thi) theo báo cáo phòng chuyên môn là 16 cây bằng 99,215m3 song tại biên bản kiểm tra sau đó lại ghi là 40 cây bằng 162,78m3.
Thực trạng này cho thấy, UBND các xã đăng ký với phòng chuyên môn tổng hợp số lượng như trên là chưa chính xác. Việc một số hộ dân lợi dụng chặt hạ hoặc bóc vỏ cây chờ là điều có thể đã xảy ra. Theo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì: Việc “vênh” một số điểm giữa báo cáo kiểm tra của phòng và kết quả giám sát của HĐND có thể là do cán bộ thẩm định chỉ đi được một số điểm theo quy định trong khi đoàn giám sát lại giám sát những điểm mà cán bộ thẩm định không đi.
Việc thẩm định chỉ tính theo xác suất các điểm trên khối lượng đăng ký chứ không thể đi được hết. Đây là vấn đề khá khách quan vì vậy để tránh tình trạng lợi dụng giấy phép hoặc thiết kế khống rất cần sự minh bạch, đúng thực tế của người dân và UBND các xã.
Có một vấn đề nổi lên tại Chợ Đồn đó là các xã có nhu cầu đăng ký khối lượng gỗ xin khai thác tận thu, tận dụng nhiều nhất lại cũng là những địa bàn có số vụ vi phạm lâm luật nhiều nhất trong năm 2009. Điều này dẫn tới khả năng, lâm tặc chặt phá rồi sau nhiều hộ dân lại xin khai thác tận thu, tận dụng.
Vô hình chung việc cấp giấy phép lại có thể là cái đích mà lâm tặc nhắm tới nhằm hợp pháp hóa số gỗ chặt từ trước. Nhận rõ thực tế, thời gian qua, UBND huyện đã có văn bản 1049/CV- UBND chỉ đạo kiên quyết trong việc lập lại quy củ trong vấn đề này.
Cụ thể Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm về kết quả thẩm định; các đơn vị thiết kế chịu trách nhiệm về về chất lượng hồ sơ; tăng cường kiểm tra quá trình khai thác của chủ rừng; không xác nhận đơn xin khai thác lâm sản ồ ạt trong một thời điểm, chịu trách nhiệm về địa danh, đối tượng, chủng loại trong đơn xin.
Trước mắt UBND huyện đã tạm thời chưa xem xét đơn xin khai thác ở các xã mà chính quyền để xảy ra nhiều vụ vi phạm lâm luật trong thời gian qua. Cụ thể gồm 12 xã là Bản Thi, Yên Thịnh, Yên Thượng, Nam Cường, Bằng Phúc, Đại Sảo...
Cần phải khẳng định rằng, tận thu, tận dụng là đúng để tránh lãng phí và cấp phép cũng phải kịp thời để tránh làm giảm chất lượng của gỗ được tận thu. Tuy nhiên, UBND xã, người dân, đơn vị thiết kế phải công tâm, chính xác để tận thu tốt mà vẫn bảo vệ rừng tốt. Công tác chỉ đạo của địa phương trong một số trường hợp là chưa hiệu quả.
Cụ thể như ngày 9/3/2009, UBND huyện có công văn 160/CV- UBND có nội dung chỉ đạo “việc khai thác việc khai thác tận thu, tận dụng năm 2009 giao cho phòng đề xuất cụ thể chỉ tiêu cho các xã, thị trấn”. Tuy nhiên thực tế không có văn bản nào quy định giao chỉ tiêu cụ thể về khai thác gỗ tận thu, tận dụng.
Việc giao chỉ tiêu mà xã không có đối tượng tận thu có thể sẽ là cái cớ để lợi dụng chặt hạ hoặc bóc vỏ chờ. Sự vào cuộc của các cấp, ngành cũng khó lòng bao quát hết diện tích rừng rộng lớn, trong khi để kiểm tra hết một khối lượng gỗ lớn theo đăng ký cũng rất mất thời gian, tiền bạc có thể làm chậm tiến độ cấp phép. Chính vì vậy người dân, UBND các xã, đơn vị thiết kế đóng vai trò quan trọng để việc khai thác tận thu, tận dụng đúng, đủ số lượng góp phần bảo vệ rừng tại Chợ Đồn./.
Tuấn Sơn