Hiện nay công tác DS-KHHGĐ của Bắc Kạn đang đối mặt với không ít nguy cơ, thách thức như mức sinh chưa ổn định, tình trạng sinh con thứ 3 trở lên một số nơi có chiều hướng gia tăng, đặc biệt là tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
 |
| Thực hiện tốt công tác DS-KHHGĐ, góp phần nâng cao chất lượng dân số |
Theo kết quả Tổng điều tra dân số 01/4/2009 cho thấy, cơ cấu dân số chia theo giới tính chung thì Bắc Kạn là 102,1 (cứ 100 nữ thì có 102,1 nam); còn tỷ số giới tính khi sinh năm 2009 là 102 (tức là cứ 100 bé gái thì có 102 bé trai) và như vậy là nằm trong giới hạn bình thường và thấp hơn toàn quốc (110,5). Tuy nhiên, tỷ số giới tính khi sinh năm 2010 của Bắc Kạn là 117,7 trong đó một số huyện có tỷ lệ cao như huyện Ngân Sơn (131,8) và thị xã Bắc Kạn (130,2), huyện Ba Bể năm 2011 (129). Qua số liệu này cho thấy Bắc Kạn đã có sự mất cân bằng giới tính khi sinh và đang mất cân bằng ở mức đáng báo động.
Nguyên nhân sâu xa của tình trạng trên là do phong tục tập quán, tâm lý xã hội truyền thống, tư tưởng trọng nam khinh nữ còn khá nặng nề, phải có con trai nối dõi tông đường, thờ cúng tổ tiên ăn sâu vào tiềm thức người dân trong bối cảnh qui mô gia đình ít con đang trở thành chuẩn mực văn hoá của xã hội hiện đại. Nguyên nhân trực tiếp là lạm dụng tiến bộ khoa học công nghệ để thực hiện lựa chọn giới tính thai nhi.
Thực tế, trong những năm qua, hệ thống dịch vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng tốt hơn, có trang thiết bị hiện đại, đội ngũ hành nghề y dược trong và ngoài công lập có kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp ngày càng cao. Sự phát triển này cũng đã kéo theo tình trạng lạm dụng các kỹ thuật siêu âm, nạo phá thai vì mục đích lựa chọn giới tính thai nhi, là một trong những nguyên nhân tác động tới tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Trong khi đó việc quản lý các dịch vụ siêu âm nhằm lựa chọn giới tính thai nhi vẫn còn nhiều bất cập.
Việc mất cân bằng giới tính khi sinh gây nhiều hậu quả, đó là thay đổi cơ cấu dân số trong lương lai; thiếu hụt phụ nữ ở độ tuổi lập gia đình dẫn đến một tỷ lệ nam giới sẽ phải trì hoãn việc xây dựng gia đình, đặc biệt là nam giới nghèo, vị thế xã hội thấp; cấu trúc gia đình thay đổi đáng kể (một số nam giới có thể phải lựa chọn hay rơi vào tình trạng sống độc thân); gia tăng tội phạm liên quan đến lạm dụng tình dục; tình trạng khan hiếm phụ nữ sẽ cản trở việc nâng cao địa vị của họ trong xã hội...
Nhận thức hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh, ngành Dân số đã và đang chủ động tham mưu cho các cấp ủy đảng, chính quyền về các giải pháp nhằm hạn chế mất cân bằng giới tính khi sinh tại địa phương. Tăng cường sự phối hợp liên ngành trong chỉ đạo triển khai thực hiện các hoạt động tuyên truyền - giáo dục để nâng cao nhận thức, thái độ và chuyển đổi hành vi của người dân, dần xóa bỏ quan niệm cũ phải có con trai nối dõi tông đường. Cung cấp thông tin về tình hình, hậu quả và giải pháp khắc phục tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đến mọi tầng lớp dân cư.
Đáp ứng ngày càng cao nhu cầu về các dịch vụ y tế nói chung, chăm sóc SKSS/KHHGĐ nói riêng cho mọi đối tượng, địa bàn. Tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát các cơ sở y tế công lập và tư nhân trên địa bàn nhằm phát hiện ngăn chặn kịp thời những hành vi vi phạm lựa chọn giới tính thai nhi khi sinh. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định của Pháp lệnh Dân số về nghiêm cấm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức đã nêu trong điều 10 Nghị định số 104-CP ngày 16/9/2003 Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Pháp lệnh Dân số.
Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực của ngành dân số, để từng bước khống chế tốc độ gia tăng, tiến tới ổn định cân bằng giới tính khi sinh rất cần sự quan tâm hơn nữa của cấp ủy, chính quyền các cấp, sự phối hợp chặt chẽ của ngành chức năng, coi đây là nhiệm vụ chung của toàn xã hội và điều quan trọng nhất vẫn là ý thức của mỗi người dân trong việc quyết định sinh con cái theo phương châm “gái hay trai chỉ hai là đủ”.
Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh của cả nước nói chung và Bắc Kạn nói riêng đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Do đó, cần tập trung nguồn lực và tích cực triển khai các giải pháp đồng bộ, với sự chung tay của toàn xã hội ngay từ bây giờ thì mới có thể từng bước khống chế, kiểm soát có hiệu quả tốc độ mất cân bằng giới tính khi sinh trong thời gian tới vì tương lai hạnh phúc của mỗi gia đình, vì sự phát triển bền vững của đất nước./.
Vi Ngân
(Chi cục Dân số - KHHGĐ tỉnh)