Ẩn họa những ngôi nhà xây dựng dưới chân taluy

Thứ Năm, 07/08/2014, 18:03 [GMT+7]
.

 Toàn tỉnh hiện có 224 điểm có nguy cơ sạt lở đất nằm trên địa bàn 58 xã, phường, thị trấn của 8/8 huyện, thị, với khoảng trên một nghìn hộ dân sinh sống. Trong đó có nhiều ngôi nhà được xây dựng dưới chân ta luy dương có độ dốc cao, vào mùa mưa luôn tiềm ẩn nguy cơ về sạt lở đất. Chỉ riêng trong cơn bão số 2 vừa qua, toàn tỉnh đã có 133 ngôi nhà bị ảnh hưởng do tình trạng đất sạt trượt từ trên ta luy. Hệ lụy này cho thấy, cần nâng cao nhận thức người dân, các cấp chính quyền và ngành chức năng cần quyết liệt hơn trong việc quản lý cấp phép xây dựng.

Đi dọc theo các tuyến đường quốc lộ và hệ thống đường tỉnh, không khó để nhận ra những ngôi nhà được xây dựng dưới chân đồi hoặc dưới chân ta luy dương có độ dốc cao, nguy cơ sạt lở lớn. Cụ thể như tại các khu vực tổ 1, tổ 7, tổ 6 thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới (dọc Quốc lộ 3, đoạn qua trung tâm huyện), hiện nay có trên 30 ngôi nhà được xây dựng dưới chân ta luy, nguy cơ sạt lở có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Theo quan sát của chúng tôi, tại những khu vực này đất có kết cấu địa chất không ổn định, nền đất yếu và nguy cơ sạt lở là rất lớn. Mặc dù biết rõ sự nguy hiểm nhưng hàng chục năm nay, nhiều ngôi nhà ở khu vực này vẫn được mọc lên.

Điều đáng chú ý là hầu hết những ngôi nhà được xây dựng dưới chân ta luy đều không có biện pháp gia cố an toàn, nên khi có mưa kéo dài là dẫn tới đất sạt trượt, tràn vào phía sau nhà. Trong đó có thể kể đến các đợt mưa trong tháng 5, tháng 8 của năm 2013, một khối lượng lớn đất tại các khu vực này đã sạt trượt và tràn xuống sau nhà của trên 20 hộ dân, làm hư hỏng các công trình phụ, nhà bếp và đe dọa đến tính mạng các hộ dân. Hiện tại, để phòng chống, cứ vào mùa mưa lũ, chính quyền thị trấn Chợ Mới lại ban hành văn bản thông báo, đôn đốc hoặc trực tiếp xuống khu dân cư để vận động bà con di dời. Là một người dân sống trong khu vực tổ 1 hàng chục năm nay nên bà Triệu Thị Hạnh hiểu rõ sự lo ngại của chính quyền cơ sở. Bà Triệu Thị Hạnh chia sẻ: Vào mùa mưa là chúng tôi luôn phải đối diện với tình trạng đất sạt trượt từ trên taluy tràn xuống phía sau nhà, nhưng gia đình không thể di dời vì không có đất và vốn để định cư ở nơi an toàn hơn.

Cũng giống như nhiều gia đình khác có nhà xây dựng dưới chân ta luy dương, mặc dù trước khi xây dựng nhà đã được chính quyền địa phương cảnh báo trước về những nguy cơ sạt lở có thể xảy ra, nhưng gia đình anh Lương Ngọc Hán ở thôn Nà Thoi xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông vẫn san đất, làm nhà. Hậu quả là vào tháng 6 vừa qua, mưa lớn, đất đã sạt trượt vào nhà, không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà bản thân vợ anh cũng đã bị thương. Còn tại thị xã Bắc Kạn, trong cơn bão số 2 vừa qua, hàng chục căn nhà xây dựng dưới chân ta luy dương có độ dốc không đảm bảo thuộc tổ 11C, phường Đức Xuân cũng đã bị đất trên ta luy dương sạt xuống, làm bùn đất tràn vào sau nhà, ảnh hưởng đến công trình phụ của một số hộ gia đình. Ngay trong đêm 19/7, 7 hộ gia đình khu vực này cũng đã phải di dời, do chủ động sơ tán nên không có thiệt hại về người.

Các cấp chính quyền và ngành chức năng cần quyết liệt hơn trong công tác quản lý cấp phép xây dựng tại các khu vực có nguy cơ sạt lở cao
Các cấp chính quyền và ngành chức năng cần quyết liệt hơn trong công tác quản lý cấp phép xây dựng tại các khu vực có nguy cơ sạt lở cao

 Đây chỉ là những ví dụ điển hình cho sự chủ quan của người dân trong việc san ủi đất làm nhà ngay dưới chân những taluy có độ dốc cao, nền đất yếu...  và sự quản lý lỏng lẻo trong công tác cấp phép xây dựng nhà ở đang diễn ra khá phổ biến tại nhiều nơi trên địa bàn tỉnh hiện nay. Và theo ông Hà Kim Oanh - Chi cục Trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống lụt bão tỉnh, thì đa số các hộ dân đang sinh sống ở khu vực có nguy cơ sạt lở là do họ thiếu mặt bằng xây dựng, thiếu vốn để xây dựng nhà ở những nơi an toàn hơn. Trong khi đó, do thiếu kinh phí nên tỉnh, huyện, thị cũng chưa có phương án bố trí tái định cư, đảm bảo sinh kế lâu dài cho tất cả các hộ dân sống ở vùng có nguy cơ sạt lở. Cùng với đó là việc cấp phép xây dựng và quản lý cấp phép xây dựng trên địa bàn chưa được chặt chẽ, nên người dân vẫn ngang nhiên xây dựng nhà ngay dưới chân ta luy không đảm bảo an toàn và “bám trụ” lâu dài cho dù tiềm ẩn nguy cơ bị sạt lở đất có thể đe dọa đến tính mạng bất cứ lúc nào.

Thực tế đã cho thấy, còn những ngôi nhà được xây dựng dưới chân ta luy hay dưới những chân đồi có nguy cơ sạt lở cao thì còn đó những hệ lụy. Và hầu như năm nào ở tỉnh ta vào mùa mưa lũ cũng xảy ra tình trạng sạt lở đất, ảnh hưởng của nó không chỉ là trên các tuyến giao thông mà có cả những ngôi nhà xây dựng dưới chân ta luy, gây thiệt hại không nhỏ về tài sản của  người dân và tại một số nơi còn nguy hiểm đến tính mạng. Chỉ tính riêng trong cơn bão số 02 vừa qua, toàn tỉnh có 133 hộ bị đất sạt trượt vào phía sau nhà, gây thiệt hại không nhỏ, trong đó tại Chợ Đồn có 75 hộ bị ảnh hưởng, thị xã Bắc Kạn có 13 hộ, Pác Nặm 13 hộ... Trước đó, năm 2009, trong một đợt mưa lớn tại thị xã Bắc Kạn, một người dân cũng đã thiệt mạng khi ra sau nhà do đất trên ta luy sạt lở xuống phía sau nhà... Có thể nói, sự quản lý lỏng lẻo cùng với sự chủ quan của người dân trong việc xây dựng nhà dưới chân taluy không đảm bảo an toàn về các yêu tố kỹ thuật chống sạt trượt, nên đã và đang gây ra những hậu quả đáng tiếc.

Theo thống kê của Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống lụt bão tỉnh, mùa mưa bão năm 2013 có 427 nhà bị sạt lở tatuy dương. Hiện nay, toàn tỉnh có 224 điểm có nguy cơ sạt lở đất nằm trên địa bàn 58 xã, phường, thị trấn của 8/8 huyện, thị. Số hộ dân nằm trong khu vực này là 1.145 hộ, trong đó ở thị xã Bắc Kạn có 210 hộ, huyện Ba Bể có 290 hộ, Pác Nặm có 202 hộ.... Do không có kinh phí nên tỉnh rất khó trong việc xây dựng các khu tái định cư để di chuyển các hộ này ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn sinh sống ổn định lâu dài. Và với người dân, họ luôn xác định sống trong tư thế “cảnh giác cao độ” và sẵn sàng “chạy” khi có hiện tượng sạt lở đe dọa.         

 Chi cục Trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống lụt bão tỉnh Hà Kim Oanh, cho biết thêm: Hiện nay, đối với những nơi có nguy cơ bị sạt lở đều đã được các cấp, ngành chức năng cảnh báo và có phương án ứng phó cụ thể, đặc biệt là khi có mưa lớn, nguy cơ sạt lở có thể xảy ra thì các cấp chính quyền đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân chủ động sơ tán đến nơi an toàn. Tuy nhiên, đó chỉ là biện pháp trước mắt, để mang tính ổn định, lâu dài thì chính quyền các cấp và ngành chức năng cần tích cực phối hợp trong việc tăng cường công tác quản lý cấp phép xây dựng, nhất là tại các khu vực có nguy cơ sạt lở cao như ở thị trấn Chợ Mới và thị xã Bắc Kạn. Theo đó, đối với những hộ dân xin cấp phép xây dựng nhà trong khu vực có ta luy dương cần đảm bảo được các yếu tố an toàn về kỹ thuật chống sạt lở...

 Sạt lở đất có thể phòng tránh và hạn chế được thiệt hại ở mức độ nào đó nếu việc xây dựng nhà tại những khu vực này được quản lý chặt chẽ hơn. Do đó, cùng với các biện pháp chủ động theo dõi mọi diễn biến tình hình thời tiết và tích cực tuyên truyền vận động bà con di dời đến những nơi an toàn khi có mưa lớn xảy ra, thì trong công tác xây dựng, chính quyền các xã, phường, thị trấn cần đẩy mạnh tuyên truyền, nhắc nhở cho người dân hiểu về những nguy cơ có thể xảy ra khi san đồi làm nhà hoặc làm nhà dưới chân ta luy cao, nhằm tạo những chuyển biến về ý thức của người dân trong phòng tránh sạt lở đất, từ đó hạn chế những ẩn họa có thể xảy ra.

Về lâu dài, ngành chức năng và chính quyền địa phương cần tích cực phối hợp trong việc quản lý cấp phép xây dựng; nhất là đối với ngành chức năng, việc cấp phép xây dựng cần thực hiện chặt chẽ hơn, đồng thời tiến hành điều tra đánh giá địa chất, có những hướng dẫn cụ thể cho các hộ dân trong quá trình xây dựng nhà tại những khu vực có ta luy, trong đó cần yêu cầu các hộ gắn việc xây dựng với việc thực hiện các biện pháp an toàn, đáp ứng các quy định về kỹ thuật chống sạt lở.

 Bởi vậy, hơn lúc nào hết bên cạnh sự vào cuộc của các cấp, ngành chức năng thì các hộ dân cũng cần thấy rõ trách nhiệm và tự giác thực hiện nghiêm túc các biện pháp gia cố chống sạt lở như tạo độ dốc theo đúng kỹ thuật, hệ số mái ta luy dương cần được tính toán sao cho phù hợp với địa chất, địa hình nơi xây dựng; bề rộng cơ mái ta luy cũng cần được tính đến để giảm tải áp lực gây sạt trượt...Thực hiện tốt những điều này sẽ góp phần hạn chế được những ẩn họa có thể xảy ra từ việc xây dựng nhà dưới chân ta luy dương hiện nay.

Anh Thúy