Từ khi phong trào "Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp đỡ nhau xoá đói giảm nghèo và làm giàu chính đáng" được tỉnh phát động, đã xuất hiện nhiều gương nông dân điển hình với thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Nhiều tấm gương thi đua đạt cấp trung ương, tỉnh, huyện, đã trở thành cái đích cho những hộ còn gặp khó khăn học tập. Huyện Chợ Đồn năm nay được giao chỉ tiêu 350 hộ đạt trong đó có 34 hộ cấp tỉnh, 80 cấp huyện và 236 cấp xã. Đây không phải là con số quá sức so với tinh thần lao động vươn lên sẵn có của nông dân địa phương.
Nhìn lại năm 2009, toàn huyện có 1.223 hộ đăng ký tham gia phong trào. Tuy nhiên chỉ có 279 hộ đạt sau bình xét theo tiêu chí đã đề ra. Trao đổi với chúng tôi, ông Hà Sỹ Thẩm, Chủ tịch Hội Nông dân huyện cho biết: Thực tế trong con số hơn 1.000 hộ đã đăng ký, cơ bản đều đạt tiêu chí hộ sản xuất kinh doanh giỏi- chí ít là cấp xã. Vấn đề là ở chỗ, người đăng ký không báo cáo thành tích đã đạt được, nên Hội cũng chẳng có căn cứ để xét và cấp chứng nhận. Như vậy, con số 279 hộ đạt danh hiệu năm vừa qua đã phản ánh không đúng thực tế của phong trào thi đua. Vì sao nông dân lại thờ ơ với việc báo cáo thành tích?
Rất nhiều hộ cho rằng: Việc nỗ lực làm giàu vẫn phải làm, đăng ký phong trào vẫn đăng ký nhưng báo cáo thành tích thì cũng chưa cần thiết. Nhiều hộ lại có ý kiến đã nhiều năm nhận giấy chứng nhận rồi, nhận mãi cũng vậy thôi(!)... Ngoài ra cũng cần nói tới nguyên nhân, cấp xã chưa thực hiện tốt công tác tuyên truyền khiến nhiều hộ tưởng rằng báo cáo thành tích phải viết dài, chi tiết nên đâm ra "ngại". Trong khi việc báo cáo đã có mẫu phiếu đơn giản chỉ việc điền vài thông tin cơ bản là Hội Nông dân đủ cơ sở và điều kiện để bình xét. Vậy nhưng, thực tế là người dân vẫn khá thờ ơ với danh hiệu "Sản xuất kinh doanh giỏi".
Từ năm 2007- 2009, toàn tỉnh Bắc Kạn có 7.582 hội viên đăng ký phong trào. Trong đó đã có 3.492 hộ đạt tiêu chuẩn, chỉ bằng 46%. Con số này rõ ràng cũng không thể hiện đúng thực tế số hộ đạt tiêu chí đề ra. Thực tế nông dân không báo cáo thành tích ở huyện Chợ Đồn cũng là thực trạng chung trên toàn tỉnh trong thời gian qua. Nhận định về vấn đề này, ông Nông Quang Nhất, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh cho rằng: Phong trào thi đua đã tạo nên không khí sôi nổi và hiệu quả trong hội viên. Nhưng chưa thể nói kết quả này đã là toàn vẹn. Công tác tuyên truyền phần nào còn hạn chế dẫn tới nhiều hộ nhận thức chưa đầy đủ trách nhiệm của một hội viên tham gia đăng ký phong trào. Đăng ký xong phải phấn đấu đạt, nếu đạt thì cũng phải báo cáo thành tích để ghi nhận làm cơ sở để nhân rộng thì phong trào mới đạt hiệu quả sâu rộng như mong muốn.
Trên cơ sở đề nghị của các huyện, thị, Hội Nông dân tỉnh đã tiến hành bình xét các hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi cấp tỉnh năm 2009. Theo đó, Chợ Đồn có 31 hộ, Ngân Sơn 34 hộ, Ba Bể 20 hộ, Na Rì 5 hộ... Đáng chú ý là số hộ đạt chỉ tập trung ở một số xã. Đơn cử như Chợ Đồn chỉ ở 10/22 xã, thị trấn; Chợ Mới ở 4 xã, thị trấn hay như Na Rì chỉ có 5 hộ đạt... là điều không phản ánh đúng thực tế nếu không muốn nói là vô lý vì chắc chắn số hộ đạt là cao hơn và ở nhiều xã. Việc đăng ký tham gia là tự nguyện vì vậy cũng khó ép buộc hội viên phải báo cáo. Tuy nhiên vấn đề này không phải không có ảnh hưởng nhất định. Đầu tiên là việc mặt bằng chung số hộ nông dân giàu ở tỉnh ta so với các tỉnh bạn còn thấp vì vậy nếu không thống kê đầy đủ sẽ khó đánh giá được tốc độ nâng thu nhập lên là bao nhiêu từ đó ảnh hưởng tới hoạch định chính sách chung.
Ông Nhất cho biết thêm: Tính bền vững trong các hộ đạt danh hiệu cũng chưa cao. Nhiều hộ năm nay đạt nhưng sang năm đã lại không đạt, có những hộ năm trước cấp tỉnh thì năm sau lại xuống cấp huyện. Điều này xuất phát từ việc sản xuất vẫn còn có phần manh mún, nhiều hộ gắn với cây ăn quả, ao cá... nếu có thiên tai địch hoạ xảy ra, bị ảnh hưởng xấu lập tức quay lại điểm xuất phát ban đầu. Chính vì lẽ đó, thành tích báo cáo của hội viên là cơ sở để nhận định tính bền vững của mô hình có cao hay không để có hướng nhân rộng. Mỗi hộ nông dân tham gia đăng ký cần phải nhận rõ trách nhiệm của mình hơn trong vấn đề chung này.
Mặt khác cùng cần nhìn nhận rằng việc đạt danh hiệu chỉ được cấp một giấy chứng nhận là chưa có tính thiết thực, động viên cao. Chính điều này dẫn tới việc nhiều hộ đã đạt cấp trung ương, tỉnh rồi nhiều khi cũng chẳng buồn báo cáo thành tích những năm sau. Một khi người dân chưa mặn mà với danh hiệu này, thì thật khó để phong trào đạt hiệu quả như mong muốn./.
T.S