Một số vướng mắc trong xuất khẩu lao động tại Pác Nặm:

Bài 2: Hợp đồng xuất khẩu lao động cần thống nhất, rõ ràng

Thứ Năm, 24/07/2014, 16:41 [GMT+7]
.

Trước hết phải khẳng định, dù bởi nguyên nhân nào thì việc người đi xuất khẩu lao động bị thất nghiệp hoặc đình công cũng là sự cố rất đáng tiếc, ảnh hưởng đến chính sách khuyến khích người dân các huyện nghèo đi xuất khẩu lao động để giảm nghèo bền vững. Tuy vậy, đây chỉ là các vụ việc cá biệt mới phát sinh, còn lại phần lớn người dân Pác Nặm đi xuất khẩu lao động theo chương trình Quyết định 71/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đều đang làm việc hiệu quả.

 

Chị Hoàng Thị Dỉa ở thôn Chẻ Pang, xã Cao Tân có chồng đi xuất khẩu lao động đã hơn 3 tháng mà vẫn thất nghiệp, không có tiền gửi về nhà để trang trải nợ nần.

 

Cần làm rõ nội dung các bản hợp đồng

 

Sau khi nhận được nhiều đơn thư của người dân, Huyện ủy, UBND, Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo xuất khẩu lao động huyện Pác Nặm đã vào cuộc tích cực. Huyện đã có một số buổi làm việc với đại diện Công ty Thăng Long. Tại các cuộc làm việc, lãnh đạo Công ty Thăng Long báo cáo: Việc một số lao động của huyện Pác Nặm đang làm việc tại Ả-rập Xê-út thắc mắc về tiền lương, thời gian làm việc, đình công và bị chủ sử dụng lao động thu thẻ, không bố trí việc làm là đúng thực tế.

 

Các cơ quan chuyên môn tại cuộc họp đã đối chiếu nội dung 02 bản hợp đồng của 03 lao động đứng đơn kiến nghị. Bản hợp đồng ký với Công ty Thăng Long (bản tiếng Việt) có ghi rõ thời gian làm việc 8h/ngày, 06 ngày/tuần; mức lương cơ bản của người lao động là 1.000 + 200 + 200 SAR/tháng (tương đương 8 triệu đồng), giờ làm thêm được tính theo Luật lao động của Ả-rập Xê-út. Bản hợp đồng của người lao động ký với Công ty Bader H Al-Hussaini & Sons Co (bằng tiếng Anh và tiếng Ả rập) thì ghi người lao động sẽ nhận mức lương tháng 1.000 + 200 + 200 SAR/tháng; thời gian làm việc chỉ ghi chung chung là “bao gồm toàn bộ các ngày làm việc, ngày nghỉ, đồ ăn trong 01 tháng”- không thấy nhắc đến 2 giờ làm thêm/ngày. (Nguyên văn tiếng Anh: “The Employee shall receive a monthly salary of SAR 1.000 + 200 + 200. Which covers all days of work, days of rest and food during the month). Theo giải trình của Công ty Thăng Long, mức lương 1.400 SAR/tháng là mức lương chi trả cho 10h làm việc/ngày. Trong đó 1.000 SAR/tháng là tiền lương cho 8 tiếng làm việc chính thức, 200 SAR hỗ trợ tiền ăn và 200 SAR là tiền làm thêm 2h/ngày.


Theo hợp đồng bản tiếng Việt thì mức lương 1.400 SAR/tháng là lương cơ bản, bao gồm 8h làm việc/ngày, thời gian làm việc thêm giờ được tính thêm tiền theo Luật lao động của Ả-rập Xê-út. Trên thực tế, trong 7 tháng đầu, người lao động đã được hưởng lương cơ bản 1.400 SAR/tháng và tiền làm thêm giờ nên tổng thu nhập đạt từ 1.500 – 1.900 SAR/người/tháng. Công ty Thăng Long giải thích thêm: Bắt đầu từ tháng 4/2014, chủ sử dụng lao động phát hiện ra đã tính nhầm lương cơ bản, nên họ đã quy định người lao động phải làm việc 10h/ngày thì mới được trả mức lương 1.400 SAR/tháng. Nếu chỉ làm việc 8h/ngày theo hợp đồng đã ký ở Việt Nam, người lao động chỉ được hưởng lương cơ bản 1.200 SAR/tháng. Không được chủ sử dụng lao động cũng như Công ty Thăng Long giải thích những thắc mắc một cách kịp thời, cặn kẽ nên nhóm 38 công nhân đã đình công. Trong quá trình đình công, chủ sử dụng lao động đã thu hồi thẻ lao động của nhóm người này, đồng thời không thanh toán hết lương còn nợ từ những tháng trước đó khiến ba tháng nay công nhân không có tiền để chi tiêu, ăn uống sinh hoạt.

 

Nâng cao trách nhiệm, bảo vệ quyền lợi cho người dân

 

Qua các vụ việc đã nêu cho thấy, lỗi của người lao động được cho là không hiểu rõ về nội dung hợp đồng mà mình đã ký, nóng vội, tự ý đình công… Người lao động cần được tuyên truyền thật kỹ để hiểu rõ Luật lao động của nước sở tại và hợp đồng trước khi ký. Khi có thắc mắc thì cần kiến nghị, khiếu nại có trình tự, đúng pháp luật. Việc tự phát đình công là phản ứng tiêu cực, trái hợp đồng.


Tuy nhiên, cũng cần xem rõ trách nhiệm của Công ty Thăng Long (đơn vị tuyển lao động đi xuất khẩu lao động) khi để xảy ra sự thiếu nhất quán giữa bản hợp đồng tiếng Việt và tiếng nước ngoài. Cụ thể là bản hợp đồng tiếng Việt ghi rõ các điều kiện làm việc, lương cơ bản, lương làm thêm. Nhưng bản tiếng nước ngoài lại ghi rất chung chung, thiếu rõ ràng, không ghi rõ cụ thể số giờ làm việc, số giờ làm thêm, số ngày làm việc. Cả hai bản hợp đồng đều không có chữ nào đề cập rõ về khoảng thời gian làm thêm 2 giờ mỗi ngày, dẫn đến việc lương cơ bản bị chủ sử dụng lao động tính lại theo mức 10h/ngày thay vì 8h/ngày. Do vậy, việc người lao động cảm thấy mình bị lật lọng, lạm dụng sức lao động và thiệt thòi về tiền lương là điều dễ cảm thông. Đồng thời, việc 7 người lao động xuất cảnh đã hơn 3 tháng mà vẫn thất nghiệp, Công ty Thăng Long cho rằng do chủ sử dụng lao động chậm trễ làm thẻ lao động. Thời hạn xuất khẩu lao động trong hợp đồng chỉ có 2 năm, vậy nhưng đã hơn 3 tháng người lao động vẫn thất nghiệp. Lý do Công ty Thăng Long đưa ra chưa thuyết phục đối với người dân. Những thiệt hại này ai đền bù cho người lao động?


Làm việc với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Tiến Cương- Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội cho biết: Sau khi nhận được phản ánh của huyện Pác Nặm, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã cùng đại diện Công ty Thăng Long đến các xã để tuyên truyền, vận động cho người dân hiểu về quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động theo hợp đồng đã ký; vận động người dân tác động để người nhà đang lao động bên Ả-rập Xê-út chấm dứt đình công. Sở cũng đã có văn bản đề nghị Cục Lao động ngoài nước (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) và Công ty Thăng Long xem xét, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc liên quan đến vụ việc nêu trên. Riêng 7 trường hợp chưa có việc làm, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội dự kiến đề nghị Công ty Thăng Long hỗ trợ kinh phí để trang trải khó khăn cho các gia đình này, đồng thời xem xét việc hỗ trợ tiền lãi ngân hàng trong quá trình đợi việc làm.


Trong các buổi làm việc với Sở Lao động – Thương binh và Xã hội và huyện Pác Nặm, Công ty Thăng Long cam kết đến hết tháng 7/2014 sẽ giải quyết, tháo gỡ hết những khó khăn về việc làm, tiền lương, đình công của 2 nhóm người lao động nói trên. Theo nội dung điện thoại trực tiếp giữa phóng viên Báo Bắc Kạn với một số lao động bên Ả-rập Xê-út, đến 10h30 (giờ Việt Nam) ngày 22/7/2014, các anh Giàng A Thành và La Văn Tụ cho biết nhóm 7 người lao động xuất cảnh từ tháng 4/2014 vẫn chưa có việc làm; tiền ăn được hỗ trợ ít và hiện đã cạn, mọi người muốn được về nước. Công nhân Triệu Hoàng Hoàn cho biết: Nhóm 38 người đình công hiện đã có 37 người đi làm trở lại. Trường hợp duy nhất chưa đi làm là anh Dương Văn Trường ở xã Công Bằng (Pác Nặm). Anh Hoàn cho hay: Dù chưa được giải đáp thỏa đáng các thắc mắc về tiền lương, giờ làm việc, nhưng mọi người bị thiếu đói, phải đi làm và chấp nhận mức lương cơ bản là 1.200 SAR để giải quyết đời sống trước mắt. Các lao động trong 2 nhóm nói trên ở Ả-rập Xê-út đều đang rất bức xúc, mong được các cấp, ngành xem xét giúp đỡ để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp theo hợp đồng.


Người đi xuất khẩu lao động theo Quyết định 71/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ tại các huyện được hưởng chính sách theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP  ngày 27 tháng 12 năm 2008  của Chính phủ đều là đồng bào dân tộc thiểu số, hoàn cảnh kinh tế rất khó khăn, nhận thức cũng như trình độ hiểu biết còn hạn chế, có người còn không biết đọc chữ. Chính vì vậy, khi đặt vào tay người dân vùng cao bản hợp đồng, chính quyền địa phương, ngành chuyên môn và đơn vị tuyển người đi xuất khẩu lao động cần có phải nghĩa vụ và trách nhiệm tuyên truyền thật thấu đáo, giám sát thật kỹ từng nội dung, điều khoản để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động. Về lý, khi người dân đã lăn tay, đặt bút ký vào các bản hợp đồng có điều khoản thiếu rõ ràng thì sau này có vướng mắc cũng khó có thể khiếu kiện lại được. Đây là bài học kinh nghiệm để các cấp, ngành, đơn vị triển khai thực hiện tốt hơn nữa chính sách khuyến khích, hỗ trợ người dân ở các huyện nghèo đi xuất khẩu lao động./. (Hết)

Đăng Bách