Mặc dù mới triển khai được gần 3 năm nhưng hoạt động của Dự án phòng, chống HIV/AIDS khu vực châu Á (HAARP) tại tỉnh Bắc Kạn đã phát huy được những kết quả nhất định. Bước đầu góp phần ngăn chặn sự lây lan HIV/AIDS ở nhóm đối tượng có nguy cơ cao trên địa bàn tỉnh.
 |
| Các hoạt động của dự án nhằm giảm nguy cơ lan truyền HIV ở Trại tạm giam Công an tỉnh luôn thu hút được nhiều đối tượng nghiện chất ma túy, có nguy cơ cao tham gia (ảnh CTV). |
Cùng với các tỉnh Hòa Bình và Tuyên Quang, Dự án phòng, chống HIV/AIDS khu vực châu Á tại Việt Nam (do Chính phủ Australia và Chính phủ Hoàng gia Hà Lan tài trợ) được triển khai tại tỉnh Bắc Kạn. Trong đó, năm 2010 và 2011 dự án triển khai tại huyện Chợ Mới và thị xã Bắc Kạn, năm 2012 huyện Bạch Thông là địa phương tiếp theo triển khai dự án. Mục tiêu mà dự án hướng tới là làm giảm sự lan truyền HIV liên quan tới sử dụng ma túy ở các địa bàn can thiệp, góp phần ngăn chặn sự lây lan của HIV/AIDS thông qua các mô hình can thiệp giảm tác hại cho nhóm đối tượng nguy cơ cao.
Để thực hiện được mục tiêu này, dự án đã triển khai các hoạt động cung cấp gói dịch vụ cơ bản cho người nghiện chất ma túy. Cụ thể là, trên cơ sở đội ngũ các tuyên truyền viên đồng đẳng được lựa chọn tham gia hoạt động cho dự án (hầu hết là người nghiện chất ma túy ở các địa phương triển khai dự án) đã tiến hành tiếp cận các đối tượng nghiện chích, nhiễm HIV và các đối tượng có nguy cơ cao để tổ chức phân phát bơm kim tiêm sạch, bao cao su, chất bôi trơn; thu nhặt bơm kim tiêm đã qua sử dụng; tổ chức sinh hoạt nhóm tại cộng đồng, tuyên truyền về tác hại, đường lây nhiễm HIV. Chỉ tính riêng trong năm 2011, dự án đã phân phát được trên 130.000 bơm kim tiêm, trên 53.000 bao cao su, truyền thông thay đổi hành vi cho trên 21.000 lượt đối tượng nguy cơ cao…
Bên cạnh đó, dự án cũng triển khai xây dựng phòng tư vấn xét nghiệm tự nguyện; khám và điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục; hội thảo về triển khai điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone…Từ đó, những đối tượng có nguy cơ cao, đặc biệt là những người nghiện chất ma túy có điều kiện được tiếp cận với cách phòng tránh, giảm tác hại lây lan đại dịch HIV/AIDS. Các cấp xã, phường, thị trấn cũng từng bước cùng tham gia hoạt động can thiệp giảm tác hại, chống kỳ thị phân biệt, đối xử với người nghiện chất ma túy.
Đi đôi với đó, Dự án còn triển khai hoạt động cung cấp gói dịch vụ toàn diện cho người nghiện chất ma túy. Nghĩa là, trên cơ sở mạng lưới y tế sẵn có, dự án thiết lập mạng lưới chuyển tuyến, từ đó tạo điều kiện cho người nghiện chất ma túy tiếp cận được với các dịch vụ điều trị HIV/AIDS bằng thuốc ARV, điều trị Lao. Đồng thời, triển khai hoạt động dự phòng lây nhiễm HIV và điều trị các bệnh nhiễm trùng cơ hội, các bệnh lây truyền qua đường tình dục trong các cơ sở khép kín như Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội (Sở Lao động-Thương binh và Xã hội), Trại tạm giam (Công an tỉnh). Tại các cơ sở này, các hoạt động truyền thông, can thiệp, tư vấn, khám và điều trị đều thu hút được nhiều đối tượng nghiện chất ma túy, có nguy cơ cao tham gia.
Không chỉ được tìm hiểu về tác hại của ma túy, các con đường lây lan, cách phòng tránh HIV/AIDS, những người nghiện chất ma túy còn được dự án cấp phát bàn chải đánh răng, dao cạo râu, khám và điều trị STIs và sinh hoạt nhóm. Đặc biệt, tại huyện Chợ Mới và thị xã Bắc Kạn, với sự hỗ trợ của dự án, Câu lạc bộ Hoa Sen đã giúp cho những đối tượng nghiện chất ma túy, người nhiễm HIV/AIDS, người có nguy cơ cao được tham gia sinh hoạt nhóm, tìm hiểu về cách phòng chống lây nhiễm HIV và tham gia giao lưu văn hóa văn nghệ, thể thao...
Câu lạc bộ cũng thường xuyên duy trì hoạt động tư vấn, phối hợp với các cơ sở y tế tiến hành lấy máu xét nghiệm, khám và điều trị nhiễm trùng cơ hội cho các đối tượng nghiện chất ma túy, nhiễm HIV. Các hoạt động này đã góp phần nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của cộng đồng đối với người nghiện chất ma túy, người nhiễm HIV/AIDS, giảm kỳ thị và phân biệt đối xử; giúp người nghiện chất ma túy, người nhiễm HIV/AIDS dần xóa bỏ mặc cảm, hòa nhập với cộng đồng…Không những vậy, dự án còn triển khai các hoạt động tập huấn để nâng cao hiểu biết về HIV/AIDS, ma tuý và can thiệp giảm tác hại, tăng cường năng lực quản lý và chuyên môn kỹ thuật cho cán bộ ngành y tế, công an và lao động - thương binh và xã hội.
Trước thực tế số đối tượng nghiện các chất ma túy ngày càng tăng, đặc biệt là ở huyện Bạch Thông và Ngân Sơn, kéo theo nguy cơ gia tăng số người nhiễm HIV/AIDS, dự án đang tiếp tục triển khai nhiều hoạt động nhằm giảm tác hại lan truyền của HIV liên quan tới sử dụng ma túy, từ đó góp phần ngăn chặn sự lây lan của HIV/AIDS. Tuy nhiên, để dự án triển khai hiệu quả thì cần có sự kết hợp nhịp nhàng, kịp thời hơn nữa giữa các cấp, ngành trong việc tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo và tổ chức triển khai, thực hiện các hoạt động của dự án./.
T.H